WEBVTT

00:00:00.000 --> 00:00:03.469
-Kako Vam mogu pomoći, pozorniče Louis?

00:00:03.509 --> 00:00:06.875
-Da, pitao sam se, sada kada
Omni privatizuje policiju,

00:00:06.915 --> 00:00:10.632
hoće li nas sve pretvoriti u
robote ili samo tebe?

00:00:10.672 --> 00:00:13.553
Takođe, da li će šef početi
da traži rezultate

00:00:13.593 --> 00:00:16.124
jer... kriminalci... nekako me plaše.

00:00:16.164 --> 00:00:18.808
Obično, kada vidim da je zločin
u toku, pomislim,

00:00:18.848 --> 00:00:21.285
„Oh, zločin, čovječe… Oh, ne vidim ništa…

00:00:21.325 --> 00:00:23.769
Bolje da očistim ove naočare.”

00:00:23.809 --> 00:00:25.674
Onda ponovo stavim naočare i kao,

00:00:25.714 --> 00:00:28.290
“Oh, vidim lokvicu krvi, ali ne
vidim loše momke!”

00:00:28.330 --> 00:00:30.171
Kao da se to nikada nije dogodilo.

00:00:30.211 --> 00:00:32.302
-Oprostite. Moram ići.

00:00:32.342 --> 00:00:34.302
-To je kul. Ako želiš da se
družiš kasnije i slično -

00:00:34.342 --> 00:00:35.839
danas je majica utorak,

00:00:35.879 --> 00:00:39.041
gde ja i momci zezamo ljude
koje vidimo u majicama

00:00:39.081 --> 00:00:41.693
Zaista je zabavno… belipeli zip zap!

00:00:41.733 --> 00:00:51.619
[svira muzika]

00:00:51.662 --> 00:00:54.485
- Zdravo, ja sam Endru Hiton,
a ti gledaš EconPop -

00:00:54.525 --> 00:00:57.243
emisija koja patrolira ulicama
popularne kulture,

00:00:57.283 --> 00:00:59.859
uznemirava pješake ekonomskom palicom.

00:00:59.899 --> 00:01:02.398
U naučnofantastičnom trileru
RoboCop iz 1984.

00:01:02.438 --> 00:01:05.108
nakon što je policajac Aleks Marfi
brutalno ubijen

00:01:05.148 --> 00:01:07.892
na dužnosti od strane bande
nemilosrdnih kriminalaca,

00:01:07.932 --> 00:01:10.257
vratila ga je u život nemilosrdna
koorporacija

00:01:10.297 --> 00:01:13.408
sa nimalo zlokobnim imenom,
Omni Consumer Products.

00:01:13.448 --> 00:01:14.676
Ali postoji caka.

00:01:14.716 --> 00:01:17.099
Policajac Marfi, nekada porodičan
čovjek pun ljubavi,

00:01:17.139 --> 00:01:20.424
je sada iPod koji hoda i govori, programiran
za borbu protiv kriminala,

00:01:20.464 --> 00:01:22.612
održavati red i štititi
povjerenje javnosti.

00:01:22.652 --> 00:01:25.626
Sve u svemu, to je odličan film
o robotima, eksplozijama,

00:01:25.666 --> 00:01:29.663
više robota, javnih dobara,
eksplozija i robota.

00:01:29.703 --> 00:01:31.533
U filmu, grad Detroit,

00:01:31.573 --> 00:01:34.856
opterećeni nasiljem i klackanjem na
ivici finansijske propasti,

00:01:34.896 --> 00:01:38.165
prebacuje svoju nedovoljno finansiranu
policijsku službu Omniju.

00:01:38.205 --> 00:01:39.562
Tokom koorporativne prezentacije,

00:01:39.602 --> 00:01:42.395
njihov novi teško oklopni droid za
sprovođenje zakona se pokvario

00:01:42.435 --> 00:01:45.138
a Gatling na smrt upuca mlađeg
izvršnog direktora.

00:01:45.178 --> 00:01:46.727
To je prilično standardan
sastanak odbora,

00:01:46.767 --> 00:01:48.621
ali pola sata kasnije saznajemo da

00:01:48.661 --> 00:01:51.607
predsjednik te kompanije Dik Jones je
takođe pohlepan kriminalac.

00:01:51.647 --> 00:01:57.760
-Šta si mislio? Da ste običan policajac?

00:01:57.800 --> 00:01:59.608
Vi ste naš proizvod

00:01:59.648 --> 00:02:02.841
i ne možemo baš da dozvolimo da se naši
proizvodi okrenu protiv nas, zar ne?

00:02:02.881 --> 00:02:04.226
- Postavlja se pitanje,

00:02:04.266 --> 00:02:08.760
kada bi trebalo zaposliti privatnu kompaniju
da obezbjeđuje javna dobra?

00:02:08.800 --> 00:02:11.581
Prvo, hajde da definišemo šta je javno dobro.

00:02:11.621 --> 00:02:13.985
U opuštenom razgovoru, kada neko kaže
"javno dobro"

00:02:14.025 --> 00:02:16.436
vjerovatno znači nešto što
koristi mnogim ljudima

00:02:16.476 --> 00:02:18.318
ili usluga plaćena putem poreza.

00:02:18.358 --> 00:02:20.149
Međutim, u ekonomiji se
javno dobro odnosi na

00:02:20.189 --> 00:02:21.618
nešto vrlo specifično,

00:02:21.658 --> 00:02:23.618
ne samo nešto što koristi društvu.

00:02:23.658 --> 00:02:27.452
U ekonomiji, javno dobro je nešto š
to se zajednički troši.

00:02:27.492 --> 00:02:30.634
To znači da ga zajedno koristi velika
grupa ljudi odjednom.

00:02:30.674 --> 00:02:34.478
Na primjer, ne trošimo nacionalnu sigurnost
jednu po jednu osobu.

00:02:34.518 --> 00:02:36.015
Svi u zemlji imaju koristi

00:02:36.055 --> 00:02:38.015
vojska koja nas štiti od Belgije.

00:02:38.055 --> 00:02:39.908
Razmislite o svjetlu uličnih svjetiljki

00:02:39.948 --> 00:02:41.908
ili da stojim niz vjetar moje
primamljive kolonjske vode.

00:02:41.948 --> 00:02:44.368
Vaše uživanje ne umanjuje nečije drugo.

00:02:44.408 --> 00:02:48.849
Zajednički se konzumira. Takođe,
iz nekog razloga privlačim jelene.

00:02:48.889 --> 00:02:51.441
Javno dobro je takođe neisključivo.

00:02:51.481 --> 00:02:53.535
To znači da ne možete spriječiti
ljude da ga koriste.

00:02:53.575 --> 00:02:55.535
Možete isključiti nekoga iz
zabavnog parka

00:02:55.575 --> 00:02:56.900
naplatom karte za ulazak

00:02:56.940 --> 00:02:59.432
ili me barem natjeraj da kupim dobre
merdevine da preskočim ogradu,

00:02:59.472 --> 00:03:00.717
ali ako sagradite svjetionik

00:03:00.757 --> 00:03:03.397
za zaštitu mornara od razbijanja o stijene,

00:03:03.437 --> 00:03:05.397
brodovi će imati koristi od
tog javnog dobra,

00:03:05.437 --> 00:03:07.868
bez obzira koliko vičete na njih.

00:03:07.908 --> 00:03:09.098
Pokušaj da ih isključiš i bio bi kao da

00:03:09.138 --> 00:03:11.803
pokušavate nekome naplatiti
ulaz za vatromet.

00:03:11.843 --> 00:03:14.563
Sprovođenje zakona je još jedan
primjer javnog dobra.

00:03:14.603 --> 00:03:18.151
Svi imaju koristi od toga da policija drži
moje aktivnosti pod kontrolom.

00:03:18.191 --> 00:03:20.999
Policijski napori se zajednički troše
i nisu isključeni,

00:03:21.039 --> 00:03:23.190
osim ako šef policije nije upućen

00:03:23.230 --> 00:03:25.792
ignorisati određene dijelove grada
iz političkih razloga,

00:03:25.832 --> 00:03:29.088
ili daje prioritet jednom naselju u odnosu na
drugo zbog nedostatka sredstava.

00:03:29.128 --> 00:03:30.848
U tom slučaju bi to moglo imati smisla

00:03:30.888 --> 00:03:32.479
da unajmite svoje privatno obezbeđenje.

00:03:32.519 --> 00:03:35.577
Policajci iz tržnog centra, oprema za
kućni nadzor i klupski izbacivači

00:03:35.617 --> 00:03:38.000
sve su to primjeri sigurnosti privatnog
sektora.

00:03:38.040 --> 00:03:41.487
Zahvaljujući meni, Vilijam Šatner
zapošljava stalnog tjelohranitelja.

00:03:41.527 --> 00:03:43.876
Kako platiti javna dobra je važno pitanje.

00:03:43.916 --> 00:03:45.350
Svi imaju koristi od javnih
dobara kao što su

00:03:45.390 --> 00:03:47.896
čist vazduh i slikoviti pogledi ili sredstva
odvraćanja od kriminala.

00:03:47.936 --> 00:03:50.491
Jedno mišljenje je da ako
je nešto zaista važno,

00:03:50.531 --> 00:03:54.340
kao vatrogasci ili viski, ne
može se ostaviti tržištu.

00:03:54.380 --> 00:03:56.257
Ideja je da ako je neisplativo

00:03:56.297 --> 00:03:59.466
održavati nešto vitalno važno za
društvo, kao što je Scotch,

00:03:59.506 --> 00:04:01.043
onda se moramo osloniti na poreze

00:04:01.083 --> 00:04:02.866
i vladu da osiguraju da se to dogodi.

00:04:02.906 --> 00:04:06.444
Vratimo se vatrogasnim jedinicama.
Zamislite da su koorporacije

00:04:06.484 --> 00:04:08.512
i morao si se cjenkati sa šefom oko premija

00:04:08.552 --> 00:04:11.290
dok ti je krov goreo. To zvuči strašno.

00:04:11.330 --> 00:04:14.323
Trenutno većina američkih vatrogasaca
nisu opštinski zaposlenici.

00:04:14.363 --> 00:04:17.957
Oko 70% vatrogasaca u Sjedinjenim
Državama su volonteri.

00:04:17.997 --> 00:04:20.638
Društvo je veće i od vlade

00:04:20.678 --> 00:04:23.417
i profitne koorporacije, i dosta vremena,

00:04:23.457 --> 00:04:26.016
dobrotvorne organizacije, crkve, pa
čak i fakultetska sestrinstva

00:04:26.056 --> 00:04:28.194
rade odličan posao pružanja javnih dobara.

00:04:28.234 --> 00:04:30.407
-Šta je sa ovom policijskom stvari?
Šta je problem?

00:04:30.447 --> 00:04:32.407
-Njihov sindikat je zajeban
otkako smo mi preuzeli.

00:04:32.447 --> 00:04:35.855
Znate... uobičajene gluposti.
Preokrenućemo stvari.

00:04:35.895 --> 00:04:37.022
-Hmmm...

00:04:37.062 --> 00:04:39.964
-U RoboCobu, Detroit je angažovao
svoje policijske snage

00:04:40.004 --> 00:04:43.980
profitabilnom poslu, koji u filmu
ima različite rezultate.

00:04:44.020 --> 00:04:45.226
S jedne strane, oni su gradili

00:04:45.266 --> 00:04:47.951
impresivni kiborg patrolu koja
će uhvatiti neukusne.

00:04:47.991 --> 00:04:50.422
S druge strane, pati dio
njihovog rukovodstva

00:04:50.462 --> 00:04:53.277
od “biti zao” i “ubijati ljude”.

00:04:53.317 --> 00:04:56.555
To zvuči jezivo pa pogledajmo
stvarni Detroit.

00:04:56.595 --> 00:04:59.857
U 2013. godini, Detroit iz stvarnog života
podnio je zahtjev za bankrot.

00:04:59.897 --> 00:05:02.847
Bio je rangiran kao najnasilniji grad u
Americi 4 godine zaredom.

00:05:02.887 --> 00:05:05.707
U jednom trenutku, Udruženje
policajaca Detroita

00:05:05.747 --> 00:05:08.264
izdalo je upozorenje građanima
i van grada

00:05:08.304 --> 00:05:10.452
da u grad uđu na sopstvenu odgovornost

00:05:10.492 --> 00:05:13.664
zbog izrazito nedovoljnog osoblja i
preopterećenosti policijskih snaga.

00:05:13.704 --> 00:05:17.393
Imajte na umu, ovo je pravi Detroit,
a ne RoboCop verzija.

00:05:17.433 --> 00:05:19.628
U međuvremenu, ove godine
Detroit je počeo graditi

00:05:19.668 --> 00:05:24.247
prigradski voz od 137 miliona dolara koji se
proteže na nešto više od 3 milje.

00:05:24.287 --> 00:05:27.226
Ta laka šina lijepo upotpunjuje
novi hokejaški stadion -

00:05:27.266 --> 00:05:30.839
Od toga će 285 miliona dolara doći
od poreskih obveznika

00:05:30.879 --> 00:05:32.639
kome je stalo do hokeja ili ne mora

00:05:32.679 --> 00:05:35.014
ali je svakako stalo do toga
da budemo upucani.

00:05:35.054 --> 00:05:37.014
Vjerovatno, prava vlada Detroita

00:05:37.054 --> 00:05:39.287
nije uspjela u upravljanju javnim dobrima.

00:05:39.327 --> 00:05:40.575
Javna dobra su teško pitanje

00:05:40.615 --> 00:05:42.896
i nema crno-bijelog odgovora
ko ih bolje pruža.

00:05:42.936 --> 00:05:44.344
Ali barem sa privatnim sektorom

00:05:44.384 --> 00:05:46.239
možete otkazati ugovor loše kompanije

00:05:46.279 --> 00:05:49.140
ili prestati donirati Šrinersima ako
počnu ubijati ljude.

00:05:49.180 --> 00:05:51.520
Ja bih barem razmislio
o životu u Delta Sityju,

00:05:51.560 --> 00:05:54.553
zlokobna privatna metropola u
izgradnji u RoboCop-u.

00:05:54.593 --> 00:05:56.307
Vjerovatno ima ljepša kupatila

00:05:56.347 --> 00:05:59.597
i nije me briga za hokejaške stadione
jer nisam Kanađanin.

00:05:59.637 --> 00:06:00.863
Pravi Detroit je u haosu

00:06:00.903 --> 00:06:03.327
pa bih radije rizikovao sa
kapitalističkim robotima.

00:06:03.367 --> 00:06:07.358
[svira muzika]