WEBVTT 00:00:00.290 --> 00:00:02.870 [весела музика] 00:00:06.190 --> 00:00:07.000 Принципи на економијата 00:00:08.790 --> 00:00:10.790 Јавните добра и заштита од астероид 00:00:12.750 --> 00:00:16.290 - На светот за малку ќе му дојдеше крајот на 29 Септември, 2004 година 00:00:16.290 --> 00:00:18.090 Тогаш, астероидот Тутатис, 00:00:18.090 --> 00:00:20.250 за малку ја промаши нашата планета. 00:00:20.250 --> 00:00:22.200 Астероид ги уништи диносаурусите , 00:00:22.200 --> 00:00:24.390 и исто така може да го уништи човештвото. 00:00:24.390 --> 00:00:27.510 Всушност, веројатноста да умрете од напад на астероид 00:00:27.510 --> 00:00:29.580 е иста како и веројатнсота да умрете 00:00:29.580 --> 00:00:30.960 од авионска несреќа. 00:00:30.960 --> 00:00:32.040 Значи, веројатноста 00:00:32.040 --> 00:00:35.250 дека голем астероид ќе удри во планетата е многу мала, 00:00:35.250 --> 00:00:38.730 но, доколку удри, најверојатно ќе ги убие сите. 00:00:38.730 --> 00:00:41.550 Значи, ризикот е всушност многу повисиок отколку што се чини. 00:00:41.550 --> 00:00:45.150 Значи, дали невидливата рака може да не заштити од астероиди? 00:00:45.150 --> 00:00:46.080 За жал, не. 00:00:47.250 --> 00:00:49.170 Солидна заштита од астероид 00:00:49.170 --> 00:00:52.350 има некои невообичаени својства кои се предизвик за пазарите. 00:00:52.350 --> 00:00:54.690 Ако платите за еден пар фармерки, на пример, 00:00:54.690 --> 00:00:57.180 тогаш имате екслузивно право да ги носите фармерките, 00:00:57.180 --> 00:00:58.140 и ако не платите, 00:00:58.140 --> 00:01:00.630 тогаш немате право да ги носите фармерките. 00:01:00.630 --> 00:01:01.710 Значи, толку е очигледно. 00:01:01.710 --> 00:01:03.720 Но, заштитата од астероид е поинаква. 00:01:03.720 --> 00:01:06.210 Заштитата од астероид е неисклучива, 00:01:06.210 --> 00:01:08.880 па дури и луѓето што не плаќаат ќе бидат заштитени. 00:01:08.880 --> 00:01:10.710 Па размислете дали сакате да плаќате 00:01:10.710 --> 00:01:12.420 за заштита од астероид. 00:01:12.420 --> 00:01:14.820 Вашата уплата веројатно нема да направи никаква разлика 00:01:14.820 --> 00:01:17.520 помеѓу успешна и неуспешна одбрана 00:01:17.520 --> 00:01:20.280 па тука може да се разгледуват само два случаи. 00:01:20.280 --> 00:01:23.770 Или доволно луѓе плаќаат па вие сте заштитени 00:01:23.770 --> 00:01:24.660 - Добра зделка. 00:01:24.660 --> 00:01:27.000 - Или доволно луѓе не плаќаат 00:01:27.000 --> 00:01:29.420 па не сте заштитени. - Лоша работа, друже. 00:01:29.420 --> 00:01:30.260 [звонење на ѕвонче] 00:01:30.260 --> 00:01:32.160 Во секој случај, без оглед дали плаќате или не 00:01:32.160 --> 00:01:34.980 не одредува дали ќе добиете заштита, 00:01:34.980 --> 00:01:38.400 ама плаќањето одередува дали ќе ги носите фармерките. 00:01:38.400 --> 00:01:39.570 Соочени со оваа логика, 00:01:39.570 --> 00:01:41.850 многу луѓе решават да ги купат фармерките 00:01:41.850 --> 00:01:44.280 ама се трудат бесплатно да живеат од љубезноста на другите 00:01:44.280 --> 00:01:45.840 кои плаќаат за заштитата од астероид. 00:01:45.840 --> 00:01:49.230 Но, ако многу луѓе бесплатно користат, тогаш никој не е заштитен, 00:01:49.230 --> 00:01:51.210 дури и ако астероидите се закана за сите. 00:01:52.560 --> 00:01:54.360 Заштитата од астероид е пример 00:01:54.360 --> 00:01:57.120 на тоа што економистите го нарекуваат "јавно добро". 00:01:57.120 --> 00:02:01.080 Добро што не е исклучиво и е неконкуретно, 00:02:01.080 --> 00:02:04.820 што знаи дека не чини повеќе за да заштити повеќе луѓе. 00:02:04.820 --> 00:02:06.240 [луѓе ракоплескаат] 00:02:06.240 --> 00:02:09.600 Ќе погледнеме повеќе неисклучиви, неконкуреннти добра, 00:02:09.600 --> 00:02:11.790 предизвиците кои овие добра им ги даваат на пазарите 00:02:11.790 --> 00:02:15.270 и можностите за снабдување на овие добра во следното видео. 00:02:17.310 --> 00:02:20.070 Ако сакате да го проверите знаењето, кликнете на Практични Прашања. 00:02:21.000 --> 00:02:24.220 Или ако сакате да продолжите со гледање само кликнете на следно видео. 00:02:24.220 --> 00:02:26.800 [весела музика]