WEBVTT FILE

1
00:00:00.000 --> 00:00:03.123
ოდესმე გიფიქრიათ ქვეყნები უბრალოდ

2
00:00:03.123 --> 00:00:04.452
მეტ ფულს რატომ არ ბეჭდავენ

3
00:00:04.452 --> 00:00:05.564
მათი ვალების გადასახდელად,

4
00:00:05.564 --> 00:00:06.570
უსახლკაროთა დასაპურებლად,

5
00:00:06.570 --> 00:00:07.855
უმუშევრობის ან ნებისმიერი

6
00:00:07.855 --> 00:00:10.148
სხვა პრობლემის გადასაწყვეტად?

7
00:00:10.148 --> 00:00:11.151
ეს შეიძლება

8
00:00:11.151 --> 00:00:12.151
სულელურ კითხვად მოგეჩვენოთ,

9
00:00:12.151 --> 00:00:13.529
მაგრამ მგონი ეს ერთ-ერთი
ისეთი კითხვათაგანია,

10
00:00:13.529 --> 00:00:15.294
რომელთა დასმაც
ადამიანებს ერიდებათ.

11
00:00:15.294 --> 00:00:17.861
თუმცა ცოტა როდია,
ვინც ამას ფიქრობს.

12
00:00:17.861 --> 00:00:20.528
მოკლე პასუხის გასაცემად
ერთი სიტყვაა საკმარისი -

13
00:00:20.540 --> 00:00:21.986
ინფლაცია.

14
00:00:21.991 --> 00:00:23.174
ინფლაცია ეს არის

15
00:00:23.174 --> 00:00:24.699
„ფასების მუდმივი,

16
00:00:24.699 --> 00:00:26.449
არსებითი ზრდა

17
00:00:26.449 --> 00:00:27.853
ფულის მოცულობის
ზრდასთან მიმართებით,

18
00:00:27.853 --> 00:00:30.231
რაც შედეგად ვალუტის
გაუფასურებას იწვევს“.

19
00:00:30.231 --> 00:00:31.559
მაგრამ ამას მოგვიანებით მივუბრუნდებით.

20
00:00:31.559 --> 00:00:33.249
პირველ რიგში აუცილებელია
ზუსტად განვსაზღვროთ,

21
00:00:33.249 --> 00:00:36.895
თუ რა არის… ფული.

22
00:00:36.895 --> 00:00:38.021
ეს შეიძლება აშკარა იყოს,

23
00:00:38.033 --> 00:00:40.387
მაგრამ აუცილებელია იმის
გააზრება, რომ ფულს

24
00:00:40.387 --> 00:00:44.527
თავისთავად არავითარი
ღირებულება არ აქვს.

25
00:00:44.527 --> 00:00:46.185
ეს ნიშნავს, რომ თავად ფულს

26
00:00:46.185 --> 00:00:47.373
რეალური ღირებულება არ გააჩნია.

27
00:00:47.373 --> 00:00:48.617
იგი ღირებულად ითვლება,
მხოლოდ იმიტომ, რომ

28
00:00:48.617 --> 00:00:50.137
ფულით რაიმეს
ყიდვა შეგვიძლია.

29
00:00:50.137 --> 00:00:51.950
მაგრამ უკაცრიელ კუნძულზე,
რომ აღმოჩენილიყავით

30
00:00:51.950 --> 00:00:54.986
ფული სრულად
უსარგებლო იქნებოდა.

31
00:00:54.986 --> 00:00:56.151
ფულს ღირებულება
მხოლოდ იმიტომ აქვს,

32
00:00:56.151 --> 00:00:58.051
რომ ჩვენ ამის გვჯერა.

33
00:00:58.051 --> 00:01:00.151
ამას ეწოდება „წკრიალას ეფექტი“
(ფერია ზღაპრიდან „პიტერ პენი“),

34
00:01:00.151 --> 00:01:02.442
რომლის შესახებაც Vsauce-ს
YouTube არხიდან შეევიტყვე.

35
00:01:02.442 --> 00:01:03.660
„წკრიალას ეფექტი“ აღწერს იმას,

36
00:01:03.660 --> 00:01:05.450
რაც მხოლოდ იმიტომ არსებობს,

37
00:01:05.450 --> 00:01:07.851
რომ ჩვენი მისი გვჯერა.

38
00:01:07.851 --> 00:01:09.449
ფულის შემთხვევაშიც ასეა.

39
00:01:09.449 --> 00:01:10.500
ჰიპოთეტურად,

40
00:01:10.500 --> 00:01:12.000
თუ ადამიანები
უეცრად ირწმუნებენ,

41
00:01:12.000 --> 00:01:13.758
რომ ფულს ღირებულება არ გააჩნია,

42
00:01:13.768 --> 00:01:16.248
იგი დაკარგავს
მის ღირებულებას.

43
00:01:16.248 --> 00:01:18.068
რა თქმა უნდა ეს
ყოველთვის ასე როდი იყო.

44
00:01:18.068 --> 00:01:19.600
ფული ათასი წელია,
რაც არსებობს და

45
00:01:19.600 --> 00:01:20.654
მისი პირველად გამოყენებისას

46
00:01:20.654 --> 00:01:23.627
მას სასაქონლო ფულის ფორმა ჰქონდა.

47
00:01:23.627 --> 00:01:25.934
ვაჭრობდნენ ისეთი ნივთებით, რომელთაც
რეალური ღირებულება და სარგებელი ჰქონდათ,

48
00:01:25.934 --> 00:01:28.543
როგორიც არის მარილი,
სანელებლები, ცხენები და იარაღი,

49
00:01:28.543 --> 00:01:30.876
ისევე როგორც ძვირფასი ლითონები,
როგორიც არის ოქრო და ვერცხლი.

50
00:01:30.876 --> 00:01:32.046
ამ უკანასკნელს თავისთავად

51
00:01:32.046 --> 00:01:33.350
ასევე არ ჰქონდათ ღირებულება,

52
00:01:33.350 --> 00:01:34.878
მაგრამ იმდენად იშვიათი
იყო მსგავსი საქონელი,

53
00:01:34.878 --> 00:01:37.807
რომ იგი საყოველთაოდ აღიარებულ
გადახდის ფორმად ითვლებოდა.

54
00:01:37.807 --> 00:01:39.718
შემდეგ გაჩნდა წარმომადგენლობითი ფული.

55
00:01:39.718 --> 00:01:42.111
რადგან მთელი თქვენი საკუთრების
თან ტარება რთული იყო,

56
00:01:42.111 --> 00:01:44.168
წარმომადგენლობითი ფული
უფრო მოსახერხებელი იყო.

57
00:01:44.168 --> 00:01:46.122
ფაქტობრივად თქვენ
ოქროს აძლევთ ბანკს,

58
00:01:46.122 --> 00:01:47.597
რომელიც უსაფრთხოდ ინახავს მას

59
00:01:47.597 --> 00:01:49.454
და სანაცვლოდ გაძლევთ ქაღალდს,

60
00:01:49.454 --> 00:01:51.574
რომელიც ადასტურებს
ოქროს ფლობას.

61
00:01:51.574 --> 00:01:53.036
შემდეგ თქვენ ეს
ქაღალდი შეგიძლიათ,

62
00:01:53.036 --> 00:01:54.385
როგორც ფული ისე გამოიყენოთ,
რადგან ნებისმიერს შეუძლია

63
00:01:54.385 --> 00:01:56.605
ნებისმიერ დროს მივიდეს და
ოქრო სახით კომპენსაცია მიიღოს.

64
00:01:56.605 --> 00:01:57.605
მაგრამ დღეს

65
00:01:57.605 --> 00:01:58.978
თითქმის მსოფლიოს
ყველა ქვეყანა

66
00:01:58.978 --> 00:02:00.901
დეკრეტულ ფულს იყენებს.

67
00:02:00.901 --> 00:02:03.439
დეკრეტული ფული მოითხოვს
მთავრობისადმი რწმენასა და ნდობას,

68
00:02:03.456 --> 00:02:05.191
რომ მათ ფულს ღირებულება ექნება.

69
00:02:05.191 --> 00:02:06.622
თუ ისეთ ფარდობითად
ახალგაზრდა ქვეყანას ავიღებთ,

70
00:02:06.622 --> 00:02:07.539
როგორიც არის

71
00:02:07.539 --> 00:02:09.152
შეერთებული შტატები,
მან სამივე მონეტარული

72
00:02:09.152 --> 00:02:12.196
სისტემა გამოიარა 
200 წლის განმავლობაში.

73
00:02:12.196 --> 00:02:14.196
1792 წელს, როდესაც
შეერთებულმა შტატებმა

74
00:02:14.196 --> 00:02:15.558
შეწყვიტა ევროპული
ფულის გამოყენება,

75
00:02:15.558 --> 00:02:17.089
1792 წლის მონეტარული კანონით

76
00:02:17.089 --> 00:02:19.089
საფუძველი ჩაეყარა
ამერიკულ დოლარს.

77
00:02:19.089 --> 00:02:20.704
ამერიკული დოლარი
თავდაპირველად

78
00:02:20.704 --> 00:02:22.102
სასაქონლო ფულის 

79
00:02:22.102 --> 00:02:24.474
ე.ი. ოქროს, ვერცხლისა და 
სპილენძის მონეტების სახით იყო.

80
00:02:24.474 --> 00:02:26.209
მონეტები რეალურად

81
00:02:26.209 --> 00:02:27.216
ოქროს, ვერცხლისა და
სპილენძისგან მზადდებოდა,

82
00:02:27.216 --> 00:02:28.274
ხოლო მათი ნომინალური ღირებულება

83
00:02:28.274 --> 00:02:29.996
ზუსტად დამზადებული ლითონის

84
00:02:29.996 --> 00:02:32.182
ღირებულების ტოლფასი იყო.

85
00:02:32.182 --> 00:02:33.832
შემდეგ, 1900 წლის
ოქროს სტანდარტის კანონით

86
00:02:33.832 --> 00:02:35.446
ქვეყანა გადავიდა შერეულ სისტემაზე,
სადაც სასაქონლო და

87
00:02:35.446 --> 00:02:38.142
წარმომადგენლობითი ფული
ერთდროულად გამოიყენებოდა.

88
00:02:38.142 --> 00:02:39.527
მთავრობამ გამოსცა
დოლარის კუპიურები,

89
00:02:39.527 --> 00:02:42.506
რომელთა ოქროზე გაცვლა
ნებისმიერ დროს შეიძლებოდა.

90
00:02:42.506 --> 00:02:44.575
ოქროს სტანდარტი წარმომადგენლობითი
ფულის სახეობაა, რომელსაც

91
00:02:44.575 --> 00:02:46.575
ამ დროს ბევრი
ქვეყანა იყენებდა.

92
00:02:46.575 --> 00:02:47.769
ეს ქვეყნებს შორის გაცვლითი კურსის

93
00:02:47.769 --> 00:02:48.834
ზუსტად გამოთვლის

94
00:02:48.834 --> 00:02:50.678
ეფექტური საშუალება იყო.

95
00:02:50.678 --> 00:02:52.338
მაგალითად, თუ ერთი გრამი ოქრო

96
00:02:52.338 --> 00:02:55.230
ბრიტანეთში 1 ფუნტი ღირდა,
ხოლო ამერიკაში 1.50 დოლარი,

97
00:02:55.230 --> 00:02:58.832
მაშინ მარტივად გამოითვლიდით, რომ
1 ფუნტი 1.50 დოლარს უტოლდებოდა.

98
00:02:58.832 --> 00:03:00.606
ოქროს მონეტების
გამოშვება შეჩერდა,

99
00:03:00.606 --> 00:03:01.649
ხოლო ვერცხლი

100
00:03:01.649 --> 00:03:02.588
მოხმარებიდან ამოღებულ იქნა,

101
00:03:02.588 --> 00:03:03.950
რითაც შეერთებულ შტატებში

102
00:03:03.950 --> 00:03:05.686
დასრულდა სასაქონლო ფულის ხანა.

103
00:03:05.686 --> 00:03:07.356
1971 წელს, რიჩარდ ნიქსონმა

104
00:03:07.356 --> 00:03:08.941
ოფიციალურად გააუქმა
ოქროს სტანდარტი

105
00:03:08.941 --> 00:03:11.402
და აშშ დეკრეტულ
ფულზე გადავიდა.

106
00:03:11.402 --> 00:03:13.185
ამრიგად დღეს ფული
ფაქტობრივად აღარ არის ოქროთი

107
00:03:13.185 --> 00:03:16.655
ან სხვა რაიმე
ღირებულით გამყარებული.

108
00:03:16.655 --> 00:03:18.206
მაშ დავუბრუნდეთ
ჩვენს კითხვას.

109
00:03:18.206 --> 00:03:20.314
მოთხოვნა-მიწოდების
დიაგრამა აჩვენებს,

110
00:03:20.314 --> 00:03:21.637
თუ რატომ მივყავართ
ამას ფასების ზრდამდე.

111
00:03:21.637 --> 00:03:22.888
ეკონომიკაში მეტი ფულის ბრუნვა

112
00:03:22.888 --> 00:03:24.286
საქონელსა და მომსახურებებზე

113
00:03:24.286 --> 00:03:25.452
მოთხოვნის მრუდში
ცვლილებას იწვევს.

114
00:03:25.452 --> 00:03:26.676
მაგრამ რადგან ეს
ცვლილება არ შეესაბამება

115
00:03:26.676 --> 00:03:28.260
ეკონომიკური
წარმოების ზრდას

116
00:03:28.260 --> 00:03:30.099
ხდება ფასების მატება.

117
00:03:30.099 --> 00:03:31.099
ასე შეხედეთ ამას -

118
00:03:31.099 --> 00:03:32.863
თუ მთავრობა მილიონ
დოლარს დაბეჭდავდა

119
00:03:32.863 --> 00:03:34.621
და ქვეყანაში

120
00:03:34.621 --> 00:03:35.680
ყველას გაუგზავნიდა

121
00:03:35.680 --> 00:03:37.086
სპორტული ავტომობილების საყიდლად...

122
00:03:37.086 --> 00:03:38.434
მაგრამ ქვეყანაში მხოლოდ

123
00:03:38.434 --> 00:03:39.894
განსაზღვრული რაოდენობის
ავტომობილია,

124
00:03:39.894 --> 00:03:41.050
ამრიგად ლოგიკური იქნებოდა

125
00:03:41.050 --> 00:03:44.387
სპორტულ ავტომობილებზე
ფასის გაზრდა.

126
00:03:44.387 --> 00:03:46.387
ამისათვის სხვა ანალოგიას
თუ გამოვიყენებთ,

127
00:03:46.387 --> 00:03:47.536
წარმოიდგინეთ, რომ

128
00:03:47.536 --> 00:03:48.602
უკაცრიელ კუნძულზე
4 ადამიანია.

129
00:03:48.602 --> 00:03:50.746
თითოეულ მათგანს
10 ცალი ხილი აქვს.

130
00:03:50.746 --> 00:03:53.220
ყველა ხილს თანაბარი
ღირებულება აქვს.

131
00:03:53.220 --> 00:03:56.000
ახლა წარმოიდგინეთ, რომ
მათ აღმოაჩინეს ვაშლის ხის ტყე.

132
00:03:56.000 --> 00:03:58.000
ვაშლების ნომინალური
ღირებულება გაიზარდა,

133
00:03:58.000 --> 00:03:59.404
რადგან მეტი ვაშლია ხელმისაწვდომი,

134
00:03:59.404 --> 00:04:01.019
მაგრამ ვაშლის რეალური ღირებულება

135
00:04:01.019 --> 00:04:02.019
შემცირდა

136
00:04:02.019 --> 00:04:04.020
მიწოდების ზრდიდან გამომდინარე.

137
00:04:04.020 --> 00:04:05.217
შესაბამისად ახლა 1 ბანანი

138
00:04:05.217 --> 00:04:06.700
10 ვაშლი ღირს,

139
00:04:06.700 --> 00:04:08.300
რადგან ვაშლებზე
მოთხოვნა შემცირებულია,

140
00:04:08.300 --> 00:04:10.300
ხოლო ბანანზე გაზრდილი.

141
00:04:10.300 --> 00:04:11.999
ეს ანალოგია, რომ განვმარტოთ,

142
00:04:11.999 --> 00:04:13.842
ადამიანები სხვადასხვა
ქვეყნებს წარმოადგენენ,

143
00:04:13.842 --> 00:04:15.539
ხოლო ხილი ამ ქვეყნების
შესაბამისი ვალუტაა და

144
00:04:15.539 --> 00:04:18.679
ვაშლის ხე დაბეჭდილი ფული.

145
00:04:18.679 --> 00:04:20.631
მაგრამ მხოლოდ ეკონომიკური
თეორიიდან გამომდინარე

146
00:04:20.631 --> 00:04:22.723
როდი ვიცით, რომ ჭარბი
ფულის ბეჭდვა ცუდი აზრია.

147
00:04:22.723 --> 00:04:25.510
უახლეს ისტორიაში არსებობს
ამის რამდენიმე მაგალითი.

148
00:04:25.510 --> 00:04:28.703
უახლესი მაგალითი ზიმბაბვეა,
სადაც 2008 წელს

149
00:04:28.703 --> 00:04:31.926
უკიდურესად მაღალი ინფლაცია
მძვინვარებდა ფულის ბეჭდვის გამო.

150
00:04:31.926 --> 00:04:35.012
ეს პრეზიდენტ მუგაბეს მიერ მიღებული
საშინელი გადაწყვეტილებების შედეგი იყო.

151
00:04:35.012 --> 00:04:36.772
ეკონომიკის გაუარესებასთან ერთად

152
00:04:36.772 --> 00:04:38.083
მუგაბე მეტ ფულს ბეჭდავდა

153
00:04:38.083 --> 00:04:39.915
სამთავრობო ხარჯების გასასტუმრებლად.

154
00:04:39.915 --> 00:04:41.734
შედეგად ინფლაცია
უკიდურესად გაიზარდა

155
00:04:41.734 --> 00:04:43.734
2008 წლის ნოემბრის
შუა რიცხვებში

156
00:04:43.734 --> 00:04:45.734
ზომბაბვეში ინფლაციის დონემ...

157
00:04:45.734 --> 00:04:47.324
მოითმინეთ, ერთი წამი.

158
00:04:47.324 --> 00:04:49.830
პირველ რიგში მცირე
კონტექსტის მოწოდებაა საჭირო.

159
00:04:49.830 --> 00:04:52.264
ინფლაცია შეერთებულ შტატებში
დაახლოებთ 2% უტოლდება.

160
00:04:52.264 --> 00:04:53.642
ეკონომისტები ზოგადად
თანხმდებიან, რომ

161
00:04:53.642 --> 00:04:56.420
ინფლაციის დონე 1-3%
ფარგლებში ოპტიმალური მაჩვენებელია.

162
00:04:56.420 --> 00:05:00.252
პირველი მსოფლიოს ქვეყნებში ინფლაციის
მაჩვენებელი დღეს-დღეობით 0-5% ფარგლებშია.

163
00:05:00.252 --> 00:05:02.252
ქვეყანა ჰიპერინფლაციას განიცდის,

164
00:05:02.252 --> 00:05:05.627
როდესაც ინფლაციის
მაჩენებელი 50% აღემატება.

165
00:05:05.627 --> 00:05:07.627
ამრიგად... ამის გათვალისწინებით,

166
00:05:07.627 --> 00:05:09.627
ზიმბაბვეში პიკის
დროს ინფლაციამ...

167
00:05:09.627 --> 00:05:15.374
6.5... სექსტილიონ % მიაღწია!

168
00:05:15.374 --> 00:05:19.894
ანუ სხვა სტიყვებით
რიცხი 22 ციფრიანი იყო!

169
00:05:19.894 --> 00:05:21.881
საქმე ისე ცუდად
წავიდა, რომ

170
00:05:21.881 --> 00:05:23.641
ფასები ყოველ 24 საათში
ერთხელ ორმაგდებოდა!

171
00:05:23.641 --> 00:05:25.290
მთავრობა ცდილობდა პრობლემის მოგვარებას.

172
00:05:25.290 --> 00:05:26.575
მთავრობა პრობლემის გადაწყვეტას
სულ უფრო მეტი და მეტი

173
00:05:26.575 --> 00:05:28.575
ფულის ბეჭდვით ცდილობდა უფრო
და უფრო მაღალი დენომინაციებით.

174
00:05:28.575 --> 00:05:30.484
მათ სამჯერ ჩამოაჭრეს
ნულები კუპიურებს,

175
00:05:30.484 --> 00:05:32.995
ზიმბაბვური დოლარის
სამჯერ გადაფასებით

176
00:05:32.995 --> 00:05:34.486
და 4 სხვადასხვა
ვალუტის შემოღებით

177
00:05:34.486 --> 00:05:36.880
4 განსხვავებული
ISO კოდით.

178
00:05:36.880 --> 00:05:38.952
საბოლოო რედენომინაციამდე
ისინი დოლარის

179
00:05:38.952 --> 00:05:41.435
100 ტრილიონიან
კუპიურებს ბეჭდავდნენ.

180
00:05:41.435 --> 00:05:44.139
ადამიანებს პირდაპირი მნიშვნელობით
ფულით სავსე ურიკები სჭირდებოდათ

181
00:05:44.139 --> 00:05:45.902
ერთი პურის საყიდლად.

182
00:05:45.902 --> 00:05:48.749
მთავრობამ ერთ მომენტში
ინფლაცია უკნონოდაც კი გამოაცხადა

183
00:05:48.749 --> 00:05:52.178
და ადამიანებს პირდაპირ
იჭერდნენ ფასების მატების გამო.

184
00:05:52.178 --> 00:05:54.052
2009 წელს ზიმბაბვური დოლარი

185
00:05:54.052 --> 00:05:55.332
გაუქმდა და დღემდე

186
00:05:55.332 --> 00:05:57.332
მათ ეროვნული ვალუტა არ გააჩნიათ.

187
00:05:57.332 --> 00:05:59.620
ხალხი იყენებს ისეთ ვალუტას,
როგორიც არის აშშ დოლარი,

188
00:05:59.620 --> 00:06:02.081
ფუნტი სტერლინგი და ევრო.

189
00:06:02.081 --> 00:06:03.502
ჰიპერინფლაციამდე

190
00:06:03.502 --> 00:06:04.658
პირველი ზიმბაბვური დოლარი

191
00:06:04.658 --> 00:06:07.243
დაახლოებით 
1.25 აშშ დოლარი ღირდა.

192
00:06:07.243 --> 00:06:09.015
ამ 100 ტრილიონიან
დოლარის კუპიურას

193
00:06:09.015 --> 00:06:10.670
ასეთი გაცვლითი კურსით

194
00:06:10.670 --> 00:06:13.138
მთელს მსოფლიოში
არსებულ ფულზე...

195
00:06:13.138 --> 00:06:20.453
ორჯერ უფრო მეტი
ღირებულება ექნებოდა.

196
00:06:20.453 --> 00:06:22.142
მაგრამ რაც არ უნდა
სასაცილოდ ჟღერდეს,

197
00:06:22.142 --> 00:06:23.776
ისტორიაში ეს მხოლოდ

198
00:06:23.776 --> 00:06:25.577
მე-2 ყველაზე საშინელ
ინფლაციად ითვლება

199
00:06:25.577 --> 00:06:28.369
უნგრეთის ინფლაციის
შემდეგ 1946 წელს.

200
00:06:28.369 --> 00:06:29.966
ზიმბაბვეს ინფლაციამ პიკს

201
00:06:29.966 --> 00:06:31.694
2008 წლის ნოემბრის შუა
რიცხვებში მიაღწია, როდესაც

202
00:06:31.694 --> 00:06:35.925
ინფლაციის საერთო უმაღლესი თვიური
მაჩვენებელი 79.6 მილიარდი % იყო,

203
00:06:35.925 --> 00:06:39.829
ხოლო 1946 წლის ივლისში, უნგრეთის
ინფლაციის თვიურმა უმაღლესმა მაჩენებელმა,

204
00:06:39.829 --> 00:06:46.080
41.9 კვადრილიონი % შეადგინა, როდესაც
ფასები ყოველ 15 საათში ერთხელ ორმაგდებოდა.

205
00:06:46.080 --> 00:06:47.562
შედარებისთვის,

206
00:06:47.562 --> 00:06:50.401
3%-იანი ჯანსაღი ინფლაციის
მქონე ქვეყანაში ფასები

207
00:06:50.401 --> 00:06:54.208
ყოველ 23 წელიწადში
ერთხელ ორმაგდება.

208
00:06:54.208 --> 00:06:56.208
მათ ვალუტას პენგო ერქვა
და ინფლაციის ზრდასთან ერთად

209
00:06:56.208 --> 00:06:58.839
შემოღებულ იქნა
ბ.პენგო, რაც

210
00:06:58.839 --> 00:07:00.839
მოკლედ მილიარდ
პენგოს ნიშნავდა,

211
00:07:00.839 --> 00:07:04.663
რაც რეალურად 1 ტრილიონი
პენგოა მოკლე სკალაზე.

212
00:07:04.663 --> 00:07:05.756
უმაღლესი თვიური ინფლაციის

213
00:07:05.756 --> 00:07:07.176
რეკორდულ მაჩვენებელთან ერთად,

214
00:07:07.176 --> 00:07:08.341
უნგრეთი რეკორდსმენია

215
00:07:08.341 --> 00:07:09.991
ყველაზე დიდი დენომინაციის
ბანკნოტის გამოცემაში

216
00:07:09.991 --> 00:07:13.526
100 მილიონი ბ.პენგო

217
00:07:13.526 --> 00:07:15.648
ე.ი. 100 მილიონი მილიარდი,

218
00:07:15.648 --> 00:07:17.552
რაც 100 კვინტილიონი პენგოა

219
00:07:17.552 --> 00:07:19.178
მოკლე შკალაზე.

220
00:07:19.178 --> 00:07:23.102
1 მილიარდი ბ.პენგოს კუპიურა
დაიბეჭდა, თუმცა არასდროს გამოცემულა.

221
00:07:23.102 --> 00:07:27.924
1941 წლის გაცვლითი კურსით 5
პენგო დაახლოებით 1 დოლარი ღირდა.

222
00:07:27.924 --> 00:07:30.478
1946 წელს, როდესაც
ვალუტამ არსებობა შეწყვიტა,

223
00:07:30.478 --> 00:07:32.478
ვითარება იმდენად
წასული იყო ხელიდან,

224
00:07:32.478 --> 00:07:36.429
რომ ქვეყნის ყველა ბანკნოტიც
რომ შეგეგროვებინათ

225
00:07:36.429 --> 00:07:41.655
მათი საერთო ღირებულება ამერიკული
ცენტის ერთი-მეათედიც კი არ იქნებოდა.

226
00:07:44.002 --> 00:07:45.881
ამის შემდეგ უნგრეთმა
შემოიღო ფორინტი.

227
00:07:45.881 --> 00:07:50.113
1 ფორინტი 400 ოქტილიონ
პენგოს უტოლდებოდა

228
00:07:50.113 --> 00:07:54.403
ამ რიცხვს 29 ნული აქვს.

229
00:07:54.403 --> 00:07:56.403
ამიტომ მთავრობებს არ შეუძლიათ
ასე მარტივად ფულის ბეჭდვა

230
00:07:56.403 --> 00:07:58.965
მათი ვალების გასასტუმრებლად.
ეს კარგად არასდროს მთავრდება.

231
00:08:01.085 --> 00:08:04.588
ასევე მნიშვნელოვანია გავიგოთ, თუ
ზუსტად რას წარმოადგენს სახელმწიფო ვალი.

232
00:08:04.588 --> 00:08:07.413
სახელმწიფო ვალი ბევრად უფრო
რთული ცნებაა, ვიდრე პირადი ვალი.

233
00:08:07.413 --> 00:08:10.431
ასე მარტივად არ არის საქმე, რომ
უბრალოდ ადამიანების ვალი გაქვს.

234
00:08:10.431 --> 00:08:13.205
ავიღოთ ქვეყანა უმაღლესი სახელმწიფო
ვალით - შეერთებული შტატები,

235
00:08:13.205 --> 00:08:16.651
რომელსაც ამჟამად 17 ტრილიონი
დოლარის ოდენობის ვალი აქვს.

236
00:08:16.651 --> 00:08:20.205
და ალბათ იცით, რომ ქვეყანა,
რომელსაც ლომის წილი აქვს

237
00:08:20.205 --> 00:08:21.769
აშშ-ის ვალებში ჩინეთია.

238
00:08:21.769 --> 00:08:22.935
მიუხედავად იმისა,
რომ ეს სიმართლეა,

239
00:08:22.935 --> 00:08:24.440
ამან ასევე შეცდომაში
შეიძლება შეგვიყვანოს.

240
00:08:24.440 --> 00:08:27.882
მთლიანი ვალიდან, ჩინეთს
მხოლოდ 8% ეკუთვნის.

241
00:08:27.882 --> 00:08:29.882
ვალის უმეტესობა თავად

242
00:08:29.882 --> 00:08:31.882
შეერთებული შტატების მთავრობას
ეკუთვნის, ისეთ ორგანიზაციებს,

243
00:08:31.882 --> 00:08:35.814
როგორიც არის სოციალური უზრუნველყოფის
სამსახური და ფედერალური სარეზერვო სისტემა.

244
00:08:35.814 --> 00:08:39.831
ამასთან, 30% ეკუთვნით
აშშ-ის მოქალაქეებს.

245
00:08:39.831 --> 00:08:42.658
მიუხედავად იმისა, რომ 
17 ტრილიონის 8% მაინც ძალიან ბევრია,

246
00:08:42.658 --> 00:08:44.713
ჩინეთს არ შეუძლია ადგეს და
უბრალოდ თეთრი სახლის კარზე

247
00:08:44.713 --> 00:08:47.124
დააკაკუნოს და 
1.2 ტრილიონი მოითხოვოს.

248
00:08:47.124 --> 00:08:49.680
ეს ყველაფერი ასე არ მუშაობს.

249
00:08:49.680 --> 00:08:53.364
ფაქტობრივად, აშშ-ის სახაზინო დეპარტამენტი
გამოსცემს სახაზინო ობლიგაციებს.

250
00:08:53.364 --> 00:08:54.481
თქვენ შეგიძლიათ
იყიდოთ ობლიგაციები

251
00:08:54.481 --> 00:08:55.891
და მთავრობა
ყოველწლიურად

252
00:08:55.891 --> 00:08:57.403
გადაგიხდით პროცენტს.

253
00:08:57.403 --> 00:08:58.988
შემდეგ, ობლიგაციების გადახდის
ვადის დადგომასთან ერთად,

254
00:08:58.988 --> 00:09:01.835
ისინი გამოისყიდიან ობლიგაციებს.

255
00:09:01.835 --> 00:09:04.104
თუ ქვეყანა ფინანსურ
პრობლემებს განიცდის

256
00:09:04.104 --> 00:09:05.619
მას შეიძლება მოუწიოს დეფოლტის
გამოცხადება მის ვალებზე,

257
00:09:05.619 --> 00:09:08.280
რაც ფაქტობრივად ნიშნავს, რომ
თქვენ ფულს უკან ვერ მიიღებთ.

258
00:09:08.280 --> 00:09:11.307
მაგრამ აშშ ზოგადად დაბალ
რისკიან ინვესტიციად ითვლება,

259
00:09:11.307 --> 00:09:13.307
რადგან აშშ დოლარი ყველაზე
ფართოდ გავრცელებული

260
00:09:13.307 --> 00:09:15.793
და საიმედო ვალუტაა
მსოლფიოში.

261
00:09:15.793 --> 00:09:17.703
კონსტიტუციაშიც კია ჩაწერილი,

262
00:09:17.703 --> 00:09:21.258
რომ შეერთებული შტატები ვერ
გამოაცხადებს დეფოლტს მის ვალებზე.

263
00:09:21.258 --> 00:09:23.039
ამ მოსაზრებით
მინდა დაგემშვიდობოთ,

264
00:09:23.039 --> 00:09:25.166
რაც, ვფიქრობ, საუკეთსო
შეჯამება იქნება იმ საკითხისა,

265
00:09:25.166 --> 00:09:29.170
თუ რატომ არ შეუძლიათ მთავრობებს
ფულის უსაზღვრო რაოდენობების ბეჭდვა.

266
00:09:29.170 --> 00:09:31.388
„ფული რომ ხეზე იზრდებოდეს...

267
00:09:31.388 --> 00:09:35.160
მას ისეთივე ფასი ექნებოდა,
როგორც ფოთლებს“.

268
00:09:35.160 --> 00:09:38.697
გმადლობთ ყურადღებისთვის.