WEBVTT

00:00:00.000 --> 00:00:02.639
Razlog zbog čega imamo inflaciju
u Sjedinjenim Državama,

00:00:02.679 --> 00:00:05.214
ili što se toga tiče, bilo
gdje na svijetu,

00:00:05.254 --> 00:00:07.503
je taj što ovi papiri,

00:00:07.543 --> 00:00:09.503
i prateći knjižni zapisa,

00:00:09.543 --> 00:00:11.730
ili svog parnjaka u
drugim državama

00:00:11.770 --> 00:00:13.248
rastu brže

00:00:13.288 --> 00:00:17.152
nego kvantitet proizvedenih
dobara i usluga.

00:00:17.192 --> 00:00:22.588
Istina je da je inflacija nastala na jednom
mjestu, i samo na jednom mjestu.

00:00:22.628 --> 00:00:24.044
Ovdje u Vašingtonu.

00:00:24.084 --> 00:00:26.525
Ovo je jedino mjesto gdje
je štampa kao ova

00:00:26.565 --> 00:00:29.694
koja stvara ovaj papir
koji zovemo novcem.

00:00:29.734 --> 00:00:31.963
Ovo je mjesto gdje
se nalazi moć

00:00:32.003 --> 00:00:35.338
odlučivanja koliko će se brzo
količina novca povećati.

00:00:35.378 --> 00:00:56.902
[glasni zvukovi štamparskih mašina]

00:00:56.948 --> 00:00:59.691
Šta se desilo sa tom bukom?

00:00:59.731 --> 00:01:01.887
TO bi se desilo inflaciji

00:01:01.927 --> 00:01:05.680
ako bismo zaustavili da količina
novca raste tako brzo.

00:01:05.720 --> 00:01:07.542
Ovo nije nova ideja.

00:01:07.582 --> 00:01:09.490
Nije novi lijek.
Nije novi problem.

00:01:09.530 --> 00:01:12.063
Dešavalo se iznova i
iznova kroz istoriju.

00:01:12.103 --> 00:01:15.219
Nekada se inflacija liječila
na ovaj način namjerno

00:01:15.259 --> 00:01:17.792
Nekad bi se desilo slučajno.

00:01:17.832 --> 00:01:19.647
U toku Građanskog rata,

00:01:19.687 --> 00:01:22.136
Sjever je krajem Građanskog rata,

00:01:22.176 --> 00:01:24.486
osvojio mjesto na Jugu

00:01:24.526 --> 00:01:27.128
gdje su bila štamparske mašine,

00:01:27.168 --> 00:01:30.841
gdje se papir stvarao.

00:01:30.881 --> 00:01:34.672
Prije toga, Jug je imao veoma
veoma ubrzanu inflaciju.

00:01:34.712 --> 00:01:38.282
Ako se dobro sjećam, nešto
kao 4% mjesečno.

00:01:38.322 --> 00:01:42.163
Konfederaciji je bilo potrebno nešto više
od dvije nedjelje da nađe novo mjesto

00:01:42.203 --> 00:01:44.031
gdje bi mogli da postave
štamparske mašine

00:01:44.071 --> 00:01:46.031
i upale ih ponovo.

00:01:46.071 --> 00:01:51.101
U toku te dvije nedjelje,
inflacija je bila u zastoju.

00:01:51.141 --> 00:01:54.935
Nakon dvije nedjelje, kada su štamparske
tmašine opet počele da rade,

00:01:54.975 --> 00:01:57.038
inflacija je opet počela.

00:01:57.078 --> 00:02:01.812
Toliko je jasno,
toliko direknto.

00:02:01.852 --> 00:02:04.663
Skorije, ima joše jedan
dramatični primjer

00:02:04.703 --> 00:02:07.753
jedinog efikasnog načina za  suočavanje
sa naglom inflacijom.

00:02:07.793 --> 00:02:11.287
[vika ljudi]

00:02:11.327 --> 00:02:15.062
1973, Japanske domaćice
koje idu na pijacu

00:02:15.102 --> 00:02:18.511
su se suočile sa neprijatnom činjenicom.

00:02:18.551 --> 00:02:23.892
Izgledalo je kao da keš u njihovim
torbicama gubi na vrijednosti.

00:02:23.932 --> 00:02:25.892
Cijene su počele da rastu

00:02:25.932 --> 00:02:31.505
kako je užasna priča inflacije
opet počela da se odvija.

00:02:31.545 --> 00:02:33.666
[buka saobraćaja]

00:02:33.706 --> 00:02:36.108
Japanska vlada je znala šta da radi.

00:02:36.148 --> 00:02:38.873
Štaviše, bili su spremni da to urade.

00:02:38.913 --> 00:02:41.873
Kada se sve završilo, ekonomisti
su bili u mogućnosti da precizno

00:02:41.913 --> 00:02:44.340
zabilježe šta se desilo.

00:02:44.380 --> 00:02:48.937
1971, količina novca je
počela da raste brže.

00:02:48.977 --> 00:02:52.583
Kao što se obično dešava, nije bilo
uticaja na inflaciju neko vrijeme.

00:02:52.623 --> 00:02:55.951
Ali krajem 1972.
bilo je reakcije.

00:02:55.991 --> 00:02:59.169
Početkom '73 vlada je reagovala.

00:02:59.209 --> 00:03:01.404
Počela je da smanjuje monetarni rast,

00:03:01.444 --> 00:03:04.595
ali je inflacija nastavila
da raste neko vrijeme.

00:03:04.635 --> 00:03:09.156
Kasna reakcija je učinila 1973.
veoma tešku godinu recesije.

00:03:09.196 --> 00:03:11.857
Inflacija je pala tek
kada je vlada

00:03:11.897 --> 00:03:17.130
pokazao svoju odlučnost da zadrži
monetarni rast pod kontrolom.

00:03:17.170 --> 00:03:23.191
Bilo je potrebno 5 godina da
se inflacija izbaci iz sistema.

00:03:23.231 --> 00:03:25.758
Japan je održao relativnu stabilnost.

00:03:25.798 --> 00:03:30.137
Nažalost, ne postoji način da se
izbjegne teški put

00:03:30.177 --> 00:03:33.378
koji su japanci morali da prate prije
nego što su mogli da imaju

00:03:33.418 --> 00:03:36.618
i nisku inflaciju i zdravu ekonomiju.

00:03:36.658 --> 00:03:39.896
Prvo, morali su da prođu
kroz recesiju

00:03:39.936 --> 00:03:44.993
dok spori monetarni rast nije imao
odloženi efekat na inflaciju.

00:03:45.033 --> 00:03:47.765
Inflacija je kao alkoholizam.

00:03:47.805 --> 00:03:50.739
U oba slučaja, kada
počnete piti

00:03:50.779 --> 00:03:52.739
ili počnete štampati
previše novca

00:03:52.779 --> 00:03:57.061
prvo budu dobri efekti.
Loši dođu kasnije.

00:03:57.101 --> 00:04:01.305
Zato, u oba slučaja, postoji veliko
iskušenje da se pretjera,

00:04:01.345 --> 00:04:04.543
da se pije previše, i da se
štampa previše novca.

00:04:04.583 --> 00:04:07.409
Kada je u pitanju lijek,
obrnuto je.

00:04:07.449 --> 00:04:10.637
Kada prestanete piti ili kada prestanete
štampati previše novca,

00:04:10.677 --> 00:04:14.710
prvo se dese loši efekti,
a tek onda dobri.

00:04:14.750 --> 00:04:18.181
Zato je veoma teško biti
uporan sa lijekom