WEBVTT FILE

1
00:00:00.000 --> 00:00:05.568
[բացվող դռան աղմուկ]

2
00:00:05.568 --> 00:00:08.898
― Բարև, շեֆ: Արդեն ցերե՞կ է:

3
00:00:08.898 --> 00:00:11.582
Այսօր մեռյալ ժամն արագ է անցնում:

4
00:00:11.582 --> 00:00:13.158
― Վստահ եմ՝ լուրեր արդեն լսել ես:

5
00:00:13.158 --> 00:00:16.839
― Մեռյալ ժամը հանո՞ւմ եք: Է՛հ...

6
00:00:16.863 --> 00:00:18.246
― Ահավոր բան է:

7
00:00:18.246 --> 00:00:22.242
― Հըմ, ես այստեղ ամեն գիշեր
10-12 ժամ քնում եմ,

8
00:00:22.242 --> 00:00:25.483
քանի որ այստեղ միշտ գիշեր է:

9
00:00:25.483 --> 00:00:27.405
― Պետք է մոռանանք եղածը:

10
00:00:27.405 --> 00:00:32.246
― Խնդիր չկա: Ա՛հ: Լսե՛ք,

11
00:00:32.246 --> 00:00:34.373
դուք ձեր մութ գործերի համար
մեկ ուրիշին պետք է գտնեք,

12
00:00:34.373 --> 00:00:37.160
որովհետև ես
հաշվապահությունից լավ չեմ:

13
00:00:37.160 --> 00:00:40.910
Պետք է կանգ առնեմ,
այլապես ձեզ կբռնեն:

14
00:00:40.910 --> 00:00:43.612
― Ոչինչ կանգ չի առնելու:

15
00:00:43.612 --> 00:00:46.043
― Լավ, եթե այդպես է,

16
00:00:46.043 --> 00:00:48.043
կարո՞ղ եք ինձ գոնե մի քիչ
ժամանակ տալ մտածելու համար:

17
00:00:48.043 --> 00:00:50.830
― Թող մի ամիս էլ մտածի:

18
00:00:50.851 --> 00:00:52.419
― Օ՛հ, շնորհակալություն,
դուք շատ մեծահոգի եք:

19
00:00:52.419 --> 00:00:55.230
Ես կարծում էի՝ այսօր եք
ուզում լսել պատասխանը:

20
00:00:55.230 --> 00:00:56.848
Կարո՞ղ եք դուռը
փակել ձեր հետևից,

21
00:00:56.848 --> 00:00:59.998
որովհետև ուզում եմ մտածել այս մասին,
երբ ամբողջովին արթնացած կլինեմ:

22
00:00:59.998 --> 00:01:03.324
Ես արթուն կմնամ,
կմտածեմ արածիս մասին

23
00:01:03.324 --> 00:01:06.528
առանց մեռյալ ժամի,
ցտեսությո՛ւն, շեֆ:

24
00:01:06.528 --> 00:01:08.981
[խռռոցի և հորանջոցի ձայն]

25
00:01:08.977 --> 00:01:18.850
[երաժշտություն]

26
00:01:18.900 --> 00:01:22.220
― Ողջո՛ւյն: Ես Էնդրյու Հիթոնն եմ, իսկ
դուք դիտում եք EconPop ալիքը՝

27
00:01:22.233 --> 00:01:25.196
շոու, որը փորձում է ուղի հարթել
փոփ մշակույթի բետոնե պատի միջով

28
00:01:25.196 --> 00:01:29.177
և դժվարությամբ դուրս լողալ
տնտեսագիտության կոյուղու միջով:

29
00:01:29.177 --> 00:01:31.835
«Փախուստ Շոուշենկից».
սա մի գեղեցիկ ֆիլմ է,

30
00:01:31.835 --> 00:01:33.969
որը պատմում է այն մասին, թե
ինչպես դաժան և խիստ պայմանները

31
00:01:33.969 --> 00:01:35.734
չեն կարող կործանել
մարդկային արժանապատվությունը

32
00:01:35.734 --> 00:01:37.526
և թե ինչպես մարդկությունը
նույնիսկ ամենանվաստացուցիչ

33
00:01:37.526 --> 00:01:39.067
ու ճնշող միջավայրերում գտնում է

34
00:01:39.067 --> 00:01:40.652
կաննոնները շրջանցելու ճանապարհ,

35
00:01:40.652 --> 00:01:42.762
որպեսզի ինչ-որ բաներ փոխանակի,

36
00:01:42.762 --> 00:01:45.677
օրինակ՝ առանց ֆիլտրի ծխախոտ և
գեղեցիկ աղջիկներով պլակատներ:

37
00:01:45.677 --> 00:01:47.567
Էնդի Դյուֆրեյնն ինքնամփոփ հաշվապահ է,

38
00:01:47.567 --> 00:01:48.963
որին սպանության սխալ մեղադրանքով
ուղարկել են տխրահռչակ

39
00:01:48.963 --> 00:01:51.539
Շոուշենկի ուղղիչ հաստատություն,
որը հայտնի է իր դաժան պայմաններով:

40
00:01:51.539 --> 00:01:55.088
Բանը նրանում է, որ երբ Էնդին
բանտ է ընկնում, հասկանում է, որ այնտեղ

41
00:01:55.088 --> 00:01:56.273
իրեն դուր չի գալիս:
Համազգեստները վատն են,

42
00:01:56.273 --> 00:01:58.447
իսկ բռնության պատահական
պոռթկումները՝ վհատեցնող:

43
00:01:58.447 --> 00:02:01.123
Այսպիսով, Էնդին որոշում է փախչել:

44
00:02:01.123 --> 00:02:03.776
Բանտից փախուստը
գուցե հեշտ է թվում,

45
00:02:03.776 --> 00:02:05.379
սակայն վստահեցնում եմ
ձեզ՝ այդպես չէ:

46
00:02:05.400 --> 00:02:06.492
Բանտապահները մշտապես

47
00:02:06.492 --> 00:02:08.207
հետևում են ձեզ:

48
00:02:08.207 --> 00:02:10.745
Չեք կարող ուղղակի փախչել.

49
00:02:10.745 --> 00:02:12.966
պետք է ժամանակ տրամադրել
ու ջանքեր ներդնել:

50
00:02:12.966 --> 00:02:14.172
Հիշե՛ք, երեխաներ, բանտից

51
00:02:14.172 --> 00:02:17.903
բարեհաջող փախչելու համար պետք է
տքնաջան աշխատել ու սուր միտք ունենալ:

52
00:02:17.903 --> 00:02:20.342
Այսպիսով, Էնդին որոշում է
պատի միջով թունել փորել:

53
00:02:20.342 --> 00:02:21.573
Հետաքրքիր ընտրություն է:

54
00:02:21.573 --> 00:02:23.205
Անձամբ ես կնախընտրեի
մահացած ձևանալ

55
00:02:23.205 --> 00:02:24.984
ու փախչել դիահերձարանից, բայց ինչևէ:

56
00:02:24.984 --> 00:02:26.842
Հասկանում եմ՝ նա ավանդապաշտ է:

57
00:02:26.842 --> 00:02:29.814
Նույնիսկ թունել-կոյուղի
համակցությամբ փախուստի դեպքում,

58
00:02:29.814 --> 00:02:31.325
ինչպես Էնդին էր նախագծել, հատուկ

59
00:02:31.325 --> 00:02:34.040
գործիքներ են անհրաժեշտ:
Մասնավորապես՝ փոքր քար կտրող մուրճ:

60
00:02:34.040 --> 00:02:36.481
Այն գտնելը հեշտ չէ:

61
00:02:36.481 --> 00:02:38.087
Պետք է այն ինչ-որ բանի
հետ փոխանակեք:

62
00:02:38.087 --> 00:02:39.394
Լավ է, որ Ռեդն այստեղ է:

63
00:02:39.394 --> 00:02:42.593
Ռեդը, որի կերպարը հիանալիորեն
մարմնավորում է աննման Մորգան Ֆրիմանը,

64
00:02:42.593 --> 00:02:46.054
միջնորդ է՝ ինչպես ինքն է ասում,
մարդ, որն ապրանքներ է հայթայթում:

65
00:02:46.054 --> 00:02:49.188
― Ծխախոտ, մի տոպրակ
կանեփ, եթե պետք է,

66
00:02:49.188 --> 00:02:52.943
մի շիշ բրենդի, որ խմեք դպրոցն
ավարտած ձեր երեխայի կենացը:

67
00:02:52.943 --> 00:02:55.278
Գրո՛ղը տանի, ողջամիտ սահմաններում
գրեթե ամեն ինչ:

68
00:02:55.278 --> 00:02:57.733
― Նա այն քչերից մեկն է, որն
առևտուրը հնարավոր է դարձնում

69
00:02:57.733 --> 00:03:01.250
ինչպես Շոուշենկի ներսում, այնպես էլ
Շոուշենկի և արտաքին աշխարհի միջև:

70
00:03:01.250 --> 00:03:03.838
Այն, որ բանտում
պակասություն է անում,

71
00:03:03.838 --> 00:03:05.296
բարգավաճող բարտերային

72
00:03:05.296 --> 00:03:07.927
տնտեսության միջոցով է լրացվում:

73
00:03:07.927 --> 00:03:09.502
Սակայն ֆիլմում ոչ միայն ալկոհոլ

74
00:03:09.502 --> 00:03:11.956
ու փոքր գործիքներ են վաճառվում:

75
00:03:11.956 --> 00:03:13.956
Ճաղերի հետևում երկար
ժամանակ անցկացնելուց հետո

76
00:03:13.956 --> 00:03:15.956
Էնդին ապրանքի դիմաց
փող վճարելուց անցնում է

77
00:03:15.956 --> 00:03:17.956
գիտելիքը գարեջրի դիմաց փոխանակելուն:

78
00:03:17.956 --> 00:03:20.505
― Հարկայինը մինչև 60 հազար դոլարի
միայն մեկանգամյա նվեր է թույլ տալիս

79
00:03:20.505 --> 00:03:23.045
ձեր կնոջը նվիրեք:
― Առանց հարկերի՞:

80
00:03:23.045 --> 00:03:25.509
― Առանց հարկերի: Հարկայինը մեկ
ցենտի էլ չի կարող դիպչել:

81
00:03:25.509 --> 00:03:27.348
Եթե բերեք ձևաթղթերը,
կպատրաստեմ դրանք ձեզ համար:

82
00:03:27.348 --> 00:03:31.431
Կխնդրեմ միայն 3-ական գարեջուր ինձ հետ
աշխատողներից յուրաքանչյուրի համար:

83
00:03:31.431 --> 00:03:33.253
― Էնդին հարկերից լավ է հասկանում

84
00:03:33.253 --> 00:03:35.030
և կարող է իր
ծառայությունների դիմաց

85
00:03:35.030 --> 00:03:36.507
արտոնյալ պայմաններ ստանալ.

86
00:03:36.507 --> 00:03:38.789
օրինակ՝ բանտապահները կարող են
ծեծի ենթարկել իր թշնամիներին:

87
00:03:38.789 --> 00:03:40.482
Դա յուրաքանչյուր
հաշվապահի երազանքն է:

88
00:03:40.482 --> 00:03:43.293
― Երկու բան այդ դեպքից
հետո այլևս երբեք չկրկնվեց:

89
00:03:43.293 --> 00:03:47.420
«Քույրերն» այլևս
երբեք մատով չկպան Էնդիին,

90
00:03:47.420 --> 00:03:50.106
իսկ Բոգզն այլևս երբեք չքայլեց:

91
00:03:50.106 --> 00:03:53.045
― Առևտուր նշանակում է
ունեցածը ուզածով փոխանակել:

92
00:03:53.045 --> 00:03:55.045
Դրանով մենք
տարբերվում ենք շիմպանզեներից:

93
00:03:55.045 --> 00:03:57.800
Բացի այդ, մարդիկ երբեք ոչ
շահավետ գործարքներ չեն անում:

94
00:03:57.800 --> 00:04:00.081
Այ դա շիմպանզեին է բնորոշ: Եթե
որոշեմ կեռ գնել 100 դոլարով,

95
00:04:00.081 --> 00:04:02.302
ուրեմն այն ինձ համար ավելի մեծ
արժեք ունի, քան 100 դոլարը:

96
00:04:02.302 --> 00:04:04.108
Հակառակ դեպքում գումարն ինձ կպահեի:

97
00:04:04.108 --> 00:04:05.874
Իսկ կեռը վաճառող տղային

98
00:04:05.874 --> 00:04:07.978
ավելի շատ գումարն է
հարկավոր, քան կեռը:

99
00:04:07.978 --> 00:04:09.054
Ցանկացած ազատ փոխանակման

100
00:04:09.054 --> 00:04:11.710
երկու կողմն էլ գործարքից
շահած են դուրս գալիս:

101
00:04:11.710 --> 00:04:16.622
Իսկ մեր դեպքում ես կեռի
օգնությամբ բանտից կփախչեի:

102
00:04:16.622 --> 00:04:18.102
Ահա, թե ինչպես է իրականանում
գործում առևտուրը.

103
00:04:18.102 --> 00:04:22.572
ես կով ունեմ և ուզում եմ ձեր
աղջկան: Եկեք գործարք կնքենք:

104
00:04:22.572 --> 00:04:23.967
Բայց բարտերային փոխանակման դեպքում
բարդություններ են առաջանում:

105
00:04:23.969 --> 00:04:24.793
Դուք սիրում եք ձեր աղջկան,

106
00:04:24.793 --> 00:04:27.102
և ձեզ համար դժվար է նրան
մի ամբողջ կովի հետ փոխանակել:

107
00:04:27.102 --> 00:04:29.442
Ամեն անգամ, երբ որևէ նոր կենդանի ենք
ներմուծում տնտեսություն,

108
00:04:29.442 --> 00:04:31.144
պետք է նոր փոխարժեք սահմանենք.

109
00:04:31.144 --> 00:04:32.849
քանի՞ հավ մեկ ալպակա արժեն:

110
00:04:32.849 --> 00:04:34.849
Դե, 14: Բոլորը գիտեն դա:

111
00:04:34.849 --> 00:04:36.610
Բայց այդ հաշվարկը
միշտ չէ, որ ակնհայտ է:

112
00:04:36.610 --> 00:04:38.285
Այդ պատճառով մարդկությունը
փող ստեղծեց:

113
00:04:38.285 --> 00:04:40.417
Հարյուրավոր տարբեր տեսակի
անասուններ և ապրանքներ որպես

114
00:04:40.417 --> 00:04:42.417
արժույթի սեփական տեսակ
օգտագործելու փոխարեն

115
00:04:42.417 --> 00:04:43.672
մենք մեկ՝ քիչ թե շատ ունիվերսալ

116
00:04:43.672 --> 00:04:46.907
միջոց ենք օգտագործում՝ մետաղադրամների,
թղթադրամների կամ մուրհակների տեսքով:

117
00:04:46.907 --> 00:04:48.464
Երբ բանտում էի, միշտ չէր,

118
00:04:48.479 --> 00:04:50.272
որ գործարքների համար կանխիկ
փող էինք օգտագործում:

119
00:04:50.272 --> 00:04:51.765
Ծխախոտն էինք օգտագործում:

120
00:04:51.780 --> 00:04:55.120
Ծխախոտը համեմատաբար
փոքր է, ուշ է փչանում,

121
00:04:55.120 --> 00:04:56.917
ու այն կարելի է վերնաշապիկի

122
00:04:56.917 --> 00:04:59.225
թևքածալում պահել:

123
00:04:59.225 --> 00:05:01.373
Այսօր ծխախոտն արգելված է
պետական հաստատություններում,

124
00:05:01.373 --> 00:05:02.695
և կալանավորներն ձկան են անցել:

125
00:05:02.695 --> 00:05:04.842
Լուրջ եմ ասում, չեմ կատակում,
կարող եք գուգլել:

126
00:05:04.842 --> 00:05:07.897
Մի բան, որ պիտանի էր սպառման
համար, ֆունկցիոնալ էր

127
00:05:07.897 --> 00:05:11.087
և շոշափելի, փոխանակման
միջոց դարձավ:

128
00:05:11.087 --> 00:05:13.029
Երբ որոշակի ապրանքներ
գնելն անօրինական է,

129
00:05:13.029 --> 00:05:14.881
դրանց փոխանակումը սև
շուկա ենք անվանում,

130
00:05:14.881 --> 00:05:16.748
և այդտեղ ամեն ինչ վտանգավոր է դառնում:

131
00:05:16.748 --> 00:05:19.250
Բաց, օրինական շուկայում
խանութի սեփականատերը

132
00:05:19.250 --> 00:05:20.852
օրենքով է պաշտպանված գողությունից:

133
00:05:20.852 --> 00:05:22.753
Ազատ շուկաները զարգանում են
բաց մրցակցության և

134
00:05:22.753 --> 00:05:25.051
քաղաքացիական հասարակության
սոցիալական ճնշման շնորհիվ:

135
00:05:25.051 --> 00:05:27.051
Հազիվ թե ռեստորանից առանց
հաշիվը փակելու փախչողներ լինեն,

136
00:05:27.051 --> 00:05:29.959
իսկ եթե խանութները մարդկանց թունավորող
ալկոհոլային խմիչքներ վաճառեն, կփակվեն:

137
00:05:29.959 --> 00:05:33.276
Սակայն եթե մենք դատարանին,
ոստիկանությանը դիմելու կամ

138
00:05:33.276 --> 00:05:35.709
Yelp կայքում բողոք թողնելու
հնարավորություն չունենք, պետք է



139
00:05:35.709 --> 00:05:37.709
ինքնուրույն ապահովենք պայմանագրերի
կատարումը, իսկ այդպիսի դեր

140
00:05:37.709 --> 00:05:39.545
ստանձնելու համար պետք է խիստ ու անողոք
մարդու հեղինակություն ունենալ:

141
00:05:39.545 --> 00:05:46.758
[կռվի տեսարան]

142
00:05:46.758 --> 00:05:49.817
Երբ ես բանտում էի, ես ու
բանտակիցներս չէինք սիրում,

143
00:05:49.817 --> 00:05:52.503
երբ մեկն իր պարտքը չէր վճարում:

144
00:05:52.503 --> 00:05:54.826
Մենք չէինք կարող փաստաբանի
կամ պարտք հավաքողի դիմել,

145
00:05:54.826 --> 00:05:57.046
այդ պատճառով ուղարկում էինք
«Բռունցքին» ու «Ուժեղին»`

146
00:05:57.046 --> 00:06:00.411
մեր երկու ուժեղ ու կատաղի
ջարդարար բանտակիցներին:

147
00:06:00.411 --> 00:06:02.307
Սև շուկաներում ամեն
ինչ ավելի ռիսկային է,

148
00:06:02.307 --> 00:06:04.410
իսկ դա բարձրացնում է
ապրանքների գները,

149
00:06:04.410 --> 00:06:06.604
որի արդյունքում կազմակերպված
հանցավորությունը դառնում է շահավետ,

150
00:06:06.604 --> 00:06:10.148
ընդարձակ և ի վերջո՝ մահացու: Այդ
պատճառով էլ ես այդ գործի մեջ մտա:

151
00:06:10.148 --> 00:06:12.803
Արգելքը բերեց նրան, որ Ամերիկայում
կազմակերպված հանցավորությունն աճեց,

152
00:06:12.803 --> 00:06:14.983
սակայն քանի որ ալկոհոլն այժմ
օրինական է, դժվար թե տեսնեք մեկին,

153
00:06:14.983 --> 00:06:17.761
որ կրակահերթեր կբացի «Զինֆանդել»
գինու շուրջ վեճի պատճառով:

154
00:06:17.761 --> 00:06:21.191
Ի դեպ, բանտում իմ մականունը
«Զինֆանդելի վեճ» էր:

155
00:06:21.191 --> 00:06:24.284
Հարգանքներիս հավաստիքը
բանդայի տղաներին:

156
00:06:24.284 --> 00:06:25.835
Ամերիկայում ավելի մեծ
թվով մարդիկ են բանտարկվում,

157
00:06:25.835 --> 00:06:28.543
քան որևէ այլ երկրում, իսկ
մենք վճարում ենք դրա համար:

158
00:06:28.543 --> 00:06:30.235
Թմրանյութերին առնչվող ոչ բռնի
հանցագործներին սննդով,

159
00:06:30.235 --> 00:06:32.235
կացարանով ապահովելը և նրանց
ծեծելու մեծ ծախսերը չհաշված՝

160
00:06:32.235 --> 00:06:34.369
ծանր հանցանքի մեջ մեղադրվելը
և բարոյական վնասը

161
00:06:34.369 --> 00:06:37.639
աշխատանքային հեռանկարները
մեկընդմիշտ խաթարելու հիանալի միջոց են:

162
00:06:37.639 --> 00:06:40.520
Մենք ողջ արտադրողականությունը կորցնում ենք
այլընտրանքային ծախսերի արդյունքում:

163
00:06:40.520 --> 00:06:42.862
Հարկային եկամուտը ծախսում ենք
համակարգի պահպանման վրա,

164
00:06:42.862 --> 00:06:44.336
և հանցագործների համար
հետագայում աշխատանք գտնելը

165
00:06:44.336 --> 00:06:47.674
գրեթե անհնար ենք դարձնում: Եվ
նրանք կրկին հանցանք են գործում:

166
00:06:47.674 --> 00:06:51.936
― Նա այստեղ 50 տարի է անցկացրել,
Հեյվուդ, 50 տարի:

167
00:06:51.936 --> 00:06:53.833
Նա ոչ մի այլ բանի ընդունակ չէ:

168
00:06:53.833 --> 00:06:58.311
Այստեղ նա կարևոր մարդ է,
կրթված մարդ:

169
00:06:58.311 --> 00:06:59.854
Դրսում նա ոչ ոք է:

170
00:06:59.854 --> 00:07:02.620
― Մի օր ինձ կբռնեն, և
ես նորից բանտ կընկնեմ,

171
00:07:02.620 --> 00:07:04.913
սակայն գիտեմ, որ այնտեղ կյանքս
կարող եմ ավելի հաճելի դարձնել`

172
00:07:04.913 --> 00:07:06.471
օգտագործելով առևտրի
հմտություններս, և ձեռք բերելով

173
00:07:06.471 --> 00:07:08.560
ուզածս բաները` ընկերեներ,
պաշտպանություն և բրենդի:

174
00:07:08.560 --> 00:07:11.996
Ու նաև բաներ, որոնք ինձ անհրաժեշտ են՝
հորատիչ մուրճ և մի քանի պայթուցիկ:

175
00:07:11.996 --> 00:07:13.218
Շնորհակալությո՛ւն, առևտուր:

176
00:07:13.218 --> 00:07:17.186
[հնչում է երաժշտություն]