WEBVTT

00:00:00.149 --> 00:00:02.090
[autobus bruji]

00:00:02.090 --> 00:00:04.150
- Ovo je bivša komunistička zemlja,

00:00:04.150 --> 00:00:06.550
sovjetski satelit - Gruzija.

00:00:06.550 --> 00:00:08.180
Danas je to nacija u razvoju,

00:00:08.180 --> 00:00:09.870
rangirana čak i više od Amerike,

00:00:09.870 --> 00:00:11.683
po ekonomskoj slobodi.

00:00:11.683 --> 00:00:13.210
[ljudi pričaju]

00:00:13.210 --> 00:00:16.340
Kako je Gruzija prilično brzo
došla do ovoga

00:00:16.340 --> 00:00:19.997
nakon decenija siromaštva i bijede?

00:00:19.997 --> 00:00:22.150
[vesela muzika]

00:00:22.150 --> 00:00:25.210
Moj izvršni producent Maxim Lott
je tamo proveo mjesece

00:00:25.210 --> 00:00:26.450
da pokuša saznati.

00:00:26.450 --> 00:00:29.190
- Šta Amerikanci mogu naučiti odavde?

00:00:29.190 --> 00:00:31.720
- Gruzija je nekada bila izuzetno siromašna

00:00:31.720 --> 00:00:33.280
jer prije 100 godina...

00:00:33.280 --> 00:00:35.880
- Crvena armija je okupirala cijelu zemlju

00:00:35.880 --> 00:00:37.970
i uspostavila sovjetski režim.

00:00:37.970 --> 00:00:39.580
- Komunisti su preuzeli vlasništvo

00:00:39.580 --> 00:00:41.240
sve privatne imovine.

00:00:41.240 --> 00:00:44.950
Farme, kuće, firme - sve je uzeto

00:00:44.950 --> 00:00:47.130
i stavljeno pod kontrolu vlade.

00:00:47.130 --> 00:00:49.030
- Bilo je to ludo vreme, luda zemlja.

00:00:49.030 --> 00:00:51.000
- Kada je Zurab Japaridze bio mlađi,

00:00:51.000 --> 00:00:53.025
pridružio se ovim protestima.

00:00:53.025 --> 00:00:54.520
[gomila viče na gruzijskom]

00:00:54.520 --> 00:00:56.270
- Ovo u kombinaciji sa protestima

00:00:56.270 --> 00:00:58.030
širom Sovjetskog Saveza,

00:00:58.030 --> 00:01:00.680
na kraju je srušilo komunistički režim.

00:01:00.680 --> 00:01:03.488
Ali bez nedavne historije demokratije...

00:01:03.488 --> 00:01:05.630
[pucanje]

00:01:05.630 --> 00:01:09.365
Gruzija se brzo pretvorila u rivale
koji se bore za kontrolu.

00:01:09.365 --> 00:01:10.370
[pucanje]

00:01:10.370 --> 00:01:12.150
Borba se dogodila tačno u sred

00:01:12.150 --> 00:01:13.374
gradskih ulica.

00:01:13.374 --> 00:01:16.530
[pucanje]

00:01:16.530 --> 00:01:18.550
Zbog toga je zemlja postala
još siromašnija,

00:01:18.550 --> 00:01:21.030
a već je bila siromašna zbog komunizma.

00:01:21.030 --> 00:01:23.680
Sovjetski lideri su mislili da
su dovoljno pametni

00:01:23.680 --> 00:01:25.730
da vode čitavu privredu.

00:01:25.730 --> 00:01:29.310
Naredili su Gruzijcima da rade stvari
poput proizvodnje čaja.

00:01:29.310 --> 00:01:32.280
- 95% čaja za Sovjetski Savez

00:01:32.280 --> 00:01:33.930
je dostavljano iz Gruzije.

00:01:33.930 --> 00:01:36.410
- Ali Gruzija nije bila sjajno mjesto

00:01:36.410 --> 00:01:37.440
za uzgajanje čaja.

00:01:37.440 --> 00:01:38.490
- Nakon kolapsa,

00:01:38.490 --> 00:01:40.490
ljudi su počeli da piju indijski čaj

00:01:40.490 --> 00:01:42.870
a onda shvatili da je taj čaj zapravo bolji.

00:01:42.870 --> 00:01:44.420
Dakle, niko nije želio gruzijski čaj.

00:01:44.420 --> 00:01:47.250
- Ta industrija, i mnoge druge, su propale

00:01:47.250 --> 00:01:49.220
kada je sovjetska podrška prestala.

00:01:49.220 --> 00:01:52.160
- 3/4 gruzijske ekonomije je odmah nestalo.

00:01:52.160 --> 00:01:54.410
- Centralni planeri nikada nisu
dovoljno pametni

00:01:54.410 --> 00:01:57.963
da vode nešto tako složeno kao
što je ekonomija.

00:01:57.963 --> 00:01:58.810
- Hvala ti. - Ćao ćao.

00:01:58.810 --> 00:02:00.088
- Srećom...

00:02:00.088 --> 00:02:02.640
[vesela muzika] [publika navija]

00:02:02.640 --> 00:02:05.480
ovaj ekscentrični libertarijanski
multimilioner

00:02:05.480 --> 00:02:07.110
postao je ministar ekonomije

00:02:07.110 --> 00:02:09.680
i imao slobodu da napravi...

00:02:09.680 --> 00:02:12.260
- Sve privatno, koliko god je moguće...

00:02:12.260 --> 00:02:14.400
- Kako kaže bivši predsednik Gruzije:

00:02:14.400 --> 00:02:17.580
- Ukinuli smo 90% licenci i dozvola.

00:02:17.580 --> 00:02:19.370
- To je smanjilo korupciju.

00:02:19.370 --> 00:02:23.330
- Svaka dozvola znači interakcija
sa službenicima

00:02:23.330 --> 00:02:25.330
i svaka interakcija sa zvaničnikom

00:02:25.330 --> 00:02:28.835
može stvoriti otvorena vrata za
korumpirani zahtjev.

00:02:28.835 --> 00:02:30.820
- Fady Asly je vodio posao uvoza hrane.

00:02:30.820 --> 00:02:32.170
- Korupcija je bila tako rasprostranjena.

00:02:32.170 --> 00:02:36.200
Jednog dana mi je došao visoki funkcioner

00:02:36.200 --> 00:02:37.840
i rekao: „Imam prijatelja

00:02:37.840 --> 00:02:40.650
koji je veoma pošten i veoma kompetentan,

00:02:40.650 --> 00:02:42.990
i želimo da on bude predsjedavajući

00:02:42.990 --> 00:02:45.830
ove Komisije za borbu protiv korupcije.

00:02:45.830 --> 00:02:49.300
Ali on mora nekome platiti 10.000 dolara
da bi dobio posao."

00:02:49.300 --> 00:02:53.290
Dakle, budući predsjednik Komisije za
borbu protiv korupcije

00:02:53.290 --> 00:02:55.727
je morao nekoga podmititi da dobije posao.

00:02:55.727 --> 00:02:56.990
[vesela muzika]

00:02:56.990 --> 00:02:59.960
- Gruzija je od tada prešla dug put.

00:02:59.960 --> 00:03:03.320
Transparency International kaže da je
sada manje korumpirana

00:03:03.320 --> 00:03:05.580
nego svi njeni susjedi.

00:03:05.580 --> 00:03:07.900
- Otpustili smo cijelu policiju,

00:03:07.900 --> 00:03:09.170
cijele carine,

00:03:09.170 --> 00:03:10.940
kompletnu poresku službu.

00:03:10.940 --> 00:03:14.783
Prepolovili smo broj agencija.

00:03:14.783 --> 00:03:17.030
[vesela muzika]

00:03:17.030 --> 00:03:18.910
- Bio je to veliki bum.

00:03:18.910 --> 00:03:20.690
Gruzija se tada okrenula iz propale države

00:03:20.690 --> 00:03:22.250
u veoma uspješnu državu.

00:03:22.250 --> 00:03:24.410
- Čak su i neki Amerikanci primijetili.

00:03:24.410 --> 00:03:26.560
- Očigledno, Gruzija je napravila korake.

00:03:26.560 --> 00:03:28.070
- Ekonomija Gruzije je počela da

00:03:28.070 --> 00:03:30.670
raste 10% godišnje.

00:03:30.670 --> 00:03:31.860
- Ogroman ekonomski rast.

00:03:31.860 --> 00:03:34.890
- Iva Nachkebia je u svom odrastanju
vidio promjene.

00:03:34.890 --> 00:03:37.320
- Vi nekako primjećujete kada se
ljudi bogate, zar ne?

00:03:37.320 --> 00:03:39.210
Primjećujete to na njihovoj odjeći,

00:03:39.210 --> 00:03:40.750
kako izgledaju, po njihovim automobilima.

00:03:40.750 --> 00:03:43.170
Mislim, ulice i ostalo.

00:03:43.170 --> 00:03:45.160
- Zgrade koje su nekada bile spaljene

00:03:45.160 --> 00:03:49.640
su obnovljene, neki prosperitet je
konačno došao u Gruziju.

00:03:49.640 --> 00:03:51.340
- Bili bi šokirani razlikom.

00:03:51.340 --> 00:03:53.840
Sada možete vidjeti McDonald's, KFC,

00:03:53.840 --> 00:03:55.450
stvari koje su bile nezamislive,

00:03:55.450 --> 00:03:57.990
a to smo mogli gledati samo u
filmovima u to vrijeme.

00:03:57.990 --> 00:04:00.680
Ovo je bilo ovako, recimo,

00:04:00.680 --> 00:04:03.690
četiri godine slobodarske utopije.

00:04:03.690 --> 00:04:05.690
- A onda je vlada rekla: "U redu,

00:04:05.690 --> 00:04:07.320
veoma smo dobro organizovani.

00:04:07.320 --> 00:04:09.180
Mi smo već uspješna priča.

00:04:09.180 --> 00:04:12.050
Uzećemo ekonomiju u svoje ruke”.

00:04:12.050 --> 00:04:14.960
- Političari su se vratili na
velike načine vlasti.

00:04:14.960 --> 00:04:15.990
Odlučili su:

00:04:15.990 --> 00:04:17.740
"Sami ćemo se upustiti u posao".

00:04:17.740 --> 00:04:21.410
I birali su 10, 15, 20 biznismena

00:04:21.410 --> 00:04:23.660
koji su bili bliski vladi

00:04:23.660 --> 00:04:25.670
i počeli su da ih štite

00:04:25.670 --> 00:04:28.359
na račun svojih konkurenata.

00:04:28.359 --> 00:04:29.370
[klizna vrata]

00:04:29.370 --> 00:04:31.470
- Konkurenti vole njegovu kompaniju.

00:04:31.470 --> 00:04:33.240
Vlada je štitila njegove rivale

00:04:33.240 --> 00:04:35.360
tako što ih je oslobodila poreza.

00:04:35.360 --> 00:04:37.100
- Dakle, nakon gubitka oko nekoliko
miliona dolara,

00:04:37.100 --> 00:04:39.290
sam odlučio da zaustavim posao.

00:04:39.290 --> 00:04:41.410
- Ekonomski rast je usporen.

00:04:41.410 --> 00:04:43.540
Gruzija je i dalje veoma siromašna.

00:04:43.540 --> 00:04:46.620
Zašto se Gruzija okrenula ka velikoj vladi?

00:04:46.620 --> 00:04:47.453
Jer...

00:04:47.453 --> 00:04:49.270
- Ljudi zapravo nisu razumjeli

00:04:49.270 --> 00:04:50.998
zašto se sve ovo desilo.

00:04:53.460 --> 00:04:56.470
- Godine sovjetske propagande
zadržale su ljude

00:04:56.470 --> 00:04:59.063
od učenja o slobodnim tržištima.

00:05:01.920 --> 00:05:03.940
- Kada objašnjavam neke stvari
svojim roditeljima,

00:05:03.940 --> 00:05:05.920
koji su cijeli život proveli u sovjetskom vremenu,

00:05:05.920 --> 00:05:08.690
shvatio sam da diraš nešto

00:05:08.690 --> 00:05:10.410
što je za njih zaista sveto.

00:05:10.410 --> 00:05:12.920
Sa mojim roditeljima sam
jednostavno odustao.

00:05:12.920 --> 00:05:14.360
- Jesu li ipak glasali za Vas?

00:05:14.360 --> 00:05:15.940
- Da, naravno, da, naravno, da.

00:05:15.940 --> 00:05:18.610
- Japaridze je sada u gruzijskom
parlamentu,

00:05:18.610 --> 00:05:21.040
vođa ove libertarijanske stranke.

00:05:21.040 --> 00:05:22.510
- Što predstavlja vrijednosti

00:05:22.510 --> 00:05:24.800
lične slobode, imovinskih prava,

00:05:24.800 --> 00:05:27.770
slobodnog tržišta, slobode
govora i izražavanja.

00:05:27.770 --> 00:05:30.450
- Radi se o tome kako ti vidiš svijet,

00:05:30.450 --> 00:05:32.210
da li želite da preuzmete odgovornost

00:05:32.210 --> 00:05:35.810
o svom životu ili si u redu sa

00:05:35.810 --> 00:05:37.290
tim da budeš rob

00:05:37.290 --> 00:05:38.940
i da imaš neku vrstu gazde

00:05:38.940 --> 00:05:42.350
koji će Vam pružiti osnovne potrebe.

00:05:42.350 --> 00:05:44.060
Ovo je neka vrsta mentaliteta,

00:05:44.060 --> 00:05:46.480
to je ono što koči brži razvoj

00:05:46.480 --> 00:05:47.330
ove zemlje.

00:05:47.330 --> 00:05:49.640
- Opća lekcija koju treba naučiti
od Gruzije?

00:05:49.640 --> 00:05:53.110
- Vlada ne treba da se miješa u posao.

00:05:53.110 --> 00:05:54.560
Vlada bi trebala izaći.

00:05:55.490 --> 00:05:57.325
Vlada treba da bude veoma mala.

00:05:57.325 --> 00:06:01.053
Treba samo regulisati minimum.

00:06:02.082 --> 00:06:03.570
[logo šušti]

00:06:03.570 --> 00:06:05.240
- Hvala što ste gledali naš video.

00:06:05.240 --> 00:06:07.377
Ako ste uživali, kliknite na dugme "sviđa mi se"

00:06:07.377 --> 00:06:09.934
i pretplatite se da vidite sljedeći.

00:06:11.334 --> 00:06:13.436
[muzika]