WEBVTT

00:00:00.300 --> 00:00:03.450
- Džimi prodaje svoj ulov na lokalnoj pijaci.

00:00:03.450 --> 00:00:06.600
On zna da može prodati samo svježu ribu,

00:00:06.600 --> 00:00:09.030
pa odbacuje one loše

00:00:09.030 --> 00:00:11.010
bez obzira na vrijeme koje mu je potrebno

00:00:11.010 --> 00:00:14.640
pronaći, uhvatiti i očistiti ribu.

00:00:14.640 --> 00:00:17.940
Džimi zna da ako bi prodao pokvarenu robu,

00:00:17.940 --> 00:00:20.460
mušterije se ne bi vraćale.

00:00:20.460 --> 00:00:23.700
Dakle, umjesto da plače nad ustajalom ribom,

00:00:23.700 --> 00:00:26.160
on ih smatra nepovratnim troškovima

00:00:26.160 --> 00:00:29.580
i prodaje ono što kupci zapravo žele.

00:00:29.580 --> 00:00:33.162
U slobodno vrijeme, Džimi nije
toliko racionalan.

00:00:33.162 --> 00:00:35.829
[vesela muzika]

00:00:38.250 --> 00:00:42.810
Za razliku od riba, koje ne idu u kino,
Džimi ide.

00:00:42.810 --> 00:00:46.110
On sebi kupuje kartu za popodnevnu
predstavu,

00:00:46.110 --> 00:00:49.740
ali ispostavilo se da nekoliko sati prije
početka filma,

00:00:49.740 --> 00:00:52.980
njegovi prijatelji predlažu da se sastanu
kako bi igrali fudbal,

00:00:52.980 --> 00:00:55.110
Džimijev omiljeni sport.

00:00:55.110 --> 00:00:57.990
Pošto je već potrošio novac na kartu,

00:00:57.990 --> 00:01:00.510
on odbija poziv.

00:01:00.510 --> 00:01:04.020
Prema teoriji nepovratnih troškova,
nije trebao.

00:01:04.020 --> 00:01:07.500
Novac koji je potrošio na kartu je već nestao,

00:01:07.500 --> 00:01:10.770
i neće ga vratiti gledanjem filma.

00:01:10.770 --> 00:01:13.623
Ono što je bitno je da se dobro provede.

00:01:15.750 --> 00:01:19.680
Džimi pada na takozvanu zabludu o
nepovratnim troškovima,

00:01:19.680 --> 00:01:23.580
snažan, prirodan strah od gubitka onoga
što već posjedujemo

00:01:23.580 --> 00:01:25.290
i tendencija našeg mozga

00:01:25.290 --> 00:01:27.999
da čuvamo sve stvari koje posjedujemo.

00:01:27.999 --> 00:01:30.150
[zveckanje vratima] [vesela muzika
se nastavlja]

00:01:30.150 --> 00:01:33.630
Poznatiji primjer zablude je Concord,

00:01:33.630 --> 00:01:36.240
putnički avion Supersonic.

00:01:36.240 --> 00:01:37.860
Izgradnja aviona, dokazano je,

00:01:37.860 --> 00:01:40.590
izuzetno teško i skupo,

00:01:40.590 --> 00:01:43.170
ali umjesto zatvaranja projekta,

00:01:43.170 --> 00:01:46.680
britanska i francuska vlada nastavile
su ga finansirati

00:01:46.680 --> 00:01:48.540
iako su znali da letjelica

00:01:48.540 --> 00:01:51.480
neće imati nikakvu ekonomsku korist.

00:01:51.480 --> 00:01:56.030
Tvrdili su da su uložili previše da bi odustali.

00:01:57.240 --> 00:01:59.580
Kako bi testirali zabludu nepovratnih
troškova,

00:01:59.580 --> 00:02:03.150
ekonomisti Hal Arkes i Catherine Blumer
osmislili su

00:02:03.150 --> 00:02:06.840
eksperiment koristeći se sezonskim ulaznicama
za pozorište.

00:02:06.840 --> 00:02:10.320
Redovna cijena za sezonu je bila 15 dolara,

00:02:10.320 --> 00:02:13.140
ali su neki ljudi nasumično dobili popuste

00:02:13.140 --> 00:02:15.183
od 7 dolara ili 2 dolara.

00:02:16.080 --> 00:02:17.460
Ispostavilo se da ljudi

00:02:17.460 --> 00:02:21.120
koji su platili redovnu cijenu prisustvuju
na više predstava

00:02:21.120 --> 00:02:23.580
nego oni koji su dobili popust.

00:02:23.580 --> 00:02:26.580
Zanimljivo, jedini koji su se
ponašali racionalno

00:02:26.580 --> 00:02:29.150
bila su djeca mlađa od šest godina.

00:02:31.110 --> 00:02:33.090
Bihevioralni ekonomisti sugerišu

00:02:33.090 --> 00:02:35.730
da postoje tri psihološka razloga

00:02:35.730 --> 00:02:37.770
za našu iracionalnost.

00:02:37.770 --> 00:02:40.290
Prvo, averzija prema gubitku.

00:02:40.290 --> 00:02:45.090
Ljudi radije izbjegavaju gubitake nego
što teže ostvarivanju jednake dobiti.

00:02:45.090 --> 00:02:48.510
Većina izbjegava opklade gdje mogu
osvojiti 50 dolara

00:02:48.510 --> 00:02:51.750
jer bi ujedno mogli i izgubiti 50 dolara.

00:02:51.750 --> 00:02:55.440
Drugo, želja da ne ostavi utisak rastrošnosti.

00:02:55.440 --> 00:02:59.430
Zbog toga neki završavaju hranu čak
i kada se osjećaju sitim

00:02:59.430 --> 00:03:02.580
ili ne misle da je posebno ukusna.

00:03:02.580 --> 00:03:07.290
Treće, da bismo osigurali stvari kojih
se plašimo, a kojih se inače ne bismo.

00:03:07.290 --> 00:03:09.900
Mogli bismo platiti skupu članarinu u teretani

00:03:09.900 --> 00:03:13.670
kako bismo bili sigurni da ćemo
zaista odlaziti i vježbati.

00:03:14.940 --> 00:03:18.240
Pod pretpostavkom da ste imuni
na Concord zabludu

00:03:18.240 --> 00:03:21.030
i možete u potpunosti zanemariti
sva ulaganja koja ste

00:03:21.030 --> 00:03:23.400
ikada uložili u svoje obrazovanje

00:03:23.400 --> 00:03:25.830
ili da stignete tamo gdje ste danas.

00:03:25.830 --> 00:03:29.130
Šta biste u budućnosti uradili drugačije?

00:03:29.130 --> 00:03:31.710
Možete li identificirati neke
nepovratne troškove

00:03:31.710 --> 00:03:35.286
koji vas sputavaju da napravite te promjene?

00:03:35.286 --> 00:03:38.786
[vesela muzika se nastavlja]

00:03:50.190 --> 00:03:51.390
Ako vam je ovo pomoglo,

00:03:51.390 --> 00:03:53.490
pogledajte naše ostale video zapise
i pretplatite se.

00:03:53.490 --> 00:03:55.080
Ukoliko želite da podržite naš rad,

00:03:55.080 --> 00:03:57.960
pridružite nam se na patreon.com/sprouts.

00:03:57.960 --> 00:04:00.090
Za više informacija i dodatne sadržaje,

00:04:00.090 --> 00:04:02.193
posjetite sproutsschools.com.