WEBVTT FILE

1
00:00:00.000 --> 00:00:03.291
Singan deraza anglashilmovchiligi

2
00:00:03.291 --> 00:00:06.257
Tabiiy ofatlar, terroristik
hujumlar va urushlar

3
00:00:06.257 --> 00:00:08.005
bitta umumiy xususiyatga ega:

4
00:00:08.005 --> 00:00:10.111
ular juda katta talofot yetkazadi.

5
00:00:10.111 --> 00:00:12.320
Lekin har safar
tabiiy ofat,

6
00:00:12.320 --> 00:00:14.728
yoki terroristik hujum,

7
00:00:14.728 --> 00:00:17.703
yoki urush sodir bo'lganda,

8
00:00:17.703 --> 00:00:20.346
«oyning yarmi yoruq»
deydiganlar albatta topiladi.

9
00:00:20.346 --> 00:00:24.082
Ularga ko'ra bu iqtisodiyot uchun foydali,
chunki yangi ish o'rinlari yaratiladi.

10
00:00:24.082 --> 00:00:27.163
Tabiiy ofat, terroristik hujum,
yoki urush sodir bo'lganda,

11
00:00:27.163 --> 00:00:30.662
vayron bo'lgan narsalarni tiklash
uchun mablag' sarflashimizga to'g'ri keladi.

12
00:00:30.662 --> 00:00:33.898
Bu «singan deraza anglashilmovchiligi»ga
misoldir.

13
00:00:33.898 --> 00:00:36.240
Bu anglashilmovchilikni Frederik Bastia
o'zining XIX asr boshlarida yozgan

14
00:00:36.240 --> 00:00:37.938
«Nima ko'rinadi yoki ko'rinmaydi»

15
00:00:37.938 --> 00:00:40.574
asarida tushuntirib bergan.

16
00:00:40.574 --> 00:00:45.373
Uning asosiy ma'nosi — vayronalik
farovonlikka eltmaydi.

17
00:00:45.373 --> 00:00:47.630
Vayronalik farovonlikni barbod qiladi.

18
00:00:47.630 --> 00:00:50.178
Do'kon egasini tasavvur qiling.

19
00:00:50.178 --> 00:00:52.178
Do'konning deraza oynasi bor.

20
00:00:52.178 --> 00:00:54.618
Qayerdandir bir bola keladida,
deraza oynasiga qarata tosh otadi.

21
00:00:54.618 --> 00:00:57.701
Deraza oynasi sinib, singan
bo'laklari har yoqqa sochiladi.

22
00:00:57.701 --> 00:01:01.135
Do'kon egasining ta'bi xira bo'ladi.
Nega? Chunki uning deraza oynasi sindi.

23
00:01:01.135 --> 00:01:03.135
U oyna soluvchi ustani chaqirib,

24
00:01:03.135 --> 00:01:05.367
yangi oyna qo'ydirish uchun
unga pul to'lashi kerak.

25
00:01:05.367 --> 00:01:07.160
Kimdir kelib sizga:
«Hechqisi yo'q,

26
00:01:07.160 --> 00:01:09.159
bu kim uchundir ish yaratganidan
xursand bo'lishingiz kerak»,

27
00:01:09.159 --> 00:01:11.521
deb aytishi mumkin.

28
00:01:11.521 --> 00:01:14.193
«Siz yangi oyna uchun pul sarflaysiz.

29
00:01:14.193 --> 00:01:15.624
Oyna soluvchi usta bundan daromad topadi.

30
00:01:15.624 --> 00:01:17.262
Keyin u shu pulni restoranda sarflashi mumkin.

31
00:01:17.262 --> 00:01:19.156
Yoki u yangi kiyim-kechak sotib olishi mumkin.

32
00:01:19.156 --> 00:01:21.071
U pulni o'ziga yoqqan narsalarga
sarflashi mumkin.

33
00:01:21.071 --> 00:01:23.509
Bu boshqalar uchun ish yaratadi.

34
00:01:23.509 --> 00:01:26.391
Bu pul aylanib, shu bola

35
00:01:26.391 --> 00:01:27.739
derazaga tosh otgani

36
00:01:27.739 --> 00:01:29.909
ortidan hammamiz ozroq boyiymiz.

37
00:01:29.909 --> 00:01:32.566
Biz bor yo'g'i deraza oynasini
almashtirdik xolos».

38
00:01:32.566 --> 00:01:34.150
Keling, bir o'ylab
ko'raylik, agar shu

39
00:01:34.150 --> 00:01:35.622
rostdan ham yaxshi fikr bo'lsa,

40
00:01:35.622 --> 00:01:39.456
unda qaysi siyosiy strategiyadan
foydalanish kerak?

41
00:01:39.456 --> 00:01:40.463
Mulk va boshqa narsalar

42
00:01:40.463 --> 00:01:42.843
vayron qilinishining
oldini olish o'rniga

43
00:01:42.843 --> 00:01:45.782
biz tosh bilan qurollangan
bolalar to'dasini yollab,

44
00:01:45.782 --> 00:01:48.540
ularga derazalarni
sindirishni yoki boshqa

45
00:01:48.540 --> 00:01:51.162
mulklarni vayron qilishni
aytishimiz kerak.

46
00:01:51.162 --> 00:01:54.014
Nega deganda, agar bular qo'shimcha
xarajatni talab qilsa,

47
00:01:54.014 --> 00:01:56.246
bu daromadimizni va, o'z navbatida,
farovonligimizni oshiradi.

48
00:01:56.246 --> 00:01:58.374
Bu yo'l farovonlikka eltadi.

49
00:01:58.374 --> 00:02:00.431
Narsalarni sindirish, ularni vayron qilish,

50
00:02:00.431 --> 00:02:02.325
keyin ularni almashtirish
uchun mablag' sarflash.

51
00:02:02.325 --> 00:02:04.814
Bunday fikr yuritganda
biz diqqatimizni faqat

52
00:02:04.814 --> 00:02:07.893
bizga ko'rinadigan
narsalarga qaratamiz,

53
00:02:07.893 --> 00:02:10.525
bizga ko'rinmaydigan narsalarni
esa hisobga olmaymiz.

54
00:02:10.525 --> 00:02:13.365
Agar do'kon egasiga deraza oynasini
almashtirish zarur bo'lmaganda edi,

55
00:02:13.365 --> 00:02:16.598
u mablag'ni nimaga sarflashi
mumkinligi bizga qorong'u.

56
00:02:16.598 --> 00:02:18.598
Balkim, u kostyum sotib olardi.

57
00:02:18.598 --> 00:02:21.307
Bu tikuvchiga daromad
olish imkoniyatini yaratardi.

58
00:02:21.307 --> 00:02:23.937
Tikuvchi pulni boshqa biror
narsaga sarflashi mumkin edi.

59
00:02:23.937 --> 00:02:25.618
U oziq-ovqat xarid qilishi mumkin edi.

60
00:02:25.618 --> 00:02:27.873
Bu oziq-ovqat do'koni egasiga
daromad olish imkoniyatini berardi.

61
00:02:27.873 --> 00:02:29.387
Balkim, u mablag'ni tejar edi.

62
00:02:29.387 --> 00:02:30.527
Keyin u mablag'ni boshqa kimgadir yangi

63
00:02:30.527 --> 00:02:32.653
biznes faoliyati yuritish uchun
qarz qilib berishi mumkin edi.

64
00:02:32.653 --> 00:02:33.979
Yoki u mablag'ni boshqa maqsadlar uchun

65
00:02:33.979 --> 00:02:37.001
sarflashi va bu boshqalar uchun
ish o'rinlari yaratishi mumkin edi.

66
00:02:37.001 --> 00:02:39.334
Deraza oynasi esa hali ham
butun bo'lar edi.

67
00:02:39.334 --> 00:02:42.532
Agar deraza oynasi sinmaganda edi,
bu qo'shimcha faoliyatlar

68
00:02:42.532 --> 00:02:43.308
manfaat keltirgan va

69
00:02:43.308 --> 00:02:45.895
keltirishda davom
etavergan bo'lar edi.

70
00:02:45.895 --> 00:02:51.277
Jamini solishtirganda, jamiyatda
bir dona deraza oynasi kamayadi.

71
00:02:51.277 --> 00:02:53.530
Biz har safar resurslarni
yo'q qilganimizda,

72
00:02:53.530 --> 00:02:55.086
biz boylik yaratmasdan

73
00:02:55.086 --> 00:02:58.647
narsalarga qiron
yetkazgan bo'lamiz.

74
00:02:58.647 --> 00:03:01.437
Vayronalik emas, balki ishlab
chqarish farovonlikka

75
00:03:01.437 --> 00:03:04.374
olib kelishini yodda
tutishimiz darkor.

