WEBVTT

00:00:01.050 --> 00:00:03.240
- Милтон Фридман Қытайға барады.

00:00:03.240 --> 00:00:04.860
Оны қарсы алған
Қытай делегациясы оған

00:00:04.860 --> 00:00:07.770
салынып жатқан жаңа
канал жобасын көрсетеді.

00:00:07.770 --> 00:00:08.880
Фридман делегацияға
"Неліктен сіздер каналды

00:00:08.880 --> 00:00:11.460
күрекпен адамдарға
қаздырып қойғансыз?"

00:00:11.460 --> 00:00:12.810
деп сұрақ қояды.

00:00:12.810 --> 00:00:15.360
"Неге жер аударғыш немесе
бульдозерлерді қолданбайсыз?"

00:00:15.360 --> 00:00:17.310
Сонда Қытай делегациясының мүшесі

00:00:17.310 --> 00:00:19.590
"Егер біз ауыр техника
қолданатын болсақ,

00:00:19.590 --> 00:00:21.780
осынша жұмыс орындар
аша алмас едік" деді.

00:00:21.780 --> 00:00:24.270
Ал Фридман: "Е-е, бұл
жұмыс беру жобасы ма,

00:00:24.270 --> 00:00:26.280
мен канал салып жатырсыз ба десем.

00:00:26.280 --> 00:00:28.680
Жұмыс керек болса,
қолдарына күрек емес,

00:00:28.680 --> 00:00:29.970
қасық беріп қойыңыз" депті.

00:00:30.970 --> 00:00:34.490
Жұмыс орындарын ашу көптің аузында,
әсіресе саясаткерлердің.

00:00:34.770 --> 00:00:37.800
Мен жұмыс орындар ашу
оңай деп айтқым келеді.

00:00:37.800 --> 00:00:40.380
Ал байлық жасау қиын.

00:00:40.380 --> 00:00:42.990
Мысалы, біз барлық ауыл-
шаруашылық техникасын құртсақ,

00:00:42.990 --> 00:00:45.690
бір күнде миллиондаған жаңа
жұмыс орын пайда болады,

00:00:45.690 --> 00:00:46.980
бірақ, менің ойымша,
мәселелеріміз солай

00:00:46.980 --> 00:00:48.960
шешіледі деп ешкім ойламайды.

00:00:48.960 --> 00:00:51.730
Демек, экономикалық прогресс

00:00:51.730 --> 00:00:54.600
жұмыс орындар
құрылғанда емес,

00:00:54.600 --> 00:00:57.450
қайта қажет емес жұмыс
орындар жойылғанда болады.

00:00:57.450 --> 00:01:00.050
100 жыл бұрын халықтың
40%-дан астамы

00:01:00.050 --> 00:01:02.610
әр түрлі ауылшаруашылық
жұмыстарын жасады.

00:01:02.610 --> 00:01:05.280
Бүгін, ол сан 2%-дан төмен,
дегенмен, ауылшаруашылық өнімі

00:01:05.280 --> 00:01:06.960
механикаландыру мен сан түрлі
ауылшаруашылық техниканы

00:01:06.960 --> 00:01:09.370
ойлап табудың арқасында
қарқынды өсті.

00:01:09.370 --> 00:01:12.190
Ал сол бұрынғы ауылшаруашылық
жұмыс орындарына не болды?

00:01:12.190 --> 00:01:15.420
Механикаландыру шаруашылық
өнімдерін арзандатты, солай адамдар

00:01:15.420 --> 00:01:17.310
азық-түлікке табысының
көп бөлігін жұмсамай,

00:01:17.310 --> 00:01:20.250
оны басқа нәрселерге
жұмсай алатын болды.

00:01:20.250 --> 00:01:22.410
Адамзат дамуының тарихы, біздер

00:01:22.410 --> 00:01:25.830
ең тапшы ресурс - еңбекті үнемдеу үшін,

00:01:25.830 --> 00:01:28.260
керек емес жұмыстарды жойып,

00:01:28.260 --> 00:01:29.790
керек нәрселерді жасауға
қабілетімізді дамыттық.

00:01:29.790 --> 00:01:31.200
Әрине, жаңа инновациялар
бірден бола бермейді.

00:01:31.200 --> 00:01:33.000
Олар уақыт өте келе
біртіндеп болады.

00:01:33.000 --> 00:01:35.970
Ал барлық технологиялық инновациялар
жұмысшылардан жаңа

00:01:35.970 --> 00:01:37.680
дағдыларды үйренуді,
ал кейбіреулерден белгілі бір уақыт

00:01:37.680 --> 00:01:39.640
жұмыссыз қалуын қажет етеді.

00:01:39.640 --> 00:01:41.700
Иә, жұмыссыздық ол
нашар жағдай болғанымен,

00:01:41.700 --> 00:01:43.770
оның баламалары
одан да нашар.

00:01:43.770 --> 00:01:45.720
Жұмыс күшінің осылай
ауыспалы болуы –

00:01:45.720 --> 00:01:47.190
біз экономикалық прогресс
үшін төлейтін баға.

00:01:47.190 --> 00:01:50.280
Оған жол бермеу –
өсуге, инновацияға

00:01:50.280 --> 00:01:52.020
және кедейшіліктің
азаюына жол бермеумен тең.

00:01:52.020 --> 00:01:54.450
Жұмыс орындарының жойылуы
жастарға болашақта

00:01:54.450 --> 00:01:56.550
жаңа жұмыс орындар қайда
болатыны туралы ескертеді.

00:01:56.550 --> 00:01:59.040
Бір кездері ауыл шаруашылығында
болған жұмыс орындарын

00:01:59.040 --> 00:02:00.570
жаңа жұмыс орындары ауыстырды.

00:02:00.570 --> 00:02:02.460
20-ғасырдан біз
ауыл шаруашылықтан

00:02:02.460 --> 00:02:05.370
өнеркәсіптік жұмыс орындарына,

00:02:05.370 --> 00:02:07.280
одан қызмет көрсету,
білім жұмыс орындарына ауыстық,

00:02:07.280 --> 00:02:09.990
және солай нарық адамдарға
қандай дағдыларды

00:02:09.990 --> 00:02:11.970
үйрену керегін,
жаңа жұмыс орындар

00:02:11.970 --> 00:02:13.890
болашақта қай салада болатыны
туралы сигнал береді.

00:02:13.890 --> 00:02:15.600
Үкімет ондай сигнал
бере алмайды

00:02:15.600 --> 00:02:18.510
Шын мәнінде, көптеген мемлекеттік
жұмыс орындар құру бағдарламалары

00:02:18.510 --> 00:02:20.460
нарықтағы тұтынушылардың
қажеттіліктерін емес,

00:02:20.460 --> 00:02:22.500
саясаткерлердің мүдделерін
қанағаттандыруға бағытталған.

00:02:22.500 --> 00:02:24.660
Мемлекет жұмыс орындар құруда
жақсы жұмыс атқарады,

00:02:24.660 --> 00:02:28.530
алайда, олар құндылық тудыратын
жұмыс орындар ашуда сәтсіз.

00:02:28.530 --> 00:02:30.240
Құндылығы жоғары жұмыс
орындар керек болса,

00:02:30.240 --> 00:02:33.510
Билл Гейтс иә Стив Джобс
сияқты құндылық тудыратын

00:02:33.510 --> 00:02:36.570
және мағыналы жұмыстың
не екенін білетін адамдарға бару керек.

00:02:36.570 --> 00:02:39.180
Адамзат тарихындағы жұмыс
орындарын құруда ең сәтті

00:02:39.180 --> 00:02:41.860
бағдарлама - бұл еркін
нарық пен кәсіпкерлік.

00:02:41.860 --> 00:02:45.030
[жәй әуен]\Көбірек қарау.