WEBVTT FILE

1
00:00:00.000 --> 00:00:02.123
Nima sababdan davlat qarzni to'lash,

2
00:00:02.123 --> 00:00:04.452
boshpanasiz odamlarni ovqatlantirish,

3
00:00:04.452 --> 00:00:05.564
ishsizlikni tugatish yoki

4
00:00:05.564 --> 00:00:06.570
yana qandaydir maqsad uchun

5
00:00:06.570 --> 00:00:07.855
shunchaki ko'proq pul bosib chiqara

6
00:00:07.855 --> 00:00:10.148
olmasligi to'g'risida hech o'ylab ko'rganmisiz?

7
00:00:10.148 --> 00:00:11.151
Bu juda oddiy savol bo'lib

8
00:00:11.151 --> 00:00:12.151
ko'rinishi mumkin,

9
00:00:12.151 --> 00:00:13.529
ammo menimcha,

10
00:00:13.529 --> 00:00:15.294
odamlar bu kabi savollarni
berishdan tortinadi.

11
00:00:15.294 --> 00:00:17.861
Shunday bo'lsada, bunga
qiziqadigan odamlar kam emas.

12
00:00:17.861 --> 00:00:20.528
Qisqa javobni bir so'z
bilan aytish mumkin –

13
00:00:20.540 --> 00:00:21.986
inflyatsiya

14
00:00:21.991 --> 00:00:22.800
Inflyatsiya

15
00:00:22.800 --> 00:00:24.699
«pul massasi hajmining oshishiga bog'liq bo'lib,

16
00:00:24.699 --> 00:00:26.449
bu narxlarning umumiy darajasining qat'iy

17
00:00:26.449 --> 00:00:27.853
va sezilarli darajada o'sishiga va,

18
00:00:27.853 --> 00:00:30.231
natijada valyuta qadrining pasayishiga olib keladi».

19
00:00:30.231 --> 00:00:31.559
Men bu masalaga yana qaytaman.

20
00:00:31.559 --> 00:00:33.249
Avval, biz pul...

21
00:00:33.249 --> 00:00:36.895
nima ekanligini aniqlab olishimiz kerak.

22
00:00:36.895 --> 00:00:38.021
Bu bir qarashda ravshan bo'lib

23
00:00:38.033 --> 00:00:40.387
tuyulishi mumkin, ammo
pul mutlaqo ichki qiymatga

24
00:00:40.387 --> 00:00:44.527
ega emasligini tushunib olishimiz
kerak bo'ladi.

25
00:00:44.527 --> 00:00:46.185
Bundan pul aslida qiymatga ega

26
00:00:46.185 --> 00:00:47.373
emas degan ma'no chiqadi.

27
00:00:47.373 --> 00:00:48.617
U bilan buyumlar sotib olish

28
00:00:48.617 --> 00:00:50.137
mumkinligi tufayligina u qadrli.

29
00:00:50.137 --> 00:00:52.950
Ammo agar siz hech kim yashamaydigan
orolda adashib qolsangiz,

30
00:00:52.950 --> 00:00:54.986
pul butunlay keraksiz bo'lib qoladi.

31
00:00:54.986 --> 00:00:56.151
Biz pulning qadri bor deb

32
00:00:56.151 --> 00:00:58.051
ishonganimiz uchungina pul qadrga ega.

33
00:00:58.051 --> 00:01:00.151
Bu «Tinkerbell ta'siri»
deb atalib,

34
00:01:00.151 --> 00:01:02.442
men buni birinchi marta
«Vsauce» Internet-kanalida eshitganman.

35
00:01:02.442 --> 00:01:03.660
Tinkerbell ta'siri biz biror narsaga

36
00:01:03.660 --> 00:01:05.450
ishonganimiz uchun u mavjud bo'lishini

37
00:01:05.450 --> 00:01:07.851
tasvirlash uchun qo'llaniladi.

38
00:01:07.851 --> 00:01:09.449
Pul bilan ham vaziyat shunday.

39
00:01:09.449 --> 00:01:10.500
Faraz qilib aytganda,

40
00:01:10.500 --> 00:01:12.000
agar odamlar to'satdan pul

41
00:01:12.000 --> 00:01:13.758
qadrsiz deb ishonsa,

42
00:01:13.768 --> 00:01:16.248
pulning qadri qolmaydi.

43
00:01:16.248 --> 00:01:18.068
Albatta, har doim ham shunday bo'lib kelmagan.

44
00:01:18.068 --> 00:01:19.600
Pul ming yildan beri mavjud bo'lib,

45
00:01:19.600 --> 00:01:21.654
undan birinchi marta foydalanilganda

46
00:01:21.654 --> 00:01:23.627
u tovar pul shaklida bo'lgan.

47
00:01:23.627 --> 00:01:25.934
Buyumlar qadr va vazifasi
bor narsalarga,

48
00:01:25.934 --> 00:01:28.543
masalan tuz, ziravor, ot, qurol hamda

49
00:01:28.543 --> 00:01:30.876
texnik jihatdan ichki
qiymati yo'q, lekin noyobligi tufayli

50
00:01:30.876 --> 00:01:32.046
deyarli hamma joyda valyuta sifatida

51
00:01:32.046 --> 00:01:33.350
qabul qilinadigan oltin va kumish kabi

52
00:01:33.350 --> 00:01:34.878
qimmatbaho metallarga ayirboshlangan.

53
00:01:34.878 --> 00:01:37.807
Undan keyin, vakil pul ham mavjud.

54
00:01:37.807 --> 00:01:39.718
Bor mulkingizni o'zingiz bilan

55
00:01:39.718 --> 00:01:42.111
olib yurish qiyin bo'lgani
uchun vakil puldan foydalanish

56
00:01:42.111 --> 00:01:44.168
mantiqqa to'g'ri keladi.

57
00:01:44.168 --> 00:01:46.122
Bunda siz oltiningizni bankka topshirasiz,

58
00:01:46.122 --> 00:01:47.597
bank esa uni xavfsiz saqlab,

59
00:01:47.597 --> 00:01:49.454
sizga siz shu oltinning egasi
ekanligingizni

60
00:01:49.454 --> 00:01:51.574
tasdiqlovchi qog'oz
hujjat beradi.

61
00:01:51.574 --> 00:01:53.036
Bu qog'ozlar pul sifatida ishlatilishi mumkin,

62
00:01:53.036 --> 00:01:54.385
chunki istagan odam bankka borib,

63
00:01:54.385 --> 00:01:56.605
uning o'rniga oltinni olishi mumkin.

64
00:01:56.605 --> 00:01:57.605
Ammo bugungi kunda

65
00:01:57.605 --> 00:01:58.978
dunyodagi deyarli barcha mamlakatlar

66
00:01:58.978 --> 00:02:00.901
fiat pul ishlatadi.

67
00:02:00.901 --> 00:02:03.439
Fiat pul uning puli qadrga ega bo'ladi
degan davlatga bo'lgan

68
00:02:03.456 --> 00:02:05.191
e'tiqod va ishonchni talab qiladi.

69
00:02:05.191 --> 00:02:06.622
Misol sifatida

70
00:02:06.622 --> 00:02:07.539
nisbatan yosh mamlakatni

71
00:02:07.539 --> 00:02:09.152
ko'rib chiqadigan bo'lsak,

72
00:02:09.152 --> 00:02:12.196
Qo'shma Shtatlarida 200 yil mobaynida
uchala pul tizimi ham amal qilgan.

73
00:02:12.196 --> 00:02:14.196
1792 yilda Qo'shma Shtatlari

74
00:02:14.196 --> 00:02:15.558
Yevropa pulini ishlatishni to'xtatganida,

75
00:02:15.558 --> 00:02:17.089
1792 yilgi Tanga qonuni [Coinage Act]

76
00:02:17.089 --> 00:02:19.089
Amerika dollari kiritilishiga sabab bo'ldi.

77
00:02:19.089 --> 00:02:20.704
Dastlab, Amerika dollari tovar pul, oltin,

78
00:02:20.704 --> 00:02:22.102
kumush va mis tangalar shaklida bo'lgan.

79
00:02:22.102 --> 00:02:24.474
Tangalar haqiqiy oltin,

80
00:02:24.474 --> 00:02:26.209
kumush va misdan yasalgan bo'lib,

81
00:02:26.209 --> 00:02:27.216
tanga yasashda ishlatilgan

82
00:02:27.216 --> 00:02:28.274
ushbu metallarning qiymati

83
00:02:28.274 --> 00:02:29.996
ularning nominal bahosiga

84
00:02:29.996 --> 00:02:32.182
aynan teng bo'lgan.

85
00:02:32.182 --> 00:02:33.832
Undan keyin, 1900 yilgi Oltin standarti

86
00:02:33.832 --> 00:02:35.446
qonuni qabul qilinishi bilan

87
00:02:35.446 --> 00:02:38.142
mamlakat tovar va vakil pul ishlatishga o'tdi.

88
00:02:38.142 --> 00:02:39.527
Davlat dollar kupyurasini chiqarib,

89
00:02:39.527 --> 00:02:42.506
uni istalgan paytda oltinga
almashtirish mumkin edi.

90
00:02:42.506 --> 00:02:44.575
Oltin standarti o'sha davrda
ko'p mamlakatlarda

91
00:02:44.575 --> 00:02:46.575
amal qilgan vakil pul turidir.

92
00:02:46.575 --> 00:02:47.769
Bu mamlakatlar o'rtasidagi

93
00:02:47.769 --> 00:02:48.834
valyuta ayirboshlash kursini

94
00:02:48.834 --> 00:02:50.678
aniq hisoblashning samarali usuli bo'lgan.

95
00:02:50.678 --> 00:02:52.338
Masalan, agar bir gram oltin Britaniyada 1 funt,

96
00:02:52.338 --> 00:02:55.230
Amerikada esa 1,5 dollarga
teng bo'lsa, unda siz

97
00:02:55.230 --> 00:02:58.832
1 funt 1,5 dollarga teng ekanligini
osongina bilib olishingiz mumkin.

98
00:02:58.832 --> 00:03:00.606
Oltin tangalar muomaladan chiqarilib,

99
00:03:00.606 --> 00:03:01.649
boshqa tangalarda kumushdan

100
00:03:01.649 --> 00:03:02.588
foydalanish tugatildi va

101
00:03:02.588 --> 00:03:03.950
shu bilan Qo'shma Shtatlarida

102
00:03:03.950 --> 00:03:05.686
tovar pul amalda bekor qilindi.

103
00:03:05.686 --> 00:03:07.356
1971 yilda Richard Nikson

104
00:03:07.356 --> 00:03:08.941
Oltin standartini rasmiy ravishda bekor qildi

105
00:03:08.941 --> 00:03:11.402
va AQSh fiat pul tizimiga o'tdi.

106
00:03:11.402 --> 00:03:13.185
Bugungi kunda pul oltin yoki qiymatga ega

107
00:03:13.185 --> 00:03:16.655
boshqa narsalar bilan ta'minlanmagan.

108
00:03:16.655 --> 00:03:18.206
Endi ko'rib chiqilayotgan savolga qaytaylik.

109
00:03:18.206 --> 00:03:20.314
Talab va taklif grafigi nima uchun bu
narxning oshishiga

110
00:03:20.314 --> 00:03:21.637
olib kelishini ko'rsatadi.

111
00:03:21.637 --> 00:03:22.888
Iqtisodiyotda pul miqdorining oshishi

112
00:03:22.888 --> 00:03:24.286
tovar va xizmatlar uchun talab egri chizig'ini

113
00:03:24.286 --> 00:03:25.452
o'ngga siljitadi.

114
00:03:25.452 --> 00:03:26.676
Bu o'zgarish mahsulot ishlab chiqarish

115
00:03:26.676 --> 00:03:28.260
hajmi o'sishi bilan ta'minlanmaganligi

116
00:03:28.260 --> 00:03:30.099
tufayli narxlar ko'tariladi.

117
00:03:30.099 --> 00:03:31.099
Bunga quyidagicha qarash mumkin:

118
00:03:31.099 --> 00:03:32.863
agar davlat million dollar
pul bosib chiqarib,

119
00:03:32.863 --> 00:03:34.621
uni mamlakatdagi har bir odamga jo'natsa

120
00:03:34.621 --> 00:03:35.680
va hamma sport mashinasi

121
00:03:35.680 --> 00:03:37.086
sotib olmoqchi bo'lsa...

122
00:03:37.086 --> 00:03:38.434
lekin mamlakatdagi mavjud

123
00:03:38.434 --> 00:03:39.894
sport mashinalari soni cheklangan,

124
00:03:39.894 --> 00:03:41.050
shu sababli uning narxini

125
00:03:41.050 --> 00:03:44.387
oshirish mantiqan to'g'ri bo'ladi.

126
00:03:44.387 --> 00:03:46.387
Qiyoslash uchun quyidagini ko'rib chiqaylik:

127
00:03:46.387 --> 00:03:47.536
kimsasiz orol 4 kishi bor,

128
00:03:47.536 --> 00:03:48.602
deb faraz qiling.

129
00:03:48.602 --> 00:03:50.746
Ularning har birida 10 tadan meva bor.

130
00:03:50.746 --> 00:03:53.220
Mevalar bir xil qiymatga ega.

131
00:03:53.220 --> 00:03:56.000
Ular olma daraxti to'la o'rmon
topib oldi, deb endi faraz qiling.

132
00:03:56.000 --> 00:03:58.000
Olmalarning nominal qiymati oshadi,

133
00:03:58.000 --> 00:03:59.404
chunki ularning soni ko'paydi,

134
00:03:59.404 --> 00:04:01.019
lekin asl qiymati pasayadi,

135
00:04:01.019 --> 00:04:02.019
chunki taklif ham



136
00:04:02.019 --> 00:04:04.020
oshgan.

137
00:04:04.020 --> 00:04:05.217
Shuning uchun 10 dona olmaga

138
00:04:05.217 --> 00:04:06.700
1 dona banan teng keladi,

139
00:04:06.700 --> 00:04:08.300
chunki olmaga bo'lgan talab past,

140
00:04:08.300 --> 00:04:10.300
lekin bananga bo'lgan talab yuqori.

141
00:04:10.300 --> 00:04:11.999
Ushbu qiyosiy misolda odamlar

142
00:04:11.999 --> 00:04:13.842
turli mamakatlarni,

143
00:04:13.842 --> 00:04:15.539
mevalar ularning valyutalarini,

144
00:04:15.539 --> 00:04:18.679
olmazor esa bosib chiqarilgan pulni
tasvirlaydi.

145
00:04:18.679 --> 00:04:20.631
Juda ko'p pul bosib chiqarish
noto'g'ri ekanligi

146
00:04:20.631 --> 00:04:22.723
bizga nafaqat iqtisodiy
nazariyadan ma'lum.

147
00:04:22.723 --> 00:04:25.510
Yaqin tarixdan bizga
bir necha misollar ma'lum.

148
00:04:25.510 --> 00:04:28.703
Eng oxirgisi Zimbabve bo'lib,
u 2008 yilda pul bosib chiqarish

149
00:04:28.703 --> 00:04:31.926
oqibatida juda yuqoru
inflyatsiyani boshdan kechirdi.

150
00:04:31.926 --> 00:04:35.012
Bu holat prezident Mugabening
xato qarorlari natijasida yuzaga keldi.

151
00:04:35.012 --> 00:04:36.772
Iqtisodiy vaziyat og'irlashganda, Mugabe

152
00:04:36.772 --> 00:04:38.083
davlat xarajatlarini qoplash uchun

153
00:04:38.083 --> 00:04:39.915
yanada ko'proq pul bosib chiqardi.

154
00:04:39.915 --> 00:04:41.734
Bu inflyatsiyaning keskin oshib ketishiga

155
00:04:41.734 --> 00:04:43.734
olib keldi va 2008 yil noyabr oyi o'rtalarida

156
00:04:43.734 --> 00:04:45.734
Zimbabveda inflyatsiya darajasi...

157
00:04:45.734 --> 00:04:47.324
Shoshmang, bir soniya sabr qiling.

158
00:04:47.324 --> 00:04:49.830
Avval men sizga vaziyatni tushunish
uchun qo'shimcha ma'lumot beray.

159
00:04:49.830 --> 00:04:52.264
Qo'shma Shtatlarida inflyatsiya
darajasi 2 foiz atrofida.

160
00:04:52.264 --> 00:04:53.642
Odatda iqtisodchilar 1-3 foizlik

161
00:04:53.642 --> 00:04:56.420
inflyatsiya darajasini optimal deb hisoblaydilar.

162
00:04:56.420 --> 00:05:00.252
Birinchi dunyo mamlakatlarida hozirda
inflyatsiya darajasi 0-5 foiz atrofida.

163
00:05:00.252 --> 00:05:02.252
Agar inflyatsiya darajasi 50 foizdan oshsa,

164
00:05:02.252 --> 00:05:05.627
bu mamlakatda giperinflyatsiya boshlanganini anglatadi.

165
00:05:05.627 --> 00:05:07.627
Shuni hisobga olgan holda,

166
00:05:07.627 --> 00:05:09.627
Zimbabveda inflyatsiyaning eng yuqori

167
00:05:09.627 --> 00:05:15.374
darajasi... 6,5... sekstillion foizga yetgan!

168
00:05:15.374 --> 00:05:19.894
Boshqacha qilib aytganda,
bu son 22 raqamdan iborat!

169
00:05:19.894 --> 00:05:21.881
Ahvol shunchalik yomon ediki,

170
00:05:21.881 --> 00:05:23.641
narxlar har 24 soatda ikki barobar oshar edi!

171
00:05:23.641 --> 00:05:25.290
Davlat muammoni katta nominaldagi pullarni

172
00:05:25.290 --> 00:05:26.575
yanada ko'proq bosib chiqarish

173
00:05:26.575 --> 00:05:28.575
orqali hal qilishga harakat qildi.

174
00:05:28.575 --> 00:05:30.484
Ular Zimbabve dollaridagi nollardan voz

175
00:05:30.484 --> 00:05:32.995
kechish orqali uni 3 marta
denominatsiya qildi,

176
00:05:32.995 --> 00:05:34.486
4 marta 4 xil ISO kodli

177
00:05:34.486 --> 00:05:36.880
valuytani muomalaga kiritdi.

178
00:05:36.880 --> 00:05:38.952
Oxirgi denominatsiyadan oldin ular
yuz trillion dollar

179
00:05:38.952 --> 00:05:41.435
nominaldagi kupyuralarni bosib chiqarayotgan edi.

180
00:05:41.435 --> 00:05:44.139
Odamlar non sotib
olish uchun pullarini

181
00:05:44.139 --> 00:05:45.902
tom ma'noda aravada tashiganlar.

182
00:05:45.902 --> 00:05:48.749
Qaysidir payt davlat inflyatsiyani
hatto noqonuniy qilib ham qo'ydi,

183
00:05:48.749 --> 00:05:52.178
narxni ko'targani uchun
esa odamlarni qamoqqa oldi.

184
00:05:52.178 --> 00:05:54.052
2009 yilda Zimbabve dollari bekor qilindi

185
00:05:54.052 --> 00:05:55.332
va bugungi kunga qadar ularda

186
00:05:55.332 --> 00:05:57.332
milliy valyuta mavjud emas.

187
00:05:57.332 --> 00:05:59.620
Aholi AQSh dollari,
funt sterling va yevro kabi

188
00:05:59.620 --> 00:06:02.081
valyutalardan foydalanadi.

189
00:06:02.081 --> 00:06:03.502
Giperinflyatsiyadan oldin

190
00:06:03.502 --> 00:06:04.658
bir Zimbabve dollari

191
00:06:04.658 --> 00:06:07.243
1,25 AQSh dollariga teng bo'lgan.

192
00:06:07.243 --> 00:06:09.015
Agar bir yuz trillion dollarlik kupyura

193
00:06:09.015 --> 00:06:10.670
yuqoridagi valuyta kursida ayirboshlanganda edi,

194
00:06:10.670 --> 00:06:13.138
u dunyodagi mavjud barcha
pullarning qiymatidan...

195
00:06:13.138 --> 00:06:20.453
ikki barobarga ko'p
bo'lgan bo'lar edi.

196
00:06:20.453 --> 00:06:22.142
Biroq, bu qanchalik bema'ni eshitilmasin,

197
00:06:22.142 --> 00:06:23.776
u tarixda 1946 yilda

198
00:06:23.776 --> 00:06:25.577
Vengriyada kuzatilgan inflyatsiyadan

199
00:06:25.577 --> 00:06:28.369
keyin ikkinchi o'rinda turadi.

200
00:06:28.369 --> 00:06:29.966
Zimbabvedagi inflyatsiya 2008 yil

201
00:06:29.966 --> 00:06:31.694
noyabr oyi o'rtalarida eng yuqori cho'qqisiga yetib,

202
00:06:31.694 --> 00:06:35.925
oylik eng yuqori inflyatsiya darajasi
79,6 milliard foizni tashkil qilgan.

203
00:06:35.925 --> 00:06:39.829
Vengriyada oylik inflyatsiya eng yuqori
darajaga 1946 yil iyul oyida yetib, u

204
00:06:39.829 --> 00:06:46.080
41,9 kvadrillion foizni tashkil qilgan, narxlar esa
har 15 soatda ikki barobarga oshgan.

205
00:06:46.080 --> 00:06:47.562
Buni tushunish uchun agar solishtirsak,

206
00:06:47.562 --> 00:06:50.401
inflyatsiya darajasi 3 foiz, ya'ni
me'yorda bo'lgan mamlakatlarda,

207
00:06:50.401 --> 00:06:54.208
narxlar har 23 yilda ikki barobarga oshadi.

208
00:06:54.208 --> 00:06:56.208
Ularning valyutasi «pengo» bo'lib,

209
00:06:56.208 --> 00:06:58.839
inflyatsiya oshgani
sari «b.-pengo»

210
00:06:58.839 --> 00:07:00.839
(bir milliardlik pengoning qisqacha nomi)

211
00:07:00.839 --> 00:07:04.663
muomalaga kiritildi, lekin u aslida
1 trillion pengoga teng bo'lgan.

212
00:07:04.663 --> 00:07:05.756
Eng yuqori oylik inflyatsiya darajasi

213
00:07:05.756 --> 00:07:07.176
bo'yicha rekorddan tashqari,

214
00:07:07.176 --> 00:07:08.341
tarixda eng katta nominaldagi kupyuyra

215
00:07:08.341 --> 00:07:09.991
bo'yicha rekord ham Vengriyaga tegishli

216
00:07:09.991 --> 00:07:13.526
bo'lib, u 100 million
b.-pengo kupyurasini,

217
00:07:13.526 --> 00:07:15.648
ya'ni 100 million milliard, boshqacha

218
00:07:15.648 --> 00:07:17.552
qilib aytganda 100 kvintillion pengoga

219
00:07:17.552 --> 00:07:19.178
teng kupyurani bosib chiqargan edi.

220
00:07:19.178 --> 00:07:23.102
1 milliard b.-pengo kupyuralari ham bosib chiqarilgan,
ammo ular hech qachon muomalaga chiqarilmagan.

221
00:07:23.102 --> 00:07:27.924
1941 yilda valyuta kursi 1 AQSh dollariga
5 pengoni tashkil qilgan.

222
00:07:27.924 --> 00:07:30.478
1946 yilda valuyta muomaladan
chiqarilgandan so'ng

223
00:07:30.478 --> 00:07:32.478
vaziyat shunchalik izdan chiqqan ediki,

224
00:07:32.478 --> 00:07:36.429
agar mamlakatdagi barcha
banknotalarni bitta joyga yig'sangiz,

225
00:07:36.429 --> 00:07:41.655
ularning qiymati 1 AQSh tsentining
o'ndan biriga teng bo'lgan.

226
00:07:44.002 --> 00:07:45.881
Undan so'ng, Vengriya forint pul birligini

227
00:07:45.881 --> 00:07:50.113
muomalaga chiqardi. 1 forint
400 oktillion pengoga teng bo'lib,

228
00:07:50.113 --> 00:07:54.403
bu raqam 29 noldan iborat.

229
00:07:54.403 --> 00:07:56.403
Shuning uchun ham qarzni to'lash
uchun davlat uchun shunchaki

230
00:07:56.403 --> 00:07:58.965
pul bosib chiqara olmaydi.
Bu yaxshilik bilan tugamaydi.

231
00:08:01.085 --> 00:08:04.588
Davlat qarzi aynan nima ekanligini bilish ham muhimdir.

232
00:08:04.588 --> 00:08:07.413
Davlat qarzi shaxsiy qarzdan
ancha murakkab tushuncha.

233
00:08:07.413 --> 00:08:10.431
Bu shunchaki «siz boshqalardan
qarzdor» degani emas.

234
00:08:10.431 --> 00:08:13.205
Eng yuqori davlat qarzi
bo'lgan Qo'shma Shtatlarida

235
00:08:13.205 --> 00:08:16.651
17 trillion dollarga
teng qarz bor.

236
00:08:16.651 --> 00:08:20.205
AQSh qaysi mamlakat oldida eng katta
qarzga ega ekanligini ham balki bilsangiz kerak...

237
00:08:20.205 --> 00:08:21.769
bu Xitoy.

238
00:08:21.769 --> 00:08:22.935
Bu garchi rost bo'lsada,

239
00:08:22.935 --> 00:08:24.440
yuqoridagi ma'lumot biroz
adashmovchilikka olib kelishi mumkin.

240
00:08:24.440 --> 00:08:27.882
Jami qarzning atigi
8 foizi Xitoyga tegishli.

241
00:08:27.882 --> 00:08:29.882
Qarzning eng katta qismi

242
00:08:29.882 --> 00:08:31.882
AQSh hukumatining o'ziga,

243
00:08:31.882 --> 00:08:35.814
Ijtimoiy Himoya Fondi va Federal Rezerv
kabi tashkilotlar hissasiga to'g'ri keladi.

244
00:08:35.814 --> 00:08:39.831
Buning ustiga, yana 30 foizi AQSh
fuqarolari hissasiga to'g'ri keladi.

245
00:08:39.831 --> 00:08:42.658
17 trillionning 8 foizi garchi
katta miqdor bo'lsada,

246
00:08:42.658 --> 00:08:44.713
Xitoy Oq Uy eshigini qoqib,

247
00:08:44.713 --> 00:08:47.124
1,2 trillion dollarni
shunchaki talab qila olmaydi.

248
00:08:47.124 --> 00:08:49.680
Bu bunday sodir bo'lmaydi.

249
00:08:49.680 --> 00:08:53.364
Asosan Qo'shma Shtatlari G'aznachilik
Boshqarmasi davlat obligatsiyalarini chiqaradi.

250
00:08:53.364 --> 00:08:54.481
Siz ularni

251
00:08:54.481 --> 00:08:55.891
sotib olishingiz mumkin
va davlat sizga

252
00:08:55.891 --> 00:08:57.403
har yili foiz to'laydi.

253
00:08:57.403 --> 00:08:58.988
Obligatsiyalarning muddati kelganda

254
00:08:58.988 --> 00:09:01.835
davlat sizdan obligatsiyalarini
qayta sotib oladi.

255
00:09:01.835 --> 00:09:04.104
Agar davlat moliyaviy muammolarga
duch kelsa, u qarzni to'lay olmay,

256
00:09:04.104 --> 00:09:05.619
defoltga uchraydi.

257
00:09:05.619 --> 00:09:08.280
Bu siz pulingizni qaytarib ola
olmaysiz degan ma'noni anglatadi.

258
00:09:08.280 --> 00:09:11.307
Umuman olganda, AQSh
investitsiya uchun riski juda past

259
00:09:11.307 --> 00:09:13.307
bo'lgan mamlakat hosoblanadi,
chunki AQSh dollari dunyoda

260
00:09:13.307 --> 00:09:15.793
eng ko'p qo'llaniladigan
va eng ishonchli valyutadir.

261
00:09:15.793 --> 00:09:17.703
AQSh qarz bo'yicha defolt e'lon

262
00:09:17.703 --> 00:09:21.258
qila olmasligi hattoki uning
Konstitutsiyasida yozib qo'yilgan.

263
00:09:21.258 --> 00:09:23.039
Men nima uchun davlat

264
00:09:23.039 --> 00:09:25.166
cheksiz miqdorda pul
bosib chiqara olmasligi

265
00:09:25.166 --> 00:09:29.170
sababini lo'nda xulosa
bilan yakunlayman:

266
00:09:29.170 --> 00:09:31.388
«Agar pul daraxtda o'sganda edi...

267
00:09:31.388 --> 00:09:35.160
uning qadri barglar qadridek bo'lar edi».

268
00:09:35.160 --> 00:09:38.697
Tomosha qilganingiz uchun rahmat.

