WEBVTT

1
00:00:00.149 --> 00:00:02.090
[autobus që gumëzhin]

2
00:00:02.090 --> 00:00:06.103
- Ky është një vend ish-komunist,
sateliti sovjetik, Gjeorgjia.

3
00:00:06.188 --> 00:00:06.550


4
00:00:06.550 --> 00:00:11.070
Sot është një komb në rritje, që renditet edhe
më lart se Amerika, për liri ekonomike.

5
00:00:11.155 --> 00:00:11.683


6
00:00:11.683 --> 00:00:13.210
[njerëz që bisedojnë]

7
00:00:13.210 --> 00:00:19.997
Si arriti Gjeorgjia kaq shpejt deri këtu
pas dekadash varfërie dhe mjerimi?

8
00:00:19.997 --> 00:00:22.150
[muzikë ritmike]

9
00:00:22.150 --> 00:00:26.450
Producenti im ekzekutiv Maxim
Lott kaloi muaj atje për ta kuptuar këtë.

10
00:00:26.450 --> 00:00:29.190
- Çfarë mund të mësojnë amerikanët nga këtu?

11
00:00:29.190 --> 00:00:33.280
- Gjeorgjia dikur ishte jashtëzakonisht
e varfër, sepse 100 vite më parë...

12
00:00:33.280 --> 00:00:35.880
- Ushtria e Kuqe e kishte
pushtuar të gjithë vendin

13
00:00:35.880 --> 00:00:37.970
dhe kishte ngritur regjimin sovjetik.

14
00:00:37.970 --> 00:00:41.240
- Komunistët morën në zotërim
të gjithë pronën private.

15
00:00:41.240 --> 00:00:44.950
Ferma, shtëpi, biznese -
u mor gjithçka

16
00:00:44.950 --> 00:00:47.130
dhe u vendos nën kontrollin qeveritar.

17
00:00:47.130 --> 00:00:49.030
- Ishte një kohë e çmendur, vend i çmendur.

18
00:00:49.030 --> 00:00:53.025
- Kur Zurab Japaridze ishte më i ri,
ai u bë pjesë e këtyre protestave.

19
00:00:53.025 --> 00:00:54.520
Rroftë Gjeorgjia!

20
00:00:54.520 --> 00:00:58.030
- Këto, të kombinuara me protestat
në mbarë Bashkimin Sovjetik,

21
00:00:58.030 --> 00:01:00.552
eventualisht e rrëzuan regjimin komunist.

22
00:01:00.637 --> 00:01:03.488
Por pa pasur histori demokracie...

23
00:01:03.488 --> 00:01:05.169
[të shtëna armësh]

24
00:01:05.351 --> 00:01:09.365
Gjeorgjia kaloi me shpejtësi
në rivalët që luftonin për pushtet.

25
00:01:09.365 --> 00:01:10.370
[të shtëna armësh]

26
00:01:10.370 --> 00:01:13.374
Luftimet ndodhnin mu në mes
të rrugëve të qyteteve.

27
00:01:13.374 --> 00:01:16.530
[të shtëna armësh]

28
00:01:16.530 --> 00:01:21.030
Kjo e la vendin edhe më të varfër
dhe ishte tashmë e varfër nga komunizmi.

29
00:01:21.030 --> 00:01:23.680
Udhëheqësit sovjetikë kishin
menduar se ishin mjaft të zgjuar

30
00:01:23.680 --> 00:01:25.730
që ta drejtonin të gjithë ekonominë.

31
00:01:25.730 --> 00:01:29.310
Ata i urdhëronin gjeorgjianët
të bënin gjëra si të prodhonin çaj.

32
00:01:29.310 --> 00:01:33.930
- 95% e çajit që kishte Bashkimi Sovjetik
sigurohej nga Gjeorgjia.

33
00:01:33.930 --> 00:01:37.440
- Por Gjeorgjia nuk ishte vend i mirë
për të rritur çaj.

34
00:01:37.440 --> 00:01:40.490
- Pas kolapsit,
njerëzit filluan të shijojnë çajin indian

35
00:01:40.490 --> 00:01:42.870
dhe më pas e kuptuan se
ai çaj ishte faktikisht më i mirë.

36
00:01:42.870 --> 00:01:44.420
Prandaj, askush nuk donte çaj gjeorgjian.

37
00:01:44.420 --> 00:01:47.250
- Ajo industri, dhe shumë të tjera,
u shkatërruan

38
00:01:47.250 --> 00:01:49.220
kur përfundoi mbështetja sovjetike.

39
00:01:49.220 --> 00:01:52.160
- 3/4 e ekonomisë gjeorgjiane
u zhduk menjëherë.

40
00:01:52.160 --> 00:01:54.410
- Planifikimi qendror nuk ishte
ide aq inteligjente,

41
00:01:54.410 --> 00:01:57.963
sa të drejtonte diçka aq
komplekse si ekonomia.

42
00:01:57.963 --> 00:01:58.810
- Faleminderit.
- Mirupafshim.

43
00:01:58.810 --> 00:02:00.088
- Fatmirësisht...

44
00:02:00.088 --> 00:02:02.640
[muzikë ritmike]
[turmë që brohoret]

45
00:02:02.640 --> 00:02:07.110
një multi-milioner ekscentrik
libertarian u bë ministër ekonomie

46
00:02:07.110 --> 00:02:09.680
dhe kishte pothuajse dorë të lirë ta bënte...

47
00:02:09.680 --> 00:02:12.260
- Gjithçka private, sa më shumë
të ishte e mundur...

48
00:02:12.260 --> 00:02:14.482
Siç e thotë ish-presidenti i Gjeorgjisë:

49
00:02:14.566 --> 00:02:17.580
Ne anuluam 90% të
kërkesave për licenca dhe leje.

50
00:02:17.580 --> 00:02:19.370
- Kjo reduktoi korrupsionin.

51
00:02:19.370 --> 00:02:23.330
- Çdo licencë nënkupton
bashkëveprim me zyrtarët

52
00:02:23.330 --> 00:02:28.835
dhe çdo bashkëveprim me zyrtarët mund të
hapë një derë për një kërkesë të korruptuar.

53
00:02:28.835 --> 00:02:30.820
- Fady Asly kishte një biznes
importi ushqimesh.

54
00:02:30.820 --> 00:02:32.170
- Korrupsioni ishte galopant.

55
00:02:32.170 --> 00:02:36.200
Një zyrtar i rangut të lartë
erdhi tek unë një ditë

56
00:02:36.200 --> 00:02:40.650
dhe më tha: "Unë kam një shok
që është shumë i ndershëm dhe kompetent,

57
00:02:40.650 --> 00:02:45.830
dhe do të donim që ai të ishte kryetari
i Komisionit të Antikorrupsionit.

58
00:02:45.830 --> 00:02:49.300
Por atij i duhet të paguajë dikë
10 000 $ për ta fituar këtë punë".

59
00:02:49.300 --> 00:02:53.290
Pra, kryetari i ardhshëm i
Komisionit të Antikorrupsionit

60
00:02:53.290 --> 00:02:55.727
duhet të japë ryshfet
për të fituar vendin e punës.

61
00:02:55.727 --> 00:02:56.990
[muzikë ritmike]

62
00:02:56.990 --> 00:02:59.960
- Gjeorgjia ka bërë shumë rrugë
që nga ajo kohë.

63
00:02:59.960 --> 00:03:03.320
Transparency International thotë se
tani është vendi me më pak korrupsion

64
00:03:03.320 --> 00:03:05.580
nga të gjithë fqinjët e vet.

65
00:03:05.580 --> 00:03:09.170
- Ne pushuam të gjithë forcën policore,
të gjithë zyrën e doganës,

66
00:03:09.170 --> 00:03:10.940
të gjithë shërbimin tatimor.

67
00:03:10.940 --> 00:03:14.783
Përgjysmuam numrin e
agjencive.

68
00:03:14.783 --> 00:03:17.030
[muzikë ritmike]

69
00:03:17.030 --> 00:03:20.690
- Pati një lulëzim të madh. Gjeorgjia
më pas u kthye nga një shtet i dështuar

70
00:03:20.690 --> 00:03:22.250
në një shtet shumë të suksesshëm.

71
00:03:22.250 --> 00:03:24.410
- Edhe disa amerikanë e vunë re.

72
00:03:24.410 --> 00:03:26.560
- Sigurisht, Gjeorgjia bëri
hapa galopantë.

73
00:03:26.560 --> 00:03:30.670
- Ekonomia e Gjeorgjisë filloi
të rritet 10% në vit.

74
00:03:30.670 --> 00:03:31.860
- Rritje e madhe ekonomike.

75
00:03:31.860 --> 00:03:34.890
- Iva Nachkebia pa
ndryshimet ndërkohë që rritej.

76
00:03:34.890 --> 00:03:37.320
- Në njëfarë mënyre e vëren kur
njerëzit pasurohen, apo jo?

77
00:03:37.320 --> 00:03:40.750
E vëren te veshjet e tyre, te
mënyra se si duken, te makinat e tyre.

78
00:03:40.750 --> 00:03:43.170
Domethënë, rrugët e të tjera.

79
00:03:43.170 --> 00:03:49.640
- Ndërtesat që dikur ishin djegur u restauruan,
më në fund në Gjeorgji erdhi prosperiteti.

80
00:03:49.640 --> 00:03:51.340
- Ju do të tronditeni nga ndryshimi.

81
00:03:51.340 --> 00:03:55.450
Tani mund të shikosh McDonald's, KFC,
gjëra që ishin të paimagjinueshme

82
00:03:55.450 --> 00:03:57.990
dhe që ne mund t'i kishim parë
vetëm në filma më parë.

83
00:03:57.990 --> 00:04:03.690
Kjo ishte si të themi,
një utopi libertariane për katër vite.

84
00:04:03.690 --> 00:04:07.320
- Dhe pastaj qeveria tha, "Mirë,
jemi të organizuar shumë mirë.

85
00:04:07.320 --> 00:04:12.050
Tashmë jemi një histori suksesi. Do
ta marrim ekonominë në duart tona".

86
00:04:12.050 --> 00:04:14.960
- Politikanët iu kthyen
mënyrave të "qeverisë së madhe".

87
00:04:14.960 --> 00:04:17.740
Ata vendosën:
"Do të hyjmë vetë në biznes".

88
00:04:17.740 --> 00:04:23.660
Dhe ata zgjodhën 10, 15, 20 biznesmenë
që ishin të afërt me qeverinë

89
00:04:23.660 --> 00:04:28.359
dhe filluan t'i mbronin ata në kurriz të
bizneseve që ishin konkurrente të tyre.

90
00:04:28.359 --> 00:04:29.370
[derë që rrëshqitet]

91
00:04:29.370 --> 00:04:31.470
- Konkurrentë si kjo kompani.

92
00:04:31.470 --> 00:04:35.360
Qeveria i mbrojti rivalët e tij,
duke i përjashtuar nga taksat.

93
00:04:35.360 --> 00:04:37.100
- Pra, pasi humba
disa milionë dollarë,

94
00:04:37.100 --> 00:04:39.290
atëherë vendosa të mos merresha me biznes.

95
00:04:39.290 --> 00:04:41.410
- Rritja ekonomike u ngadalësua.

96
00:04:41.410 --> 00:04:43.540
Gjeorgjia është ende e varfër.

97
00:04:43.540 --> 00:04:46.620
Pse u kthye Gjeorgjia
drejt një qeverie të madhe?

98
00:04:46.620 --> 00:04:47.453
Sepse...

99
00:04:47.453 --> 00:04:50.998
- Njerëzit faktikisht nuk e kuptuan
pse ndodhi gjithë kjo.

100
00:04:51.283 --> 00:04:53.283
- A mund të të puth,
Shoku Stalin?

101
00:04:53.460 --> 00:04:56.470
[Vazhdon të flasë në rusisht]
- Vite të propagandës sovjetike
nuk i lejuan njerëzit

102
00:04:56.470 --> 00:04:59.063
të mësonin rreth tregjeve të lira.

103
00:05:00.210 --> 00:05:01.760
- Rroftë Stalini!
- Urra!

104
00:05:01.920 --> 00:05:03.940
- Kur ua shpjegova disa
gjëra prindërve të mi,

105
00:05:03.940 --> 00:05:05.920
ata kishin jetuar gjithë jetën
në periudhën sovjetike,

106
00:05:05.920 --> 00:05:08.690
dhe kuptova se je duke
prekur diçka

107
00:05:08.690 --> 00:05:10.410
që është vërtet e shenjtë për ta.

108
00:05:10.410 --> 00:05:12.920
Me prindërit e mi, unë u dorëzova.

109
00:05:12.920 --> 00:05:14.360
- Votuan ata për ju gjithsesi?

110
00:05:14.360 --> 00:05:15.940
- Po, sigurisht, po, sigurisht, po.

111
00:05:15.940 --> 00:05:18.610
- Japaridze tani është në
parlamentin gjeorgjian,

112
00:05:18.610 --> 00:05:21.040
lideri i kësaj partie libertariane.

113
00:05:21.040 --> 00:05:24.596
- Që mbështet vlerat e lirisë
individuale, të drejtat e pronës,

114
00:05:24.681 --> 00:05:27.770
tregun e lirë, lirinë e
fjalës dhe shprehjes.

115
00:05:27.770 --> 00:05:32.210
- Është si e shikon ti botën,
nëse do të marrësh përgjegjësi

116
00:05:32.210 --> 00:05:35.810
për jetën tënde apo
nuk e ke problem

117
00:05:35.810 --> 00:05:38.940
që je skllav
dhe ke një pronar

118
00:05:38.940 --> 00:05:42.350
që të siguron
të gjitha nevojat bazë.

119
00:05:42.350 --> 00:05:47.330
Ky është lloji i mentalitetit, kjo është çfarë
e pengon zhvillimin e shpejtë të këtij vendi.

120
00:05:47.330 --> 00:05:49.640
- Mësimi i përgjithshëm që
nxjerrim nga Gjeorgjia?

121
00:05:49.640 --> 00:05:53.110
- Qeveria nuk duhet
të ndërhyjë me biznesin.

122
00:05:53.110 --> 00:05:54.560
Qeveria duhet të bëjë mënjanë.

123
00:05:55.490 --> 00:05:57.325
Qeveria duhet të jetë shumë e vogël.

124
00:05:57.325 --> 00:06:01.053
Ajo duhet të rregullojë vetëm minimumin.

125
00:06:02.082 --> 00:06:03.570
[logo që lëviz]

126
00:06:03.570 --> 00:06:05.240
- Faleminderit që shikuat videon tonë.

127
00:06:05.240 --> 00:06:07.377
Nëse ju pëlqeu, klikoni mbi
butonin "Like"

128
00:06:07.377 --> 00:06:09.934
dhe abonohuni për të parë
videon tonë të ardhshme.

129
00:06:11.334 --> 00:06:13.436
[muzikë e gjallëruar]