WEBVTT

00:00:00.180 --> 00:00:02.320
[жаркын музыка]

00:00:03.300 --> 00:00:05.760
- Тони, балыкчы, жаш
кезинен бери көлдүн

00:00:05.760 --> 00:00:07.260
жээгиндеги үйдө жашап келет.

00:00:07.260 --> 00:00:09.870
Жыл өткөн сайын көл
популярдуу болуп баратат.

00:00:09.870 --> 00:00:12.600
Анан бир күнү чоң мейманкана курулат.

00:00:12.600 --> 00:00:14.820
Мейманкана күн нурунун баарын жаап,

00:00:14.820 --> 00:00:17.190
коноктор таштандыларын
жээкке таштап кетишет.

00:00:17.190 --> 00:00:20.610
Тони үчүн бул терс тышкы таасирлер.

00:00:20.610 --> 00:00:23.550
Мейманкананын жанында
ачылган кофейнядагы

00:00:23.550 --> 00:00:26.400
кофейнядагы жаңы бышырылган
кофенин жакшы жыты

00:00:26.400 --> 00:00:28.290
оң тышкы таасир болуп саналат.

00:00:28.290 --> 00:00:30.840
Тоодон агып келип,
Тони менен башка балыкчылар

00:00:30.840 --> 00:00:33.480
жашоосуна каражат таба турган
көлгө кирген дарыяны

00:00:33.480 --> 00:00:34.800
булгаган кагаз заводунун иши

00:00:34.800 --> 00:00:36.840
башталганда, иштер татаалдаша баштайт.

00:00:36.840 --> 00:00:38.280
Фабриканын коомчулукка тийгизген

00:00:38.280 --> 00:00:40.260
таасири жөнүндө ойлонуп көрө аласызбы?

00:00:40.260 --> 00:00:41.250
Улантуудан мурун видеону

00:00:41.250 --> 00:00:43.820
тындырып, өз оюңуз
менен бөлүшсөңүз болот.

00:00:43.820 --> 00:00:45.360
[жагымдуу музыка]

00:00:45.360 --> 00:00:47.460
Кагаз заводу тоо дарыясынын

00:00:47.460 --> 00:00:48.750
таза суусун пайдаланып жатат.

00:00:48.750 --> 00:00:51.330
Иштетүү процессинин
жүрүшүндө, суу булганат.

00:00:51.330 --> 00:00:53.070
Андан кийин, булганган суу

00:00:53.070 --> 00:00:54.840
кайра дарыяга кайтарылат.

00:00:54.840 --> 00:00:57.660
Бул суу андан кийин агымындагы
көптөгөн балыктарды өлтүрөт,

00:00:57.660 --> 00:01:00.120
бул чыгымды коом үчүн эч ким жаппайт.

00:01:00.120 --> 00:01:03.570
Тони жана балыкчылар жашоо
үчүн коркунуч сезе башташат,

00:01:03.570 --> 00:01:05.940
андан кийин жагдай начарлай баштайт.

00:01:05.940 --> 00:01:07.800
[суунун шаркыраганы]

00:01:07.800 --> 00:01:10.650
Балыктын өлүмүнүн чыгымдарын
өндүрүш чыгымдарына

00:01:10.650 --> 00:01:13.260
киргизбеген кагаз заводу,
демек, кагазды

00:01:13.260 --> 00:01:15.270
сатканда өтө аз баа коюп жатат.

00:01:15.270 --> 00:01:18.780
Натыйжада, кагаз ушунчалык арзан
болгондуктан, кофе дүкөнү мурда фарфордон

00:01:18.780 --> 00:01:20.340
жасалган чөйчөктөрдү колдонгон болсо,

00:01:20.340 --> 00:01:22.350
азыр бир жолу колдонулуучу чөйчөктөрго өтөт.

00:01:22.350 --> 00:01:24.780
Бул кайрадан кагаздын көбүрөөк
өндүрүшүнө, көбүрөөк

00:01:24.780 --> 00:01:27.090
булганган сууга, көбүрөөк балык өлүмүнө жана

00:01:27.090 --> 00:01:29.040
пляжда көбүрөөк таштандыга алып келет.

00:01:29.040 --> 00:01:30.810
Тони тынчсызданып баратат.

00:01:33.030 --> 00:01:34.560
Кырдаалды өзгөртүү үчүн

00:01:34.560 --> 00:01:36.990
дыйкандар жергиликтүү бийлик жаңы
мыйзамды жарыялаганга

00:01:36.990 --> 00:01:39.660
чейин элдик нааразылык N акцияларын өткөрүүнү чечишет.

00:01:39.660 --> 00:01:43.080
Фабрика азыр чыпкаларды
орнотуу аркылуу таштандыларды

00:01:43.080 --> 00:01:44.130
башкарууга кеткен чыгымдарды

00:01:44.130 --> 00:01:45.930
толугу менен өздөштүрүүгө аргасыз.

00:01:45.930 --> 00:01:48.270
Көп өтпөй, суу кайра таза болуп,

00:01:48.270 --> 00:01:50.550
Тони менен башка балыкчылар
мурдагыдай эле көлөмдөгү

00:01:50.550 --> 00:01:52.440
балыктарды сатууга кайра барышат.

00:01:52.440 --> 00:01:54.630
Кагаздын баасы фильтрация
системасынын баасын

00:01:54.630 --> 00:01:57.240
жабуу үчүн кымбаттагандыктан,
кофе дүкөнү кайрадан чыныгы

00:01:57.240 --> 00:01:59.010
чыныларда суусундуктарды бере баштайт.

00:02:00.960 --> 00:02:02.580
Биз суроо-талаптын жана сунуштун

00:02:02.580 --> 00:02:04.350
диаграммасында, кагазга талап кылынган

00:02:04.350 --> 00:02:06.870
баа жана сан менен, эмне
болуп жатканын көрсөтө алабыз.

00:02:06.870 --> 00:02:10.320
Жөнгө салынбаган базарда
фабрика өз продукциясын,

00:02:10.320 --> 00:02:12.870
курулуш, эмгек акы жана чийки

00:02:12.870 --> 00:02:16.200
зат сыяктуу жеке чыгымдардын
негизинде камсыздайт.

00:02:16.200 --> 00:02:18.300
Суроо-талап сунушка ылайык келет.

00:02:18.300 --> 00:02:20.940
Эгер кагаз фабрикасы коомго
тийгизген зыяндардын

00:02:20.940 --> 00:02:23.820
чыгымдарын кошкон болсо,
сунуш графиги солго жылып,

00:02:23.820 --> 00:02:25.740
чыныгы чыгымдарды, анын ичинде

00:02:25.740 --> 00:02:28.950
социалдык чыгымдарды
чагылдырган тең салмакка жетмек.

00:02:28.950 --> 00:02:31.140
Эми кагаздын баасы жогору,

00:02:31.140 --> 00:02:33.570
ал эми кагазга
болгон суроо азайган.

00:02:35.610 --> 00:02:37.770
Булгануу жана башка терс тышкы таасирлер,

00:02:37.770 --> 00:02:39.630
өзгөчө, адамдар бирдей адеп-ахлактык

00:02:39.630 --> 00:02:40.830
баалуулуктарга ээ болбогон

00:02:40.830 --> 00:02:42.870
жерде жана суу
же аба сыяктуу нерселер бекер

00:02:42.870 --> 00:02:45.590
болгон жерлерде кеңири таралган.

00:02:45.590 --> 00:02:47.340
[суунун шаркыраганы]

00:02:47.340 --> 00:02:49.980
Ачык деңизде балык уулоо ушундай көрүнүш.

00:02:49.980 --> 00:02:51.960
Океандарды эч ким толук башкара албагандыктан,

00:02:51.960 --> 00:02:54.840
бийик деңиз чындыгында
эч кимге таандык болбогондуктан,

00:02:54.840 --> 00:02:57.120
ар ким колунан келгенин алат,

00:02:57.120 --> 00:03:00.970
бул көрүнүштү Жалпылардын
Трагедиясы деп аташат.

00:03:02.370 --> 00:03:05.880
Терс тышкы таасирлерге каршы
күрөшүү жана мындай трагедияны

00:03:05.880 --> 00:03:09.000
алдын алуу үчүн,биз төрт
нерсени жасай алабыз: коомчулукту

00:03:09.000 --> 00:03:11.340
маалымдоо, менчик укуктарын туура

00:03:11.340 --> 00:03:14.340
бөлүштүрүү, терс тышкы
таасирлерди ички күчкө айлантуу жана

00:03:14.340 --> 00:03:16.740
жөнгө салуу менен айып пулдарды колдонуу.

00:03:18.930 --> 00:03:21.930
Кыскача айтканда, тышкы
таасирлер — бул үчүнчү тарап

00:03:21.930 --> 00:03:24.570
башынан өткөргөн бир
иш-аракеттин кесепеттери.

00:03:24.570 --> 00:03:27.330
Ичине алынбаган терс тышкы
таасирлер үчүнчү тараптын

00:03:27.330 --> 00:03:30.900
parties.кызыкчылыгына зыян келтирип,
сунуш жана суроо-талапты буза алат.

00:03:30.900 --> 00:03:34.020
Базардын бурмаланышын жана
жалпылардын трагедиясын болтурбоо

00:03:34.020 --> 00:03:36.570
үчүн, биз терс тышкы таасирлерге каршы күрөшө алабыз.

00:03:36.570 --> 00:03:38.220
CO2 эмиссиясын ооздуктоо үчүн муну кантип жасоо

00:03:38.220 --> 00:03:40.110
керектиги жөнүндө ойлонууга жардам берүүгө даярсызбы?

00:03:42.090 --> 00:03:45.120
Бензин менен жүргөн унааларды
айдаган адамдар эмиссияларды, анын

00:03:45.120 --> 00:03:47.430
ичинде аба булгануусуна жана климаттын өзгөрүшүнө

00:03:47.430 --> 00:03:49.500
жооптуу болгон CO2ди пайда кылышат.

00:03:49.500 --> 00:03:51.060
In order to reduce emissions,

00:03:51.060 --> 00:03:54.000
Эмиссияларды азайтуу үчүн, айрым
өкмөттөр жарандарга электр унаасын

00:03:54.000 --> 00:03:55.830
сатып алганга финансылык стимул беришет.

00:03:55.830 --> 00:03:58.110
Элестетип көрүңүз, сиз
өлкөңүздүн Транспорт

00:03:58.110 --> 00:04:01.380
министириз, тышкы таасирдер
концепциясын колдонуп, көчөлөрдө

00:04:01.380 --> 00:04:03.120
электр унааларынын санын көбөйтүү үчүн

00:04:03.120 --> 00:04:05.490
башка кандай жолдорду ойлоп таба аласыз?

00:04:05.490 --> 00:04:08.920
Сураныч, төмөндөгү комментарийлерге
өз ойлоруңузду жазыңыз.

00:04:08.920 --> 00:04:11.760
[шайыр музыка]

00:04:23.250 --> 00:04:24.390
- Эгер бул сизге пайдалуу болсо,

00:04:24.390 --> 00:04:26.520
башка видеолорубузду көрүп, жазылыңыз.

00:04:26.520 --> 00:04:28.110
Биздин ишибизди колдогуңуз келсе,

00:04:28.110 --> 00:04:30.990
patreon.com/sprouts баракчасына кошулуңуз.

00:04:30.990 --> 00:04:33.150
Кошумча маалымат жана
кошумча контент үчүн

00:04:33.150 --> 00:04:35.220
sproutsschools.com сайтына кириңиз.