WEBVTT FILE 1 00:00:00.000 --> 00:00:03.083 Heç düşünmüsünüzmü ki, 2 00:00:03.123 --> 00:00:04.412 nəyə görə dövlətlər 3 00:00:04.452 --> 00:00:05.524 borclarını ödəmək, 4 00:00:05.564 --> 00:00:06.530 və ya evsizləri yedirtmək, 5 00:00:06.570 --> 00:00:07.815 yaxud işsizliyi və ya bununla əlaqədar hər hansı bir problemi 6 00:00:07.855 --> 00:00:10.108 həll etmək məqsədilə sadəcə olaraq daha çox pul çap edə bilmirlər? 7 00:00:10.148 --> 00:00:11.111 Bu, sizə bir qədər axmaq 8 00:00:11.151 --> 00:00:12.111 sual kimi görünə bilər, 9 00:00:12.151 --> 00:00:13.489 lakin düşünürəm ki, 10 00:00:13.529 --> 00:00:15.254 bu, insanların soruşmaqdan utandıqları suallardan biridir. 11 00:00:15.294 --> 00:00:17.821 Lakin insanları maraqlandıran sualların sonu yoxdur. 12 00:00:17.861 --> 00:00:20.500 Bu sualın cavabını qısaca olaraq bir söz ilə ifadə etmək olar – 13 00:00:20.540 --> 00:00:21.951 inflyasiya. 14 00:00:21.991 --> 00:00:23.134 İnflyasiya "valyutanın dəyərinin 15 00:00:23.174 --> 00:00:24.659 itirilməsi ilə nəticələnən, 16 00:00:24.699 --> 00:00:26.409 pul kütləsinin artımı ilə 17 00:00:26.449 --> 00:00:27.813 əlaqədar qiymətlərin ümumi 18 00:00:27.853 --> 00:00:30.191 səviyyəsində daimi və əhəmiyyətli artım" kimi tərif edilir. 19 00:00:30.231 --> 00:00:31.519 Lakin bu məsələyə qayıdacağam. 20 00:00:31.559 --> 00:00:33.209 Əvvəlcə, pulun 21 00:00:33.249 --> 00:00:36.855 nə olduğunu müəyyən etməliyik… 22 00:00:36.895 --> 00:00:37.993 Bu sual sizə sadə görünə bilər, 23 00:00:38.033 --> 00:00:40.347 lakin anlamalı olduğunuz şey pulun heç bir 24 00:00:40.387 --> 00:00:44.487 daxili dəyərinin olmamasıdır. 25 00:00:44.527 --> 00:00:46.145 Bu o deməkdir ki, pulun 26 00:00:46.185 --> 00:00:47.333 öz-özlüyündə faktiki dəyəri yoxdur. 27 00:00:47.373 --> 00:00:48.577 O yalnız malları ala bildiyi 28 00:00:48.617 --> 00:00:50.097 üçün dəyərli hesab olunur. 29 00:00:50.137 --> 00:00:51.910 Lakin əgər siz kimsəsiz adaya düşmüsünüzsə, 30 00:00:51.950 --> 00:00:54.946 pul tamamilə yararsız olacaq. 31 00:00:54.986 --> 00:00:56.111 Pulun yalnız biz dəyəri olduğuna 32 00:00:56.151 --> 00:00:58.011 inandığımız üçün dəyəri var. 33 00:00:58.051 --> 00:01:00.111 Bu, Tinkerbel Effekti adlanır, 34 00:01:00.151 --> 00:01:02.402 bunu "Vsauce" kanalından öyrənmişəm. 35 00:01:02.442 --> 00:01:03.620 Tinkerbel Effekti yalnız mövcud 36 00:01:03.660 --> 00:01:05.410 olduğuna inandığımız üçün 37 00:01:05.450 --> 00:01:07.811 mövcud olan bir şeyi təsvir etmək üçün istifadə edilir. 38 00:01:07.851 --> 00:01:09.409 Və pul ilə olan vəziyyət də eynidir. 39 00:01:09.449 --> 00:01:10.460 Fərziyyə ilə danışsaq, 40 00:01:10.500 --> 00:01:11.960 əgər insanlar birdən pulun 41 00:01:12.000 --> 00:01:13.728 dəyərinin olmadığına inansaydılar, 42 00:01:13.768 --> 00:01:16.208 pulun dəyəri olmayacaqdı. 43 00:01:16.248 --> 00:01:18.028 Əlbəttə, bu, həmişə belə olmayıb. 44 00:01:18.068 --> 00:01:19.560 Pul minilliklər boyu mövcud olub 45 00:01:19.600 --> 00:01:20.614 və ilk dəfə əmtəə pulu 46 00:01:20.654 --> 00:01:23.587 formasında istifadə edilib. 47 00:01:23.627 --> 00:01:25.894 Ticarətdə duz, ədviyyatlar, 48 00:01:25.934 --> 00:01:28.503 atlar və silahlar kimi 49 00:01:28.543 --> 00:01:30.836 faktiki dəyəri olan mallardan, həmçinin texniki olaraq heç bir 50 00:01:30.876 --> 00:01:32.006 daxili dəyəri olmayan, 51 00:01:32.046 --> 00:01:33.310 lakin nadir olduqlarına görə 52 00:01:33.350 --> 00:01:34.838 universal olaraq pul kimi qəbul edilən 53 00:01:34.878 --> 00:01:37.767 qızıl və gümüş kimi qiymətli metallardan istifadə olunurdu. 54 00:01:37.807 --> 00:01:39.678 Bundan sonra pulu təmsil edən mübadilə vasitəmiz yarandı. 55 00:01:39.718 --> 00:01:42.071 Hər şeyimizi yanımızda daşımaq çətin ola bilər, 56 00:01:42.111 --> 00:01:44.128 pulu təmsil edən vasitə daha mənalıdır. 57 00:01:44.168 --> 00:01:46.082 Siz sadəcə qızılınızı banka verirsiniz 58 00:01:46.122 --> 00:01:47.557 və onlar həmin əşyanı sizin üçün təhlükəsiz saxlayır 59 00:01:47.597 --> 00:01:49.414 və əvəzində həmin qızılın sizə məxsus olduğunu 60 00:01:49.454 --> 00:01:51.534 təsdiq edən sənəd verir. 61 00:01:51.574 --> 00:01:52.996 Buna görə də bu kağız parçaları 62 00:01:53.036 --> 00:01:54.345 pul kimi istifadə edilə bilər, 63 00:01:54.385 --> 00:01:56.565 çünki hər kəs istənilən vaxt gedib qızılı geri ala bilər. 64 00:01:56.605 --> 00:01:57.565 Lakin bu gün 65 00:01:57.605 --> 00:01:58.938 demək olar ki, dünyanın bütün 66 00:01:58.978 --> 00:02:00.861 ölkələri fiat puldan istifadə edirlər. 67 00:02:00.901 --> 00:02:03.416 Fiat pul, pullarının dəyəri olacağına dair hökumətə inanc 68 00:02:03.456 --> 00:02:05.151 və güvən tələb edir. 69 00:02:05.191 --> 00:02:06.582 Əgər nisbətən gənc bir ölkəni 70 00:02:06.622 --> 00:02:07.499 nümunə kimi götürsək, 71 00:02:07.539 --> 00:02:09.112 Amerika Birləşmiş Ştatları 200 il ərzində 72 00:02:09.152 --> 00:02:12.156 3 monetar sistemin hamısını keçib. 73 00:02:12.196 --> 00:02:14.156 1972-ci ildə Amerika Birləşmiş Ştatları 74 00:02:14.196 --> 00:02:15.518 Avropa pulundan istifadə etməyi dayandıranda, 75 00:02:15.558 --> 00:02:17.049 1792-ci ilin Sikkə Qanunu ilə 76 00:02:17.089 --> 00:02:19.049 ABŞ dollarının əsası qoyuldu. 77 00:02:19.089 --> 00:02:20.664 ABŞ dolları ilkin dövrlərdə 78 00:02:20.704 --> 00:02:22.062 əmtəə pulu formasında, 79 00:02:22.102 --> 00:02:24.434 yəni qızıl, gümüş və mis sikkələr şəklində idi. 80 00:02:24.474 --> 00:02:26.169 Sikkələr faktiki olaraq əsl 81 00:02:26.209 --> 00:02:27.176 qızıl, gümüş və misdən hazırlanırdı 82 00:02:27.216 --> 00:02:28.234 və sikkənin üzündəki dəyər 83 00:02:28.274 --> 00:02:29.956 onun hazırlandığı metalın 84 00:02:29.996 --> 00:02:32.142 dəyəri ilə tam eyni idi. 85 00:02:32.182 --> 00:02:33.792 Ölkə 1900-cü ildə Qızıl 86 00:02:33.832 --> 00:02:35.406 Standartı Aktı ilə əmtəə 87 00:02:35.446 --> 00:02:38.102 və pulu təmsil edən vasitələrin qarışığı olan sistemə keçdi. 88 00:02:38.142 --> 00:02:39.487 Hökumət istənilən vaxt qızıl ilə 89 00:02:39.527 --> 00:02:42.466 mübadilə edilə bilən dollar əskinasları buraxdı. 90 00:02:42.506 --> 00:02:44.535 Qızıl Standartı əksər ölkələrin həmin vaxt istifadə etdiyi pulu 91 00:02:44.575 --> 00:02:46.535 təmsil edən mübadilə vasitəsi növüdür. 92 00:02:46.575 --> 00:02:47.729 Bu, ölkələr arasındakı valyuta 93 00:02:47.769 --> 00:02:48.794 məzənnəsini dəqiqliklə 94 00:02:48.834 --> 00:02:50.638 hesablamağın effektiv üsulu idi. 95 00:02:50.678 --> 00:02:52.298 Məsələn, qızılın bir qramı 96 00:02:52.338 --> 00:02:55.190 Britaniyada 1£, Amerikada isə 1.50$ idisə, 97 00:02:55.230 --> 00:02:58.792 bu zaman 1 funtun 1.50 dollara bərabər olduğunu asanlıqla təyin etmək olar. 98 00:02:58.832 --> 00:03:00.566 Qızıl sikkələrin istehsalı 99 00:03:00.606 --> 00:03:01.609 dayandırıldı, gümüş isə 100 00:03:01.649 --> 00:03:02.548 digər sikkələrin arasından silindi və 101 00:03:02.588 --> 00:03:03.910 beləliklə, Amerika Birləşmiş Ştatlarında 102 00:03:03.950 --> 00:03:05.646 əmtəə puluna faktiki son qoyuldu. 103 00:03:05.686 --> 00:03:07.316 1971-ci ildə Riçard Nikson 104 00:03:07.356 --> 00:03:08.901 Qızıl Standartını rəsmi şəkildə dayandırdı 105 00:03:08.941 --> 00:03:11.362 və ABŞ fiat pula keçdi. 106 00:03:11.402 --> 00:03:13.145 Beləliklə, bu gün pulun arxasında 107 00:03:13.185 --> 00:03:16.615 qızıl və ya buna oxşar dəyərli heç bir şey dayanmır. 108 00:03:16.655 --> 00:03:18.166 Əvvəlki suala geri qayıdaq. 109 00:03:18.206 --> 00:03:20.274 Təklif və tələb qrafiki bunun nə üçün 110 00:03:20.314 --> 00:03:21.597 qiymətlərdə artıma səbəb olduğunu göstərir. 111 00:03:21.637 --> 00:03:22.848 İqtisadiyyatda daha çox pul 112 00:03:22.888 --> 00:03:24.246 mal və xidmətlərə tələb əyrisinin 113 00:03:24.286 --> 00:03:25.412 hərəkətinə səbəb olur. 114 00:03:25.452 --> 00:03:26.636 Lakin bu, iqtisadi istehsalın 115 00:03:26.676 --> 00:03:28.220 həcmində artım ilə müşaiyət olunmadığı 116 00:03:28.260 --> 00:03:30.059 üçün qiymətlər artmalıdır. 117 00:03:30.099 --> 00:03:31.059 İndi isə belə baxaq - 118 00:03:31.099 --> 00:03:32.823 əgər hökumət milyon dollar çap etsəydi 119 00:03:32.863 --> 00:03:34.581 və onu ölkədəki hər kəsə versəydi, 120 00:03:34.621 --> 00:03:35.640 hər kəsin çölə çıxıb 121 00:03:35.680 --> 00:03:37.046 idman avtomobili almasına səbəb olardı... 122 00:03:37.086 --> 00:03:38.394 lakin ölkədə sadəcə məhdud 123 00:03:38.434 --> 00:03:39.854 sayda idman avtomobili var, 124 00:03:39.894 --> 00:03:41.010 ona görə də ediləcək məntiqli şey 125 00:03:41.050 --> 00:03:44.347 idman avtomobilinin qiymətini artmaqdır. 126 00:03:44.387 --> 00:03:46.347 Bunu göstərmək üçün bir bənzətmə edək: 127 00:03:46.387 --> 00:03:47.496 kimsəsiz bir adada 4 nəfər 128 00:03:47.536 --> 00:03:48.562 olduğunu təsəvvür edin. 129 00:03:48.602 --> 00:03:50.706 Onların hər birinin 10 ədəd meyvəsi var. 130 00:03:50.746 --> 00:03:53.180 Meyvələrin hər biri dəyər baxımından eynidir. 131 00:03:53.220 --> 00:03:55.960 İndi isə onların yalnız alma ağacları bitən bütöv bir meşə kəşf etdiyini təsəvvür edin. 132 00:03:56.000 --> 00:03:57.960 Almaların nominal dəyəri artıb, 133 00:03:58.000 --> 00:03:59.364 çünki onların sayı çoxdur, 134 00:03:59.404 --> 00:04:00.979 lakin almanın faktiki dəyəri 135 00:04:01.019 --> 00:04:01.979 təklifdə artıma 136 00:04:02.019 --> 00:04:03.980 görə azalıb. 137 00:04:04.020 --> 00:04:05.177 Buna görə də 10 almanın dəyəri 138 00:04:05.217 --> 00:04:06.660 1 banana bərabərdir, 139 00:04:06.700 --> 00:04:08.260 çünki almalar üçün tələb aşağı, 140 00:04:08.300 --> 00:04:10.260 bananlar üçün isə yüksəkdir. 141 00:04:10.300 --> 00:04:11.959 Sadəcə aydınlaşdırmaq üçün bildirək ki, 142 00:04:11.999 --> 00:04:13.802 bu bənzətmədə insanlar müxtəlif ölkələri təmsil edir, 143 00:04:13.842 --> 00:04:15.499 meyvə onların əlaqədar valyutası, 144 00:04:15.539 --> 00:04:18.639 alma ağacı isə çap olunmuş puldur. 145 00:04:18.679 --> 00:04:20.591 Lakin bu təkcə həddindən artıq pul çap etməyin pis ideya 146 00:04:20.631 --> 00:04:22.683 olduğunu iddia edən iqtisadi nəzəriyyəyə görə, belə deyil. 147 00:04:22.723 --> 00:04:25.470 Yaxın tarixdə bu barədə bir neçə nümunə var. 148 00:04:25.510 --> 00:04:28.663 Ən yaxın nümunə 2008-ci ildə pul çap etməyə görə 149 00:04:28.703 --> 00:04:31.886 yüksək inflyasiyadan əziyyət çəkən Zimbabvedir. 150 00:04:31.926 --> 00:04:34.972 Bu, Prezident Muqabe tərəfindən verilən bəzi bərbad qərarların nəticəsi idi. 151 00:04:35.012 --> 00:04:36.732 İqtisadiyyat pisə doğru gedəndə Muqabe hökumətin xərclərini 152 00:04:36.772 --> 00:04:38.043 ödəmək üçün daha çox pul 153 00:04:38.083 --> 00:04:39.875 çap etməyə başladı. 154 00:04:39.915 --> 00:04:41.694 Bu isə inflyasiyanın həddindən artıq artmasına səbəb oldu 155 00:04:41.734 --> 00:04:43.694 və 2008-ci ilin noyabrın 156 00:04:43.734 --> 00:04:45.694 ortalarında Zimbabvedə inflyasiya... 157 00:04:45.734 --> 00:04:47.284 Əslində, gözləyin, bir saniyə gözləyin. 158 00:04:47.324 --> 00:04:49.790 Əvvəlcə, mən sizə bir az bu barədə məlumat verim. 159 00:04:49.830 --> 00:04:52.224 Amerika Birləşmiş Ştatlarında inflyasiya təxminən 2%-dir. 160 00:04:52.264 --> 00:04:53.602 İqtisadçılar, ümumiyyətlə, 161 00:04:53.642 --> 00:04:56.380 1-3% arasında olan inflyasiya səviyyəsini optimal hesab edir. 162 00:04:56.420 --> 00:05:00.212 Bu gün birinci dünya ölkələrinin inflyasiya dərəcələri 0-5%-dən başlayır. 163 00:05:00.252 --> 00:05:02.212 Bir ölkədə inflyasiya 50%-dən çox olanda 164 00:05:02.252 --> 00:05:05.587 onun hiperinflyasiya səviyyəsinə daxil olduğu deyilir. 165 00:05:05.627 --> 00:05:07.587 Beləliklə... bunu nəzərdə tutaraq, 166 00:05:07.627 --> 00:05:09.587 Zimbabvedə inflyasiya ən yüksək həddində, 167 00:05:09.627 --> 00:05:15.334 6,5 sekstrilyon faizə çatmışdı! 168 00:05:15.374 --> 00:05:19.854 Yaxud bunu başqa sözlə desək, bu ədədin 22 rəqəmi var! 169 00:05:19.894 --> 00:05:21.841 Vəziyyət o qədər pis idi ki, qiymətlər 170 00:05:21.881 --> 00:05:23.601 hər 24 saatdan bir iki qat artırdı! 171 00:05:23.641 --> 00:05:25.250 Hökumət daha yüksək nominallar 172 00:05:25.290 --> 00:05:26.535 ilə daha çox pul çap etməklə 173 00:05:26.575 --> 00:05:28.535 problemi həll etməyə çalışırdı. 174 00:05:28.575 --> 00:05:30.444 Həmçinin onlar 4 müxtəlif 175 00:05:30.484 --> 00:05:32.955 ISO kodu ilə 4 fərqli valyuta tətbiq edərək Zimbabve dollarını 176 00:05:32.995 --> 00:05:34.446 3 dəfə yenidən dəyərləndirməklə 177 00:05:34.486 --> 00:05:36.840 sıfırları silməyə davam edirdi. 178 00:05:36.880 --> 00:05:38.912 Sonuncu denominasiyadan əvvəl onlar 100 trilyon 179 00:05:38.952 --> 00:05:41.395 dollarlıq əskinaslar çap edirdi. 180 00:05:41.435 --> 00:05:44.099 İnsanlar çörək almaq üçün sözün əsl mənasında pul ilə 181 00:05:44.139 --> 00:05:45.862 dolu əl arabaları istifadə edirdi. 182 00:05:45.902 --> 00:05:48.709 Hökumət hətta bir məqamda inflyasiyanı qeyri-qanuni elan etmişdi 183 00:05:48.749 --> 00:05:52.138 və hətta bəzi insanlar qiymətləri qaldırdığına görə həbs edilmişdi. 184 00:05:52.178 --> 00:05:54.012 2009-cu ildə Zimbabve dolları 185 00:05:54.052 --> 00:05:55.292 ləğv edildi və bu günə qədər də 186 00:05:55.332 --> 00:05:57.292 onların milli valyutaları yoxdur. 187 00:05:57.332 --> 00:05:59.580 İnsanlar ABŞ dolları, funt sterlinq və avro kimi 188 00:05:59.620 --> 00:06:02.041 pul vahidlərindən istifadə edir. 189 00:06:02.081 --> 00:06:03.462 Hiperinflyasiyadan əvvəl 190 00:06:03.502 --> 00:06:04.618 ilk Zimbabve dolları 191 00:06:04.658 --> 00:06:07.203 1.25$ dəyərində idi. 192 00:06:07.243 --> 00:06:08.975 Əgər həmin 100 trilyon dollarlıq 193 00:06:09.015 --> 00:06:10.630 əskinas bu məzənnə ilə 194 00:06:10.670 --> 00:06:13.098 dəyərlədirilsə, həmin əskinas bütün dünyada 195 00:06:13.138 --> 00:06:20.413 mövcud olan puldan daha dəyərli olardı... iki dəfə çox. 196 00:06:20.453 --> 00:06:22.102 Lakin nə qədər gülünc olsa da, 197 00:06:22.142 --> 00:06:23.736 bu, 1946-cı ildə Macarıstanda 198 00:06:23.776 --> 00:06:25.537 olan inflyasiyadan sonra tarixdə 199 00:06:25.577 --> 00:06:28.329 2-ci ən pis inflyasiya hesab edilir. 200 00:06:28.369 --> 00:06:29.926 Baxmayaraq ki, Zimbabvedə inflyasiya 201 00:06:29.966 --> 00:06:31.654 2008-ci ilin noyabrın ortalarında pik həddə çatmışdı, 202 00:06:31.694 --> 00:06:35.885 onların ümumilikdə ən yüksək aylıq inflyasiya dərəcəsi 79.6 milyard % idi. 203 00:06:35.925 --> 00:06:39.789 Lakin Macarıstanda 1946-cı ilin iyulunda baş vermiş ən yüksək aylıq inflyasiya 204 00:06:39.829 --> 00:06:46.040 dərəcəsi hər 15 saatdan bir qiymətlərin ikiqat artması ilə 41.9 kvadrilyon % olmuşdur. 205 00:06:46.080 --> 00:06:47.522 Bu perspektivdən yanaşsaq, 206 00:06:47.562 --> 00:06:50.361 təxminən 3% civarında normal inflyasiya dərəcəsinə malik 207 00:06:50.401 --> 00:06:54.168 ölkədə qiymətlər hər 23 ildən bir ikiqat artır. 208 00:06:54.208 --> 00:06:56.168 Onların valyutası penqo adlanırdı 209 00:06:56.208 --> 00:06:58.799 və inflyasiya artdıqca b.-penqo tədavülə buraxıldı, 210 00:06:58.839 --> 00:07:00.799 bu qısa şkalada faktiki 211 00:07:00.839 --> 00:07:04.623 1 trilyon penqo olan milyard penqonun qısaldılmış formasıdır. 212 00:07:04.663 --> 00:07:05.716 Macarıstan ən yüksək aylıq 213 00:07:05.756 --> 00:07:07.136 inflyasiya rekordu ilə 214 00:07:07.176 --> 00:07:08.301 yanaşı ən yüksək nominallı 215 00:07:08.341 --> 00:07:09.951 bank əskinasını buraxmaq rekorduna malikdir: 216 00:07:09.991 --> 00:07:13.486 100 milyon b.-penqo, yəni qısa şkalada 217 00:07:13.526 --> 00:07:15.608 100 kvintilyon penqo olan 218 00:07:15.648 --> 00:07:17.512 100 milyon milyardlıq əskinaslar. 219 00:07:17.552 --> 00:07:19.138 çap edilmiş, 220 00:07:19.178 --> 00:07:23.062 lakin heç vaxt buraxılmamışdır. 221 00:07:23.102 --> 00:07:27.884 1941-ci ildə valyuta məzənnəsi təxminən 1$ üçün 5 penqo idi. 222 00:07:27.924 --> 00:07:30.438 1946-cı ildə valyutanın istehsalı dayandırılanda, 223 00:07:30.478 --> 00:07:32.438 hər şey nəzarətdən elə çıxmışdı ki, 224 00:07:32.478 --> 00:07:36.389 əgər bütün ölkədəki hər bir əskinası alsaydınız belə, 225 00:07:36.429 --> 00:07:41.655 onların ümumi dəyəri ABŞ pennisinin onda biri qədər dəyəri olacaqdı. 226 00:07:44.002 --> 00:07:45.841 Daha sonra Macarıstan forint pul vahidinə keçdi, 227 00:07:45.881 --> 00:07:50.073 1 forint 400 oktilyon penqoya bərabər idi, 228 00:07:50.113 --> 00:07:54.363 bu rəqəmin sonluğunda 29 sıfır var idi. 229 00:07:54.403 --> 00:07:56.363 Elə buna görə də hökumətlər borclarını ödəmək üçün 230 00:07:56.403 --> 00:07:58.965 sadəcə pul çap edə bilməzlər. Bu, yaxşı nəticələnmir. 231 00:08:01.085 --> 00:08:04.548 Dövlət borcunun nə olduğunu dəqiqliklə anlamaq da vacibdir. 232 00:08:04.588 --> 00:08:07.373 Dövlət borcu şəxsi borcdan qat-qat daha mürəkkəbdir. 233 00:08:07.413 --> 00:08:10.391 Bu, sadəcə "kimlərəsə borcum var" dediyiniz hala bənzəmir. 234 00:08:10.431 --> 00:08:13.165 Ən yüksək dövlət borcu olan ölkəni nümunə kimi götürək, Amerika Birləşmiş 235 00:08:13.205 --> 00:08:16.611 Ştatlarının hazırda təxminən 17 trilyon dollar borcu var. 236 00:08:16.651 --> 00:08:20.165 Və güman ki, ABŞ-ın ən çox borcu olduğu ölkənin 237 00:08:20.205 --> 00:08:21.729 Çin olduğu bilirsiniz. 238 00:08:21.769 --> 00:08:22.895 Doğru olmasına baxmayaraq, 239 00:08:22.935 --> 00:08:24.400 bu, bir qədər çaşdırıcıdır. 240 00:08:24.440 --> 00:08:27.842 Ümumi borcun sadəcə 8%-i Çinə məxsusdur. 241 00:08:27.882 --> 00:08:29.842 Borcun əksəriyyəti əslində 242 00:08:29.882 --> 00:08:31.842 ABŞ hökumətinə, 243 00:08:31.882 --> 00:08:35.774 Sosial Təhlükəsizlik və ya Federal Ehtiyat kimi təşkilatlara məxsusdur. 244 00:08:35.814 --> 00:08:39.791 Bunlardan əlavə, 30% ABŞ vətəndaşlarına məxsusdur. 245 00:08:39.831 --> 00:08:42.618 17 trilyonun 8%-i hələ də çox olsa da, 246 00:08:42.658 --> 00:08:44.673 Çin sadəcə Ağ Evin qapısını döyüb 1.2 trilyon dolları 247 00:08:44.713 --> 00:08:47.084 tələb edə bilməz. 248 00:08:47.124 --> 00:08:49.640 Bu işlər belə olmur. 249 00:08:49.680 --> 00:08:53.324 Adətən, ABŞ Xəzinədarlıq Departamenti xəzinə istiqrazları buraxır. 250 00:08:53.364 --> 00:08:54.441 Siz bu istiqrazları ala bilərsiniz 251 00:08:54.481 --> 00:08:55.851 və dövlət hər il həmin istiqraz üzrə 252 00:08:55.891 --> 00:08:57.363 sizə faiz ödəyəcək. 253 00:08:57.403 --> 00:08:58.948 Daha sonra istiqrazların istifadə 254 00:08:58.988 --> 00:09:01.795 müddətinin sonu çatanda, onlar xəzinə istiqrazını sizdən geri alacaq. 255 00:09:01.835 --> 00:09:04.064 Əgər ölkə maliyyə problemi ilə üzləşərsə, 256 00:09:04.104 --> 00:09:05.579 öz borcu üzrə defolt edə bilər, 257 00:09:05.619 --> 00:09:08.240 bu isə o deməkdir ki, siz pulunuzu geri ala bilməyəcəksiniz. 258 00:09:08.280 --> 00:09:11.267 Lakin ABŞ ümumilikdə olduqca risksiz investisiya məkanı hesab edilir, 259 00:09:11.307 --> 00:09:13.267 çünki ABŞ dolları dünyada ən geniş 260 00:09:13.307 --> 00:09:15.753 istifadə edilən və ən etibarlı valyutadır. 261 00:09:15.793 --> 00:09:17.663 Hətta Konstitusiyada belə 262 00:09:17.703 --> 00:09:21.218 qeyd edilib ki, ABŞ öz borcu üzrə defolt edə bilməz. 263 00:09:21.258 --> 00:09:22.999 Sizi bu son fikirlə baş-başa buraxıram və düşünürəm ki, 264 00:09:23.039 --> 00:09:25.126 bu, hökumətlərin limitsiz miqdarda pul çap edə bilməmək səbəbini 265 00:09:25.166 --> 00:09:29.130 ümumiləşdirmək üçün mümkün olan ən yaxşı üsuldur. 266 00:09:29.170 --> 00:09:31.348 "Əgər pul ağacda yetişsəydi... 267 00:09:31.388 --> 00:09:35.120 yarpaq qədər dəyəri olardı." 268 00:09:35.160 --> 00:09:38.697 İzlədiyiniz üçün təşəkkürlər.