WEBVTT FILE

1
00:00:00.000 --> 00:00:03.319
Ինչո՞ւ են անհրաժեշտ գները:

2
00:00:03.319 --> 00:00:06.361
Գների համակարգն իրենից
ներկայացնում է տեղեկության ստեղծման,

3
00:00:06.361 --> 00:00:09.432
հավաքման և փոխանցման մի գործընթաց,
որն ունակ է համախմբելու

4
00:00:09.432 --> 00:00:12.375
խիստ ցրված տեղեկություն, որ կենտրոնական
պլանավորում իրականացնող

5
00:00:12.375 --> 00:00:13.760
ոչ մի հաստատություն
կամ ոչ մի անհատ

6
00:00:13.760 --> 00:00:16.368
ինքնուրույն չէր տիրապետի
կամ կառավարի:

7
00:00:16.368 --> 00:00:20.339
Գների համակարգը․
Մաս 1․ Տեղեկություն․

8
00:00:20.339 --> 00:00:23.919
Գները կարևոր դեր են կատարում տնտեսական
տեղեկություն փոխանցելու գործում:

9
00:00:23.919 --> 00:00:26.262
Գների համակարգի միջոցով
աշխարհի տարբեր երկրների

10
00:00:26.262 --> 00:00:28.262
արտադրողներ ու սպառողներ
փոխում են իրենց վարքը

11
00:00:28.262 --> 00:00:30.262
ի պատասխան շուկայական պայմանների
նույնիսկ ամենաչնչին փոփոխությունների՝

12
00:00:30.262 --> 00:00:33.660
չիմանալով անգամ արտադրված և սպառված
յուրաքանչյուր ապրանքի կամ ծառայության

13
00:00:33.660 --> 00:00:36.924
բարդ շուկայական պայմանները և թե ինչ ռեսուրսներ
են օգտագործվել դրանց արտադրության համար:

14
00:00:36.924 --> 00:00:39.786
Օրինակ՝ թիթեղը ռեսուրս է,
որն օգտագործվում է

15
00:00:39.786 --> 00:00:41.701
մեր ամենօրյա սպառման ապրանքներից
շատերի արտադրության համար:

16
00:00:41.701 --> 00:00:43.701
Սակայն շատ սպառողներ
ու անգամ արտադրողներ

17
00:00:43.701 --> 00:00:45.596
քիչ բան գիտեն
թիթեղի շուկայի մասին:

18
00:00:45.596 --> 00:00:47.873
Առանց թիթեղի շուկայի
պայմաններն իմանալու`

19
00:00:47.873 --> 00:00:50.536
արտադրողները և
սպառողներն իրենց վարքն

20
00:00:50.536 --> 00:00:52.536
ավտոմատ համապատասխանեցնում են
գնի փոփոխությանը:

21
00:00:52.536 --> 00:00:55.960
Թիթեղի մատակարարման ընդհատումը,
օրինակ, հանքի փլուզման հետևանքով,

22
00:00:55.960 --> 00:00:58.087
ավտոմատ կերպով կբարձրացնի թիթեղի

23
00:00:58.087 --> 00:01:00.752
և դրանից պատրաստված
ապրանքների գինը:

24
00:01:00.752 --> 00:01:02.752
Արտադրողների համար էական է ոչ թե
այն, թե գինն ինչու է բարձրացել,

25
00:01:02.752 --> 00:01:04.752
այլ միայն այն, որ այժմ կարող են
ավելի բարձր գնով վաճառել թիթեղը:

26
00:01:04.752 --> 00:01:08.173
Դա թիթեղ արտադրողներին դրդում է
ավելի մեծ քանակությամբ թիթեղ արտադրել:

27
00:01:08.173 --> 00:01:10.007
Նրանք դա անում են, օրինակ,
ավելի երկար ժամեր աշխատելով

28
00:01:10.007 --> 00:01:12.808
կամ հանքարդյունահանման ավելի հզոր
տեխնիկաներ օգտագործելով:

29
00:01:12.808 --> 00:01:16.575
Սպառողներն էլ տեսնելով
գնի բարձրացումը, կսկսեն

30
00:01:16.575 --> 00:01:19.301
թիթեղից պատրաստված ավելի
քիչ ապրանքներ օգտագործել:

31
00:01:19.301 --> 00:01:21.848
Ինչպես տեսանք, և՛
արտադրողները, և՛ սպառողները,

32
00:01:21.848 --> 00:01:23.220
արձագանքելով գնի փոփոխությանը,

33
00:01:23.220 --> 00:01:25.220
իրենց վարքը համապատասխանեցրել են

34
00:01:25.220 --> 00:01:28.197
թիթեղի շուկայի նոր պայմաններին:

35
00:01:28.197 --> 00:01:30.559
Գները խիստ կարևոր դեր են կատարում

36
00:01:30.559 --> 00:01:33.555
տեղեկության ստեղծման, հավաքման
և փոխանցման գործընթացում:

37
00:01:33.555 --> 00:01:36.245
Ամիսներ կամ նույնիսկ
տարիներ կպահանջվեն,

38
00:01:36.245 --> 00:01:39.264
որպեսզի պետական պաշտոնյաները
կարողանան գնահատել

39
00:01:39.264 --> 00:01:42.163
մնացած հանքերի ընթացիկ արտադրական
մակարդակները, նոր տեխնոլոգիաները

40
00:01:42.163 --> 00:01:45.140
և որոշեն, թե որ հանքերից կարելի է
ավելի շատ թիթեղ ստանալ:

41
00:01:45.140 --> 00:01:47.809
Նաև գրեթե անհնար է, որ պետական
մարմինը որոշի, թե բոլոր

42
00:01:47.809 --> 00:01:51.255
թիթեղ օգտագործողներից որոնց
գործունեությունն է առաջնահերթ:

43
00:01:51.255 --> 00:01:53.598
Ազատ շուկայում գներն
ավտոմատ կերպով հարմարվում են

44
00:01:53.598 --> 00:01:56.525
պայմանների, նախապատվությունների
և տեխնոլոգիաների փոփոխություններին՝

45
00:01:56.525 --> 00:02:00.721
արտադրողներին ու սպառողներին
հաղորդելով համապատասխան տեղեկությունը:

46
00:02:00.721 --> 00:02:03.763
Կառավարությունը
հաճախ է փորձում միջամտել

47
00:02:03.763 --> 00:02:04.820
գների ձևավորման այս գործընթացին՝

48
00:02:04.820 --> 00:02:07.900
գների համակարգը կենտրոնական
պլանավորման խորհրդով փոխարինելու

49
00:02:07.900 --> 00:02:10.582
կամ գների վերահսկում
իրականացնելու միջոցով:

50
00:02:10.582 --> 00:02:12.732
Ողջ պատմության ընթացքում
նման գործողությունները

51
00:02:12.732 --> 00:02:14.943
հանգեցրել են սահմանափակ ռեսուրսների
խիստ անարդյունավետ տեղաբաշխման:

52
00:02:14.943 --> 00:02:17.356
Ահա, թե ինչու պետք է թույլ
տալ, որպեսզի գների համակարգը

53
00:02:17.356 --> 00:02:22.716
գործի առանց
կառավարության միջամտության:

