WEBVTT FILE

1
00:00:00.000 --> 00:00:03.319
Narxlar nega zarur?

2
00:00:03.319 --> 00:00:06.361
Narx tizimi ma'lumotni
yaratish, to'plash va uzatish

3
00:00:06.361 --> 00:00:09.432
jarayonini ta'minlaydi.
Ushbu jarayonda

4
00:00:09.432 --> 00:00:12.375
yakka shaxs u yoqda tursin,
hattoki hech bir

5
00:00:12.375 --> 00:00:13.760
markaziy rejalashtirish
idorasi egalik yoki

6
00:00:13.760 --> 00:00:16.368
nazorat qila olmaydigan
juda tarqoq ma'lumot jamlanadi.



7
00:00:16.368 --> 00:00:20.339
«Narx tizimi.
1-qism: Ma'lumotlar».

8
00:00:20.339 --> 00:00:23.919
Narxlar iqtisodiy axborotni uzatishda
muhim ahamiyatga ega.

9
00:00:23.919 --> 00:00:26.262
Dunyodagi barcha ishlab
chiqaruvchi va iste'molchilar

10
00:00:26.262 --> 00:00:28.262
har bir mahsulot va xizmatning
mukammal bozor sharoitlari

11
00:00:28.262 --> 00:00:30.262
hamda ularga sarflangan resurslar
to'g'risida bilmay turib ham

12
00:00:30.262 --> 00:00:33.660
o'z xatti-harakatlarini hatto
bozor sharoitlarining eng kichik

13
00:00:33.660 --> 00:00:36.924
o'zgarishiga ham narx tizimi
orqali moslaydilar.

14
00:00:36.924 --> 00:00:39.786
Masalan, tunuka biz kundalik tarzda
iste'mol qiladigan mahsulotlarning

15
00:00:39.786 --> 00:00:41.701
ko'pida foydalanilgan resursdir.

16
00:00:41.701 --> 00:00:43.701
Shunga qaramay, ko'p iste'molchilar
va hatto ishlab chiqaruvchilar ham

17
00:00:43.701 --> 00:00:45.596
tunuka bozori to'g'risida yaxshi bilmaydilar.

18
00:00:45.596 --> 00:00:47.873
Ishlab chiqaruvchi va iste'molchilar
tunuka bozori sharoitlari

19
00:00:47.873 --> 00:00:50.536
to'g'risida bilmay turib narxlar
o'zgarganda xatti-harakatlarini

20
00:00:50.536 --> 00:00:52.536
shunga qarab moslashtiradilar.

21
00:00:52.536 --> 00:00:55.960
Tunuka ta'minotidagi uzilish,
deylik, konning qulashi,

22
00:00:55.960 --> 00:00:58.087
tunuka va undan yasalgan
mahsulotlar narxini

23
00:00:58.087 --> 00:01:00.752
avtomatik ravishda ko'tarib yuboradi.

24
00:01:00.752 --> 00:01:02.752
Ishlab chiqaruvchilar narxning
oshganlik sababini emas,

25
00:01:02.752 --> 00:01:04.752
balki tunukani qimmatroq
sota olishlarini bilishlari muhim.

26
Natijada tunuka ishlab chiqaruvchilari
tunuka taklifini oshiradi.

27
00:01:08.173 --> 00:01:10.007
Bunga, masalan, uzoqroq ish soati orqali

28
00:01:10.007 --> 00:01:12.808
yoki jadal konchilik texnologiysidan
foydalanish  orqali erishish mumkin.

29
00:01:12.808 --> 00:01:16.575
Shu kabi iste'molchilar ham
narxning oshganligini ko'rib,

30
00:01:16.575 --> 00:01:19.301
tunukadan yasalgan mahsulotlardan
kamroq foydalanadilar.

31
00:01:19.301 --> 00:01:21.848
Ko'rganimizdek,
ham ishlab chiqaruvchilar, hamda

32
00:01:21.848 --> 00:01:23.220
iste'molchilar o'z xatti-harakatlarini

33
00:01:23.220 --> 00:01:25.220
tunuka bozorining yangi
sharoitlariga narxlardagi

34
00:01:25.220 --> 00:01:28.197
o'zgarishlar orqali moslashtirdilar.

35
00:01:28.197 --> 00:01:30.559
Narxlar dunyo bo'ylab sochilib
ketgan ma'lumotni yaratish,

36
00:01:30.559 --> 00:01:33.555
jamlash va uzatishda
muhim rol o'ynaydi.

37
00:01:33.555 --> 00:01:36.245
Hukumat vakillari uchun qolgan konlarning
joriy ishlab chiqarish darajasini,

38
00:01:36.245 --> 00:01:39.264
yangi texnologiyalarni hamda
qaysi konlar

39
00:01:39.264 --> 00:01:42.163
ko'proq tunuka ishlab
chiqara olishini baxolash

40
00:01:42.163 --> 00:01:45.140
uchun oylar, hattoki
yillar kerak bo'ladi.

41
00:01:45.140 --> 00:01:47.809
Undan tashqari, hukumat vakillari
uchun har bir iste'molchini topish

42
00:01:47.809 --> 00:01:51.255
va foydalanishda tunukaning ustunligini
aniqlashning deyarli ilojisi yo'q.

43
00:01:51.255 --> 00:01:53.598
Erkin bozorlarda narxlar
ishlab chiqaruvchi va

44
00:01:53.598 --> 00:01:56.525
iste'molchilarga tegishli ma'lumotni
uzatib, sharoit, tanlovlar

45
00:01:56.525 --> 00:02:00.721
va texnologiylarning oz'garishiga
avtomatik ravishda moslashadi.

46
00:02:00.721 --> 00:02:03.763
Narxlarning shunday shakllanishiga
hukumat ko'pincha

47
00:02:03.763 --> 00:02:04.820
narx tizimini markaziy

48
00:02:04.820 --> 00:02:07.900
rejalashtiruvchi qumita bilan
almashtirish orqali yoki narxlarni

49
00:02:07.900 --> 00:02:10.582
narx nazorati  bilan o'rnatish orqali
to'sqilnlik qilishga harakat qiladi.

50
00:02:10.582 --> 00:02:12.732
Bunday holat tarix davomida
taqchil rasurslarning juda

51
00:02:12.732 --> 00:02:14.943
noto'g'ri taqsimlanganiga olib kelgan.

52
00:02:14.943 --> 00:02:17.356
Shu sababdan narx tizimida
davlat aralashuviga

53
00:02:17.356 --> 00:02:22.716
yo'l qo'ymaslik shartdir.

