WEBVTT FILE

1
00:00:00.000 --> 00:00:03.319
Përse janë të rëndësishme çmimet?

2
00:00:03.319 --> 00:00:06.361
Sistemi i çmimeve ofron një
proces gjenerues, grumbullues

3
00:00:06.361 --> 00:00:09.432
dhe transmetues informacioni
që është në gjendje të mbledhë

4
00:00:09.432 --> 00:00:12.375
informacione të përhapura që asnjë
agjenci qendrore planifikimi,

5
00:00:12.375 --> 00:00:13.760
aq më pak një individ,

6
00:00:13.760 --> 00:00:16.368
mund të dijë, zotërojë,
ose kontrollojë vetë.

7
00:00:16.368 --> 00:00:20.339
Sistemi i çmimeve
Pjesa 1: Informacioni

8
00:00:20.339 --> 00:00:23.919
Çmimet luajnë rol të rëndësishëm në
transmetimin e informacionit ekonomik.

9
00:00:23.919 --> 00:00:26.262
Pa i njohur kushtet
e ndërlikuara të tregut

10
00:00:26.262 --> 00:00:28.262
të çdo produkti apo shërbimi
të siguruar dhe konsumuar

11
00:00:28.262 --> 00:00:30.262
dhe të gjitha burimet e përdorura
për t'i prodhuar ato,

12
00:00:30.262 --> 00:00:33.660
prodhuesit dhe konsumatorët në mbarë
botën i modifikojnë sjelljet e tyre

13
00:00:33.660 --> 00:00:36.924
sipas ndryshimeve në kushtet e
tregut nëpërmjet sistemit të çmimeve.

14
00:00:36.924 --> 00:00:39.786
Për shembull, kutia e konservave
përdoret në shumë produkte

15
00:00:39.786 --> 00:00:41.701
që ne konsumojmë rregullisht.

16
00:00:41.701 --> 00:00:43.701
Megjithatë, shumë konsumatorë
madje edhe prodhues,

17
00:00:43.701 --> 00:00:45.596
dinë pak rreth tregut të kutive të konservave.

18
00:00:45.596 --> 00:00:47.873
Pa i njohur kushtet e tregut
për kutinë e konservave,

19
00:00:47.873 --> 00:00:50.536
prodhuesit dhe konsumatorët do ta
përshtasin automatikisht sjelljen e tyre

20
00:00:50.536 --> 00:00:52.536
kur ka një ndryshim në çmim.

21
00:00:52.536 --> 00:00:55.960
Një ndërprerje në furnizimin me lëndë të parë,
supozojmë që një minierë shembet,

22
00:00:55.960 --> 00:00:58.087
do të çojë automatikisht në
rritjen e çmimit të kallajit

23
00:00:58.087 --> 00:01:00.752
dhe produkteve të bëra me kallaj.

24
00:01:00.752 --> 00:01:02.752
Prodhuesit nuk kanë nevojë
të dinë përse është rritur çmimi,

25
00:01:02.752 --> 00:01:04.752
por vetëm se mund të vendosin një
çmim më të lartë për kutinë e konservave.

26
00:01:04.752 --> 00:01:08.173
Kjo bën që prodhuesit e kutive të
konservave të rrisin ofertën e tyre.

27
00:01:08.173 --> 00:01:10.007
Për shembull, duke punuar me orë të zgjatura

28
00:01:10.007 --> 00:01:12.808
ose duke përdorur teknika më
intensive të shfrytëzimit të minierave.

29
00:01:12.808 --> 00:01:16.575
Po ashtu edhe konsumatorët,
duke parë rritjen e  çmimit,

30
00:01:16.575 --> 00:01:19.301
do të përdorin më pak
produkte të bëra me kallaj.

31
00:01:19.301 --> 00:01:21.848
Ashtu siç kemi parë, si prodhuesit
ashtu edhe konsumatorët

32
00:01:21.848 --> 00:01:23.220
i kanë ndryshuar sjelljet

33
00:01:23.220 --> 00:01:25.220
për të justifikuar kushtet
e reja të tregut të produktit,

34
00:01:25.220 --> 00:01:28.197
si përgjigje ndaj ndryshimit në çmim.

35
00:01:28.197 --> 00:01:30.559
Çmimet luajnë rol jetik
në gjenerimin, grumbullimin

36
00:01:30.559 --> 00:01:33.555
dhe transmetimin e njohurive
të përhapura në mbarë botën.

37
00:01:33.555 --> 00:01:36.245
Do të duheshin muaj,
mbase edhe vite,

38
00:01:36.245 --> 00:01:39.264
që qeveritarët të vlerësonin
nivelet aktuale të prodhimit

39
00:01:39.264 --> 00:01:42.163
të minierave të mbetura,
të vlerësonin teknologjitë e reja

40
00:01:42.163 --> 00:01:45.140
dhe të vendosnin cilat miniera mund
të prodhojnë më shumë kallaj.

41
00:01:45.140 --> 00:01:47.809
Për më tepër, është pothuajse e
pamundur që një agjenci qeveritare

42
00:01:47.809 --> 00:01:51.255
të gjejë të gjithë përdoruesit e kallajit
dhe t'i japë përparësi përdorimit të tyre.

43
00:01:51.255 --> 00:01:53.598
Në një treg të lirë, çmimet
modifikohen automatikisht

44
00:01:53.598 --> 00:01:56.525
sipas ndryshimeve të kushteve,
preferencave dhe teknologjisë,

45
00:01:56.525 --> 00:02:00.721
duke ua transmetuar informacionin përkatës
prodhuesve dhe konsumatorëve.

46
00:02:00.721 --> 00:02:03.763
Shpesh qeveritë
përpiqen të ndërhyjnë

47
00:02:03.763 --> 00:02:04.820
në këtë përpunim të çmimeve,

48
00:02:04.820 --> 00:02:07.900
qoftë duke zëvendësuar sistemin e çmimeve
me një bord planifikues në nivel qendror,

49
00:02:07.900 --> 00:02:10.582
ose duke modifikuar çmimet me
anë të kontrollimit të tyre.

50
00:02:10.582 --> 00:02:12.732
Gjatë gjithë historisë kjo ka bërë që
burime të pamjaftueshme

51
00:02:12.732 --> 00:02:14.943
të alokohen jashtëzakonisht keq.

52
00:02:14.943 --> 00:02:17.356
Prandaj është e nevojshme që
sistemi i çmimeve të funksionojë

53
00:02:17.356 --> 00:02:22.716
pa ndërhyrjen e qeverisë.

