WEBVTT

00:00:00.120 --> 00:00:02.700
[весела музика]

00:00:06.360 --> 00:00:07.760
ПРИНЦИПИ НА ЕКОНОМИЈАТА

00:00:08.440 --> 00:00:10.440
ЗНАЧАЈНОСТА НА ИНСТИТУЦИИТЕ

00:00:14.310 --> 00:00:16.890
-Кога се работи за разбирање на
економскиот раст,

00:00:16.890 --> 00:00:19.770
институциите најчесто се
многу значајни.

00:00:19.770 --> 00:00:22.770
Прво, ајде да дефинираме
концептот на институциите.

00:00:22.770 --> 00:00:25.350
Кога економистите зборуваат за институциите,

00:00:25.350 --> 00:00:27.450
тие мислат на законите и регулативите,

00:00:27.450 --> 00:00:30.360
како и имотните права, доверливи судови

00:00:30.360 --> 00:00:31.980
и политичка стабилност.

00:00:31.980 --> 00:00:34.200
Тие исто така подразбираат
културни иинституции,

00:00:34.200 --> 00:00:38.220
како и норми околу искреноста
довербата и соработка.

00:00:38.220 --> 00:00:41.070
За да се илустрира значајноста
на сите овие институции,

00:00:41.070 --> 00:00:44.790
ајде да погледнеме една приказна
која истоврмено е трагична и екстремна.

00:00:44.790 --> 00:00:46.590
Еве ја планетата Земја навечер.

00:00:46.590 --> 00:00:49.260
Дури и од Вселената, можете да
видите каде живеат луѓето,

00:00:49.260 --> 00:00:51.270
по купчињата светла.

00:00:51.270 --> 00:00:53.700
Погледнете ја подетално оваа област.

00:00:53.700 --> 00:00:57.060
Во последното видео
разговаравме за големата разноликост.

00:00:57.060 --> 00:00:59.910
Раноликоста во овој пример
е толку драстична,

00:00:59.910 --> 00:01:02.880
што може да се види од вселената.

00:01:02.880 --> 00:01:05.310
Ова е Корејскиот Полуостров.

00:01:05.310 --> 00:01:08.730
Ова е Јужна Кореја, развиена модерна економија,

00:01:08.730 --> 00:01:12.030
Многу пријатно место за живеење
или за посета или работа.

00:01:12.030 --> 00:01:14.730
А ова тука е Северна Кореја, најчесто во темнина,

00:01:14.730 --> 00:01:17.220
со исклучок на
главниот град Пјонгјанг,

00:01:17.220 --> 00:01:19.200
каде живее владејачката елита.

00:01:19.200 --> 00:01:21.750
Значи, што се крие позади
оваа разноликост?

00:01:21.750 --> 00:01:24.750
Поделбата на Кореја
на две посебни држави

00:01:24.750 --> 00:01:27.690
овозможува да се согледа речиси
совршен природен експеримент

00:01:27.690 --> 00:01:30.690
за да се демонстрира
силата на институциите.

00:01:30.690 --> 00:01:34.230
Оригинално, двете Кореи
беа сочинети од исти луѓе,

00:01:34.230 --> 00:01:36.750
иста култура и ист јазик

00:01:36.750 --> 00:01:39.660
иста историја и
многу слични економии

00:01:39.660 --> 00:01:42.330
Колку за информација,
северниот дел беше побогат.

00:01:42.330 --> 00:01:44.910
Но, после Втората Светска Војна,

00:01:44.910 --> 00:01:46.290
Двете Кореи завршија

00:01:46.290 --> 00:01:49.290
на различни институционални патишта.

00:01:49.290 --> 00:01:51.990
На Северна Кореја ѝ беше наметнат комунизам,

00:01:51.990 --> 00:01:55.800
а Јужна Кореја, генерално кажано
заврши со капитализам

00:01:55.800 --> 00:01:58.380
и релативно слободна пазарна економија.

00:01:58.380 --> 00:01:59.850
Значи, што се случи?

00:01:59.850 --> 00:02:02.190
Сѐ се сведува на стимулација.

00:02:02.190 --> 00:02:06.000
Различните институции
создадоа различни стимулации.

00:02:06.000 --> 00:02:08.490
Во Јужна Кореја, главниот мотив

00:02:08.490 --> 00:02:11.220
беше трговската соработка.

00:02:11.220 --> 00:02:13.800
Претприемачите произведуваа
добра и услуги

00:02:13.800 --> 00:02:15.300
што потрошувачите ги сакаа,

00:02:15.300 --> 00:02:18.420
и ако успееја, нив
им беше доволено да го заработат профитот

00:02:18.420 --> 00:02:20.100
и да го задржат профитот.

00:02:20.100 --> 00:02:23.340
Во спротивно, компаниите
кои не беа успешни

00:02:23.340 --> 00:02:25.050
им беше дозволено да банкротираат.

00:02:25.050 --> 00:02:29.100
Значи капиталот беше реалоциран
на повредни употреби

00:02:29.100 --> 00:02:32.850
и општеството еволуираше
засновано на соработка и доверба

00:02:32.850 --> 00:02:35.040
и чесно трговско работење.

00:02:35.040 --> 00:02:36.900
Значи во следните неколку декади,

00:02:36.900 --> 00:02:40.950
Јужно Корејците станаа главни
производители на автомибили и извозници,

00:02:40.950 --> 00:02:42.660
Како што се Хјундаи,

00:02:42.660 --> 00:02:45.180
производители на музика на глобално ниво,

00:02:45.180 --> 00:02:47.610
јас уживам да слушам К-поп,

00:02:47.610 --> 00:02:51.000
филмовите од Јужна Кореја
молскавично ја освоија Азија

00:02:51.000 --> 00:02:52.980
и ова е главна локација каде
жените доаѓаат да купат

00:02:52.980 --> 00:02:55.410
високо-квалитетна козметика.

00:02:55.410 --> 00:02:58.560
Јужна Кореја е добро-функционална
пазарна економија,

00:02:58.560 --> 00:03:00.750
која реагира на
побарувачката на потрошувачите,

00:03:00.750 --> 00:03:03.300
а и стандардот на живеење во Јужна Кореја

00:03:03.300 --> 00:03:06.420
е ист со стандардот на една реазвиена земја.

00:03:06.420 --> 00:03:10.710
Во спротивно, Северна Кореја
е тоталитарна држава,

00:03:10.710 --> 00:03:14.220
каде екoномијата е централно
планирана и управувана.

00:03:14.220 --> 00:03:16.830
Овие правила значат дека
најголем дел од луѓето немале

00:03:16.830 --> 00:03:18.660
слобода да започнат бизниси.

00:03:18.660 --> 00:03:21.000
Нив не им беше дозволено
да го задржат сопствениот профит.

00:03:21.000 --> 00:03:24.030
Цените се контролирани
капиталот се алоцира

00:03:24.030 --> 00:03:25.860
од комунистичката партија.

00:03:25.860 --> 00:03:29.820
Значи човечката енергија се вложува
во политичко влијание,

00:03:29.820 --> 00:03:31.590
луѓето што не ве сакаат

00:03:31.590 --> 00:03:35.490
да ги обележите како политички непријатели
или непријатели на државата.

00:03:35.490 --> 00:03:37.620
Финалниот резултат беше трагичен.

00:03:37.620 --> 00:03:39.450
И во последните неколку декади,

00:03:39.450 --> 00:03:42.690
имаше периодични
епизоди на гладување

00:03:42.690 --> 00:03:44.580
бидејќи цените и имотните права

00:03:44.580 --> 00:03:47.010
не им даваа на земјоделците
вистинска стимулација

00:03:47.010 --> 00:03:50.340
да одгледувааат доволно храна
за луѓето да се нахранети.

00:03:50.340 --> 00:03:53.940
Всушност, Северна Кореја е
милитаризирана држава

00:03:53.940 --> 00:03:55.560
каде луѓето живеат во страв.

00:03:55.560 --> 00:03:57.690
Сум ја видел оваа разлика
ос сопствени очи.

00:03:57.690 --> 00:03:58.890
Сум бил на границата.

00:03:58.890 --> 00:04:00.420
Кога ќе погледнеш на Југот,

00:04:00.420 --> 00:04:04.050
тоа е едно пријатно,
убаво и просперитетно место.

00:04:04.050 --> 00:04:05.910
Кога ќе погледнеш на Северот,

00:04:05.910 --> 00:04:07.980
Во тоа време, не ни беше дозволено

00:04:07.980 --> 00:04:09.570
да влеземе во земјата

00:04:09.570 --> 00:04:12.720
бидејќи многу се плашеа
од надворешно влијание,

00:04:12.720 --> 00:04:15.930
и како економија, толку многу е
назадна како што може да видите,

00:04:15.930 --> 00:04:19.530
што навечер е буквално црна темница.

00:04:19.530 --> 00:04:21.390
Ајде да размислиме некоја минута.

00:04:21.390 --> 00:04:24.810
Економијата во Северна Кореја
е толку неразвиена

00:04:24.810 --> 00:04:28.260
што навечер е буквално мрак.

00:04:28.260 --> 00:04:33.090
Чудото на растот и катастрофата на растот
светлина и темница

00:04:33.090 --> 00:04:34.830
Ова е ектремен пример,

00:04:34.830 --> 00:04:36.630
но е е пример што овозможува да ја разјасни

00:04:36.630 --> 00:04:38.670
значајноста на институциите.

00:04:39.540 --> 00:04:41.850
Сега, ајде да се вратиме на картата.

00:04:41.850 --> 00:04:43.860
Ние ќе зборуваме
нешто друго што може да се види

00:04:43.860 --> 00:04:46.110
во оваа слика на Земјата навечер.

00:04:46.110 --> 00:04:49.200
Луѓето не се еднакво
распространети на површината на Земјата.

00:04:49.200 --> 00:04:52.200
Наместо тоа, тие се
населуваат во одредени области

00:04:52.200 --> 00:04:53.370
Можете ли да видите каде?

00:04:55.650 --> 00:04:57.090
[весела музика]
Принципи на економијата

00:04:57.090 --> 00:04:58.380
-Ако сакате да го проверите знаењето,

00:04:58.380 --> 00:05:00.480
Кликнете на Вежбајте ги прашањата.

00:05:00.480 --> 00:05:02.250
Или ако сакате да продолжите,

00:05:02.250 --> 00:05:04.260
Может да кликнете на следното видео.

00:05:04.260 --> 00:05:07.500
[весела музика]

00:05:07.500 --> 00:05:10.050
Можете да ја посетите страната
на MRUniversity.com

00:05:10.050 --> 00:05:12.750
за да ја погледнете целата наша
библиотека од видеа и ресурси.

00:05:12.750 --> 00:05:15.330
[весела музика]