WEBVTT

00:00:00.120 --> 00:00:01.430
– რატომ არის აფრიკა ასეთი ღარიბი?

00:00:01.430 --> 00:00:02.260
[დრამატული მუსიკა]

00:00:02.260 --> 00:00:03.930
როგორ შეიძლება ადგილი,
რომელიც ტრილიონობით

00:00:03.930 --> 00:00:07.680
დოლარის ღირებულების იშვიათ მინერალებს,
ძვირფას ქვებსა და სხვა რესურსებს ფლობს,

00:00:07.680 --> 00:00:09.660
მაინც უკიდურესად ღარიბი იყოს?

00:00:09.660 --> 00:00:11.940
მრავალი ადამიანისთვის პასუხი მარტივია —

00:00:11.940 --> 00:00:15.540
აფრიკა ღარიბია კოლონიური
მმართველობის მემკვიდრეობის გამო.

00:00:15.540 --> 00:00:17.790
მოთხრობა დაახლოებით ასე ჟღერს:

00:00:17.790 --> 00:00:20.400
ევროპის დიდი ძალები შეიჭრნენ, დაიპყრეს

00:00:20.400 --> 00:00:23.070
და გაძარცვეს აფრიკა მისი
ნედლი რესურსების გამო,

00:00:23.070 --> 00:00:26.280
დატოვეს კონტინენტი გაღატაკებული — დღემდე.

00:00:26.280 --> 00:00:29.610
ახლა, 60 წელზე მეტის გასვლის მიუხედავად
კოლონიური მმართველობის დასრულებიდან,

00:00:29.610 --> 00:00:32.070
კონტინენტი კვლავ ებრძვის
ათწლეულების ექსპლუატაციას,

00:00:32.070 --> 00:00:35.100
რომელიც ევროპის სახელმწიფოების
ხელში გამოიარა.

00:00:35.100 --> 00:00:38.100
ეს საკმაოდ დამაჯერებელია
და ბევრს სჯერა კიდეც,

00:00:38.100 --> 00:00:40.410
მაგრამ პრობლემა ისაა, რომ ეს არგუმენტი

00:00:40.410 --> 00:00:42.090
არ გვიყვება მთელ ამბავს.

00:00:42.090 --> 00:00:43.320
მიდი და თავად ნახე.

00:00:43.320 --> 00:00:45.900
შეხედე ყოფილ კოლონიას,
რომელმაც დამოუკიდებლობა

00:00:45.900 --> 00:00:47.280
იმავე პერიოდში მოიპოვა,

00:00:47.280 --> 00:00:48.780
როდესაც აფრიკის ქვეყნების უმეტესობამ.

00:00:48.780 --> 00:00:50.730
სინგაპური — ყოფილი ბრიტანული კოლონია,

00:00:50.730 --> 00:00:54.000
რომელსაც პრაქტიკულად არ გააჩნდა
ბუნებრივი რესურსები, — იქცა ერთ-ერთ

00:00:54.000 --> 00:00:56.010
ყველაზე მდიდარ ქვეყანად მსოფლიოში.

00:00:56.010 --> 00:00:57.870
დღეს სინგაპური რეალურად უფრო მდიდარია

00:00:57.870 --> 00:01:00.960
საშუალო ერთ სულ მოსახლეზე ანგარიშით,
ვიდრე მისი ყოფილი კოლონიზატორი.

00:01:00.960 --> 00:01:04.350
ამიტომ, თუ კოლონიური წარსული
მთელ ისტორიას ვერ ხსნის,

00:01:04.350 --> 00:01:06.600
მაშ, არის თუ არა სხვა რამ, რაც ახსნის,

00:01:06.600 --> 00:01:08.400
რატომ არის აფრიკა კონკრეტულად ასე ღარიბი?

00:01:08.400 --> 00:01:11.100
საინტერესო ფაქტორია აფრიკის გეოგრაფია.

00:01:11.100 --> 00:01:13.020
ეკონომისტი თომას სოუელი აღნიშნავს, რომ

00:01:13.020 --> 00:01:15.780
ცუდმა გეოგრაფიამ აფრიკის განვითარება
საუკუნეების განმავლობაში შეაფერხა

00:01:15.780 --> 00:01:18.990
და ამ ზეგავლენას დღესაც ინარჩუნებს.

00:01:18.990 --> 00:01:21.480
მაგალითად, მაშინ როცა ევროპას
აქვს ხანგრძლივი სანაპირო ზოლი

00:01:21.480 --> 00:01:22.570
და უამრავი ბუნებრივი ნავსადგური,

00:01:22.570 --> 00:01:25.560
რაც ხელს უწყობდა ძლიერ საზღვაო ვაჭრობას

00:01:25.560 --> 00:01:27.810
უკვე კლასიკური
ანტიკურობის პერიოდიდანვე,

00:01:27.810 --> 00:01:30.060
აფრიკაში მსგავსი რესურსები
თითქმის არ არის.

00:01:30.060 --> 00:01:32.590
ფაქტობრივად, კონტინენტს სანაპირო
ზოლი ნაკლებად აქვს

00:01:32.590 --> 00:01:35.550
ევროპასთან შედარებით, მიუხედავად
იმისა, რომ ბევრად დიდია.

00:01:35.550 --> 00:01:37.470
მას თითქმის არ გააჩნია
ღრმა წყლის ნავსადგურები.

00:01:37.470 --> 00:01:38.750
და გარდა ნილოსისა,

00:01:38.750 --> 00:01:42.180
აფრიკის არცერთი მსხვილი მდინარე
არ არის მარტივად გასავლელი

00:01:42.180 --> 00:01:43.740
ოკეანისკენ მიმავალი გეზით.

00:01:43.740 --> 00:01:46.830
ეს გეოგრაფიული სირთულეები აფრიკაში
ვაჭრობისთვის დიდ დაბრკოლებებს ქმნის,

00:01:46.830 --> 00:01:50.400
მაგრამ გეოგრაფია ბედისწერა არ არის.

00:01:50.400 --> 00:01:51.660
შეხედეთ ბოცვანას.

00:01:51.660 --> 00:01:53.820
ამ საჰარისქვემო ქვეყანამ
ეკონომიკური ზრდის

00:01:53.820 --> 00:01:57.150
რეკორდები დაამყარა, მიუხედავად იმისა, რომ

00:01:57.150 --> 00:01:58.560
კალაჰარის უდაბნოს შუაგულშია მოქცეული.

00:01:58.560 --> 00:02:00.750
ბოცვანას ბევრი ალმასი აქვს,

00:02:00.750 --> 00:02:03.900
მაგრამ აკლია სხვა მნიშვნელოვანი
ბუნებრივი რესურსები,

00:02:03.900 --> 00:02:06.870
მდინარეები და ნავსადგურები,
რაც მის მეზობლებს აქვთ.

00:02:06.870 --> 00:02:09.840
და მაინც, ბოცვანა აფრიკის
ერთ-ერთი უმდიდრესი ქვეყანაა

00:02:09.840 --> 00:02:11.580
ძლიერი და მზარდი ეკონომიკით.

00:02:11.580 --> 00:02:14.490
ბოცვანასა და სინგაპურის
მაგალითები აჩვენებს,

00:02:14.490 --> 00:02:17.790
რომ აფრიკის სიღარიბის მიზეზი

00:02:17.790 --> 00:02:19.770
სხვა რამეებში უნდა ვეძებოთ.

00:02:19.770 --> 00:02:21.030
ახლა კი, ეს ნახე:

00:02:21.030 --> 00:02:23.910
1965 წლის ტანზანიის

00:02:23.910 --> 00:02:25.850
კონსტიტუციაში აღნიშნულია
მთავრობის როლი — ციტატა:

00:02:25.850 --> 00:02:29.370
„შეაჩეროს სიმდიდრის დაგროვება იმ დონემდე,

00:02:29.370 --> 00:02:31.260
რაც შეუთავსებელია კლასებისგან
თავისუფალი საზოგადოების არსებობასთან.“

00:02:31.260 --> 00:02:34.080
ეს მარქსისტული მიდგომა არ იყო უჩვეულო

00:02:34.080 --> 00:02:36.960
საჰარის ქვემოთ აფრიკის
პოსტ-კოლონიურ მთავრობებში.

00:02:36.960 --> 00:02:39.270
ფაქტია: ბევრმა ყოფილმა კოლონიამ
არა მხოლოდ გადალახა

00:02:39.270 --> 00:02:41.740
წარსულის დათრგუნვა,

00:02:41.740 --> 00:02:44.010
არამედ პოლიტიკურადაც და
ეკონომიკურადაც აყვავდა.

00:02:44.010 --> 00:02:47.130
მაგრამ მათ ერთი რამ ჰქონდათ საერთო:

00:02:47.130 --> 00:02:49.650
მარქსიზმის ნაცვლად, მათ აირჩიეს
ისეთი სისტემები, რომლებიც

00:02:49.650 --> 00:02:52.740
ხელს უწყობდნენ საკუთრების
უფლებების დაცვას,

00:02:52.740 --> 00:02:55.590
მათ სტაბილური მთავრობები ჩამოაყალიბეს,

00:02:55.590 --> 00:02:59.490
რომლებმაც საიმედო სამართლებრივი
სისტემები შექმნეს

00:02:59.490 --> 00:03:02.250
და უცხოური ინვესტიციები მოიზიდეს.

00:03:02.250 --> 00:03:04.380
სასიხარულოა, რომ იმ ქვეყნებისთვის,
რომლებიც ჯერ კიდევ ახლა ვითარდებიან,

00:03:04.380 --> 00:03:05.790
იმედი არსებობს,

00:03:05.790 --> 00:03:08.010
მაგრამ ისტორია გვიჩვენებს, რომ წინსვლა

00:03:08.010 --> 00:03:10.170
მხოლოდ პოლიტიკური
თავისუფლებით არ მიიღწევა —

00:03:10.170 --> 00:03:13.230
აუცილებელია ეკონომიკური თავისუფლებაც.