WEBVTT

00:00:01.050 --> 00:00:03.240
-Милтон Фридман Кытайга саякат менен барган/

00:00:03.240 --> 00:00:04.860
Ал жактагы кытайлык делегация ага

00:00:04.860 --> 00:00:07.770
өздөрү иштеп жаткан  жаңы
канал куруу долбоорун көрсөтүштү.

00:00:07.770 --> 00:00:08.880
Фридман делегациядан сурады:

00:00:08.880 --> 00:00:11.460
'Бул канал казылып жатканда эмнеге адамдар

00:00:11.460 --> 00:00:12.810
күрөк менен иштеп жатышат?"

00:00:12.810 --> 00:00:15.360
Эмне үчүн жер чапкычтарды же
бульдозерлерди колдонбой жатасыңар?

00:00:15.360 --> 00:00:17.310
Ал эми кытайлык делегациянын
мүчөсү: «Ой, эгер

00:00:17.310 --> 00:00:19.590
биз чоң машиналарды колдоно
турган болсок, мынчалык

00:00:19.590 --> 00:00:21.780
жумуш орундарын түзө алмак
эмеспиз» деп жооп берди.

00:00:21.780 --> 00:00:24.270
Ал эми Фридман: "Оо, бул жумуш орундарын
түзүү программасы турбайбы" деп айтты.

00:00:24.270 --> 00:00:26.280
Мен силерди канал кургуңар келет деп ойлогом.

00:00:26.280 --> 00:00:28.680
Эгер силерге жумуш орундарын
түзүү керек болсо, анда алардын

00:00:28.680 --> 00:00:29.970
күрөктөрүн алып, ордуна кашык бергиле.

00:00:30.970 --> 00:00:34.490
Жумуш орундарын түзүү көптөгөн адамдардын,
айрыкча саясатчылардын оозунда.

00:00:34.770 --> 00:00:37.800
Жумуш орундарын түзүү оңой эле деп талашат элем.

00:00:37.800 --> 00:00:40.380
Байлыкты жаратуу кыйын.

00:00:40.380 --> 00:00:42.990
Мисалы, биз бардык айыл чарба
техникасын жок кылсак болмок.

00:00:42.990 --> 00:00:45.690
Бул бир түндүн ичинде миллиондогон
жаңы фермердик жумуш орундарын

00:00:45.690 --> 00:00:46.980
түзмөк, бирок менин оюмча, бул биздин

00:00:46.980 --> 00:00:48.960
көйгөйлөрдүн чыныгы чечими деп эч ким ойлобойт.

00:00:48.960 --> 00:00:51.730
Эң негизгиси, экономикалык
прогресс биз жумуш

00:00:51.730 --> 00:00:54.600
орундарын түзгөндө гана эмес, бизге

00:00:54.600 --> 00:00:57.450
керексиз жумуш орундарын
жок кылганда болот.

00:00:57.450 --> 00:01:00.050
100 жыл мурун, калктын
40%дан ашыгы ар кандай

00:01:00.050 --> 00:01:02.610
түрдөгү айыл чарба
жумуштарына тартылган.

00:01:02.610 --> 00:01:05.280
Бүгүнкү күндө ал 2%дан аз,
бирок айыл чарба өндүрүшү,

00:01:05.280 --> 00:01:06.960
механизация жана ар кандай айыл чарба

00:01:06.960 --> 00:01:09.370
техникаларынын ойлоп табылышынын
жардамы менен кыйла өстү.

00:01:09.370 --> 00:01:12.190
Ал эски айыл чарба
жумуштарына эмне болду?

00:01:12.190 --> 00:01:15.420
Механизация айыл чарба
продукцияларын арзан кылгандыктан,

00:01:15.420 --> 00:01:17.310
адамдар азык-түлүккө азыраак коротуп,

00:01:17.310 --> 00:01:20.250
акчаларын башка түрдөгү нерселерге
сарптоого мүмкүнчүлүк алышты.

00:01:20.250 --> 00:01:22.410
Адамзаттын прогрессинин
тарыхы — бул биздин эң

00:01:22.410 --> 00:01:25.830
кымбат ресурсту, адам
эмгегин үнөмдөп, биз

00:01:25.830 --> 00:01:28.260
каалаган нерселерди өндүрүү
үчүн жумуштарды

00:01:28.260 --> 00:01:29.790
жок кылуу жөндөмдүүлүгүбүз.

00:01:29.790 --> 00:01:31.200
Албетте, жаңы инновациялар
дароо эле боло бербейт.

00:01:31.200 --> 00:01:33.000
Алар убакыттын өтүшү менен акырындык менен ишке ашат.

00:01:33.000 --> 00:01:35.970
Жана бардык технологиялык
инновациялар жумушчулардан жаңы

00:01:35.970 --> 00:01:37.680
көндүмдөрдү үйрөнүүнү талап кылат, ал эми кээ

00:01:37.680 --> 00:01:39.640
бирлери бир убакытка жумушсуз калышы ыктымал.

00:01:39.640 --> 00:01:41.700
Ал эми жумушсуздук начар болсо да,

00:01:41.700 --> 00:01:43.770
альтернативалар андан да жаман.

00:01:43.770 --> 00:01:45.720
Бул эмгек өткөөлдөрү биз
экономикалык прогресс

00:01:45.720 --> 00:01:47.190
үчүн төлөп жаткан баа болуп саналат.

00:01:47.190 --> 00:01:50.280
Аларды токтотуу өсүштү,
инновацияны жана кедейликтин

00:01:50.280 --> 00:01:52.020
кыскаруусун токтотуу менен бирдей болот.

00:01:52.020 --> 00:01:54.450
Жумуштун жок кылынышы
жаштарды келечектеги жаңы

00:01:54.450 --> 00:01:56.550
жумуштар кайда болорунан кабардар кылат.

00:01:56.550 --> 00:01:59.040
Мурда айыл чарбасында болгон
эски жумуштардын ордуна

00:01:59.040 --> 00:02:00.570
жаңы жумуш орундары пайда болду.

00:02:00.570 --> 00:02:02.460
20-кылымдын ичинде биз
айыл чарба жумуштарынан

00:02:02.460 --> 00:02:05.370
өнөр жай жумуштарына,
кызмат көрсөтүү жумуштарына,

00:02:05.370 --> 00:02:07.280
билим жумуштарына өттүк, жана

00:02:07.280 --> 00:02:09.990
базар белгилер адамдарга
кайсы түрдөгү көндүмдөргө

00:02:09.990 --> 00:02:11.970
инвестициялоо керектигин жана келечектеги

00:02:11.970 --> 00:02:13.890
жаңы жумуштар кайда пайда
болорун көрсөтүп турат.

00:02:13.890 --> 00:02:15.600
Өкмөттөрдө мындай белгилер жок.

00:02:15.600 --> 00:02:18.510
Чынында, көптөгөн өкмөттүк
жумуш программалары, базардагы

00:02:18.510 --> 00:02:20.460
керектөөчүлөрдүн муктаждыктарын эмес,

00:02:20.460 --> 00:02:22.500
саясатчылардын муктаждыктарын
канааттандырууга багытталган.

00:02:22.500 --> 00:02:24.660
Өкмөттөр жумуш орундарын түзүүдө жакшы,

00:02:24.660 --> 00:02:28.530
бирок баа жараткан жумуш
орундарын түзүүдө жакшы эмес.

00:02:28.530 --> 00:02:30.240
Эгер баалуу жумуш орундарын кааласаңыз,

00:02:30.240 --> 00:02:33.510
анда баа түзүүнү жана маанилүү
жумуштарды жаратууну

00:02:33.510 --> 00:02:36.570
билген, Билл Гейтс же Стив Жобс
сыяктуу адамдар керек.

00:02:36.570 --> 00:02:39.180
Адамзаттын тарыхындагы эң жакшы
жумуш орундарын түзүү

00:02:39.180 --> 00:02:41.860
программасы — бул эркин базар
жана анын түзгөн ишкердүүлүк.

00:02:41.860 --> 00:02:45.030
[назик музыка]\Көбүрөөк көрүү.