WEBVTT

00:00:01.050 --> 00:00:03.240
Милтон Фридман отиде на тура во Кина.

00:00:03.240 --> 00:00:04.860
Кинеската делегација таму му покажа

00:00:04.860 --> 00:00:07.770
нов проект за градење на канал
на кој работеа.

00:00:07.770 --> 00:00:08.880
Фридман ја праша делагацијата,

00:00:08.880 --> 00:00:11.460
“Може ли да ве прашам зошто луѓе копаат

00:00:11.460 --> 00:00:12.810
да го изградат каналот користејќи лопати?"

00:00:12.810 --> 00:00:15.360
“Зошто не користите
градежни механизми или булдожери?”

00:00:15.360 --> 00:00:17.310
Член на кинеската
делегација му одговори,

00:00:17.310 --> 00:00:19.590
“Па, ако користевме
големи машини,

00:00:19.590 --> 00:00:21.780
немаше да можеме да отвориме
толку многу работни места”.

00:00:21.780 --> 00:00:24.270
На што Фридман им одговорил,
“Аха, значи ова е програма за работни места,

00:00:24.270 --> 00:00:26.280
јас мислев дека сакате да изградите канал.

00:00:26.280 --> 00:00:28.680
Ако сакате нови работни места
земете им ги лопатите

00:00:28.680 --> 00:00:29.970
и дајте им лажици."

00:00:30.970 --> 00:00:34.490
Луѓето често го користат терминот
нови работни места, а особено политичарите.

00:00:34.770 --> 00:00:37.800
Можам да се кладам дека е лесно да се создадат работни места.

00:00:37.800 --> 00:00:40.380
Тешко е да се направи богатство.

00:00:40.380 --> 00:00:42.990
На пример, би можеле да ја
уништиме целата земјоделска механизација.

00:00:42.990 --> 00:00:45.690
Тоа ќе создаде милиони нови работни
места во земјоделството преку ноќ,

00:00:45.690 --> 00:00:46.980
ама не мислам дека некој смета дека

00:00:46.980 --> 00:00:48.960
тоа е вистинското решение за нашите проблеми.

00:00:48.960 --> 00:00:51.730
Поентата е дека економскиот
напредок не доаѓа

00:00:51.730 --> 00:00:54.600
поради отворањето на нови работни места, тоа е лесно

00:00:54.600 --> 00:00:57.450
туку кога уништуваме работни
места кои веќе не ни се потребни.

00:00:57.450 --> 00:01:00.050
Пред 100 години, над 40%
од населението работеше

00:01:00.050 --> 00:01:02.610
во земјоделство
на еден или друг начин.

00:01:02.610 --> 00:01:05.280
Денес, оваа цифра е под 2%
а сепак, земјоделското производство,

00:01:05.280 --> 00:01:06.960
порасна драстично благодарение
на механизацијата,

00:01:06.960 --> 00:01:09.370
и поради пронаоѓањето секакви
видови земјоделска механизација.

00:01:09.370 --> 00:01:12.190
Што се случи со старите
земјоделски работни места?

00:01:12.190 --> 00:01:15.420
Бидејќи механизацијата ги поевтини
земјоделските производи, луѓето

00:01:15.420 --> 00:01:17.310
трошат помалку пари
на храна

00:01:17.310 --> 00:01:20.250
и можат да трошат повеќе пари
на други работи.

00:01:20.250 --> 00:01:22.410
Приказната за човечкиот напредок
е поради нашата способност

00:01:22.410 --> 00:01:25.830
да се елиминираат работни места заради
штедење на најретките ресурси

00:01:25.830 --> 00:01:28.260
првенствено, на човечкиот труд,
со цел да ги постигнеме

00:01:28.260 --> 00:01:29.790
работите што ги сакаме.

00:01:29.790 --> 00:01:31.200
Се разбира, иновациите
не се случуваат веднаш.

00:01:31.200 --> 00:01:33.000
Тие се случуваат постепено, со текот на времето.

00:01:33.000 --> 00:01:35.970
и сите технолошки иновации
значат дека работниците мора

00:01:35.970 --> 00:01:37.680
да научат нови вештини и дека некои веројатно

00:01:37.680 --> 00:01:39.640
ќе бидат невработени за даден временски период.

00:01:39.640 --> 00:01:41.700
И иако невработеноста е лоша работа,

00:01:41.700 --> 00:01:43.770
алтернативите сѐ уште полоши.

00:01:43.770 --> 00:01:45.720
Овие транзиции на трудот
се цената што мора да ја платиме

00:01:45.720 --> 00:01:47.190
за економскиот напредок.

00:01:47.190 --> 00:01:50.280
Нивното спречување би значело
запирање на растот, иновацијата,

00:01:50.280 --> 00:01:52.020
и намалување на сиромаштијата.

00:01:52.020 --> 00:01:54.450
Уништувањето на работните места исто така
им сигнализира на младите луѓе

00:01:54.450 --> 00:01:56.550
каде ќе се новите работни места на иднината.

00:01:56.550 --> 00:01:59.040
Новите работни места се појавиле
бидејќи ги замениле старите работни места

00:01:59.040 --> 00:02:00.570
кои некогаш постоеле во земјоделството.

00:02:00.570 --> 00:02:02.460
Во текот на 20 век
преминавме

00:02:02.460 --> 00:02:05.370
од нација која работи земјоделски
на индустриски рботи,

00:02:05.370 --> 00:02:07.280
на услужни работи, на научни работи,

00:02:07.280 --> 00:02:09.990
и пазарните сигнали можат
да им укажат на луѓето во какви

00:02:09.990 --> 00:02:11.970
вештини треба да инвестираат,

00:02:11.970 --> 00:02:13.890
и каде ќе бидат новите
работни места во иднината.

00:02:13.890 --> 00:02:15.600
Владите не располагаат со вакви сигнали.

00:02:15.600 --> 00:02:18.510
Всушност, многу владини програми
за отварање работни места

00:02:18.510 --> 00:02:20.460
се заради задоволување
на потребите на политичарите,

00:02:20.460 --> 00:02:22.500
а не потребите на
потрошувачите на пазарите.

00:02:22.500 --> 00:02:24.660
Владите се добри за отворање работни места,

00:02:24.660 --> 00:02:28.530
но не се добри за
креирање работни места со вредност.

00:02:28.530 --> 00:02:30.240
Ако сакате работа со вредност,

00:02:30.240 --> 00:02:33.510
тогаш ви требаат луѓе како Бил Гејтс
или Стив Џобс кои знаат како

00:02:33.510 --> 00:02:36.570
да креираат вредност и да создаваат значајни работи.

00:02:36.570 --> 00:02:39.180
Најдобрата програма за работни
места во човечката историја е

00:02:39.180 --> 00:02:41.860
слободниот пазар и
претприемништвото кое тој го генерира

00:02:41.860 --> 00:02:45.030
[тивка музика]
Гледајте нѐ за повеќе.

00:02:50.690 --> 00:02:58.690
Учете повеќе. Правете повеќе.