﻿WEBVTT

00:00:00.200 --> 00:00:01.400
- Salom, men Kevin!

00:00:01.400 --> 00:00:03.550
«Ko'rinmas qo'llar» seriyalariga xush kelibsiz.

00:00:03.550 --> 00:00:05.030
Siz xushbo'y tish kavlagich

00:00:05.030 --> 00:00:08.610
shaxsiy hunarmandchilik do'kon
ochishni hech orzu qilganmisiz?

00:00:08.610 --> 00:00:10.890
Albatta, barchamiz orzu qilganmiz.

00:00:10.890 --> 00:00:12.990
Tadbirkor bo'lish mazzadek eshitiladi.

00:00:12.990 --> 00:00:14.860
Biroq ko'pchilik

00:00:14.860 --> 00:00:18.060
tadbirkorlik har bir bozor
iqtisodiyotining muhim qismi

00:00:18.060 --> 00:00:19.990
ekanligini bilmaydi.

00:00:19.990 --> 00:00:22.160
- Nihoyatda nimadir rostdan ham qiziqarli.

00:00:22.160 --> 00:00:23.760
- Xursandligingdan xursandman, Fiona.

00:00:23.760 --> 00:00:25.790
- Kevin, maktabni bitirib men

00:00:25.790 --> 00:00:27.220
tadbirkor bo'lmoqchiman.

00:00:27.220 --> 00:00:28.050
- Rostdan?

00:00:28.050 --> 00:00:31.010
- Shunda mustaqil bo'lib,
o'zimga-o'zim xo'jayin bo'laman.

00:00:31.010 --> 00:00:31.920
- Bu juda ajoyibku.

00:00:31.920 --> 00:00:35.130
- Bilasanmi, tadbirkor bo'lish deganda
faqatgina o'z vaqtingga

00:00:35.130 --> 00:00:37.240
o'zing xo'jayin bo'lasan degani emas.

00:00:37.240 --> 00:00:41.400
Tadbirkorlar iqtisodiyotda juda
muhim rol o'ynashadi.

00:00:41.400 --> 00:00:43.000
- Meni aynitma.

00:00:43.000 --> 00:00:45.070
- Yo'q, u aslida to'g'ri aytyapti.

00:00:45.070 --> 00:00:46.420
Bu ajoyib.

00:00:46.420 --> 00:00:49.340
Tadbirkorlik bu odamlarga
yordam berishning yangi va qadrli

00:00:49.340 --> 00:00:50.580
yo'llarini izlab topsihdir.

00:00:50.580 --> 00:00:52.560
Bu yangi imkoniyatlarni qidirish,

00:00:52.560 --> 00:00:55.990
muammolarni yangilik va qiymat
yaratish orqali yechishdir.

00:00:55.990 --> 00:00:58.710
- Demak, tadbirkorlik deganda
odamlar bajaradigan ish

00:00:58.710 --> 00:01:01.560
yoki egallagan kasb emas,
balki firklashning butunlay

00:01:01.560 --> 00:01:03.320
boshqacha usuli deb tushunishim lozim.

00:01:03.320 --> 00:01:06.430
- To'g'ri, tadbirkorlik bu
fikrlash usuli bo'lib, unda

00:01:06.430 --> 00:01:09.750
yangilik yaratish, ishtiyoq
vs ijodkorlikka e'tibor qaratiladi.

00:01:09.750 --> 00:01:12.830
Tadbirkorda odamlarning
ehtiyojlarini aniqlab, ularni

00:01:12.830 --> 00:01:15.490
qondira olish qobiliyati bo'lishi lozim.

00:01:15.490 --> 00:01:20.100
- Tadbirkorlar ham muammolarni hal qiluvchi,
hamda boylik yaratuvchi hisoblanadi.

00:01:20.100 --> 00:01:22.510
Daromad olish uchun
tadbirkorlar yer, ishchi kuchi va

00:01:22.510 --> 00:01:26.020
kapital kabi ishlab chiqarish vositalarini
birlashtirib, odamlar istagan va

00:01:26.020 --> 00:01:29.070
ularga kerak bo'lgan mahsulot va
xizmatlarni ishlab chiqaradi.

00:01:29.070 --> 00:01:30.890
Bu riskli ish, chunki faqatgina odamlarga

00:01:30.890 --> 00:01:33.650
qadrli mahsulot yaratib ular
muvaffaqiyatga erishadi.

00:01:33.650 --> 00:01:36.920
Ammo ular muvaffaqiyatga erishsa,
shunda boylik yaratiladi.

00:01:36.920 --> 00:01:38.430
- Keling, shu to'g'risida gaplashaylik.

00:01:38.430 --> 00:01:41.670
Iqtisodiyotda boylik tushunchasi

00:01:41.670 --> 00:01:45.000
ko'pchilik o'yladigan tushuncha emas.

00:01:45.000 --> 00:01:48.190
- Bu pul degani yoki...
Teylor Svift bilan istagan paytda

00:01:48.200 --> 00:01:49.440
oshnachilik qilish, to'g'rimi?

00:01:49.440 --> 00:01:51.750
- Yo'q, lekin shunday bo'lsa,
chakki bo'lmasdi.

00:01:51.750 --> 00:01:52.800
- Zo'r bo'lar edi.

00:01:52.800 --> 00:01:55.740
Boylik – bu iqtisodiy tovarlar
qiymatining o'lchovi.

00:01:55.740 --> 00:01:57.040
O'zingiz bilasiz...

00:01:57.040 --> 00:01:58.410
- Qiymat sub'ektivdir.

00:01:58.410 --> 00:02:00.050
Ha, bilaman.

00:02:00.050 --> 00:02:00.940
- Barakalla.

00:02:00.940 --> 00:02:03.520
Demak, pul kimningdir
boyligini bildirsa-da,

00:02:03.520 --> 00:02:05.370
u bor-yo'g'i abstractdir.

00:02:05.370 --> 00:02:08.810
Odamlarning haqiqiy boyligi ular
qardlaydigan narsalarda mujassamlashgan.

00:02:08.810 --> 00:02:10.010
- Mening noutbukim singari.

00:02:10.010 --> 00:02:12.950
- To'g'ri, undan tashqari
sizdagi kvartira, velosiped,

00:02:12.950 --> 00:02:17.100
1989-yil Donruss Diamond Kings
beysbol kartalarning to'liq to'plami.

00:02:17.500 --> 00:02:19.680
- Bular sen qardlaydigan narsalar.

00:02:19.680 --> 00:02:22.400
- Sovutgich ichidagi ovqatingiz,
hatto ta'limingiz.

00:02:22.400 --> 00:02:25.300
Hayotingizni yaxshilaydigan
barcha narsalar.

00:02:25.300 --> 00:02:27.220
- Shuni yodda tutish muhimki,

00:02:27.220 --> 00:02:30.240
dunyoda boylik  o'z-o'zidan
mavjud bo'lmaydi:

00:02:30.240 --> 00:02:32.310
u yaratilishi lozim.

00:02:32.310 --> 00:02:33.140
- Shoshmang.

00:02:33.140 --> 00:02:34.770
Tabiiy resurslarchi?

00:02:34.770 --> 00:02:37.960
Agar ovqatga kelsak,
daraxtdagi olma ham boylik emasmi?

00:02:37.960 --> 00:02:39.380
- Unday emas.

00:02:39.380 --> 00:02:42.060
Olmani iste'mol qilishdan oldin
kimdir daraxtga chiqib

00:02:42.060 --> 00:02:45.010
uni uzib kelish uchun
vaqt sarflashi kerak.

00:02:45.010 --> 00:02:47.510
Biz ekish, hosil terish,
ovlash, yig'ish,

00:02:47.510 --> 00:02:51.070
qurish kabi faoliyatlar orqali
qiymat yaratamiz.

00:02:51.070 --> 00:02:54.330
Tadbirkorlar ham qiymat yaratishda
juda muhim rol o'ynaydi.

00:02:54.330 --> 00:02:55.160
- Shunday.

00:02:55.160 --> 00:02:57.440
Tadbirkorlar boshqalar uchun
qiymat yaratish orqali

00:02:57.440 --> 00:02:59.440
o'zlariga ham qiymat yaratadi.

00:02:59.440 --> 00:03:01.830
- Tadbirkorlikning shu tomoni maroqli.

00:03:01.830 --> 00:03:03.990
Menga odamlar
hayotini yaxshilash orqali

00:03:03.990 --> 00:03:06.000
daromad topish muhim.

00:03:06.000 --> 00:03:06.810
- Bu yaxshi narsa,

00:03:06.970 --> 00:03:11.340
chunki tadbirkorlik iqtisodiy taraqqiyotning
muhim zaminidir.

00:03:11.520 --> 00:03:12.350
- Rostdan?

00:03:12.350 --> 00:03:13.840
Bu o'ylaganimdan ham muhimroq ekan.

00:03:13.840 --> 00:03:14.910
- U to'g'ri gapiryapti.

00:03:14.910 --> 00:03:18.070
Tadbirkorlikni iqtisodiy erkinlik
orqali rag'batlantirgan jamiyatlar

00:03:18.070 --> 00:03:20.790
aksilariga nisbatan tezroq
taraqqiy etadilar.

00:03:20.790 --> 00:03:23.950
- Bundan tashqari tadbirkorlik
g'oyalar va yangiliklar

00:03:23.950 --> 00:03:28.670
ustiga ust qo'shilib,yangi va
yaxshiroq mahsulot va jarayonlarni yaratadi.

00:03:28.690 --> 00:03:32.600
Tadbirkorlar hatto yangi
sanoatlarni yaratishi mumkin.

00:03:32.600 --> 00:03:36.220
20 yildan kam vaqt ichida
biz arang SMS jo'natadigan telefonlardan

00:03:36.220 --> 00:03:39.770
butun hayotingizni boshqaradigan
telefonlarga yetib keldik.

00:03:39.770 --> 00:03:41.200
- Stiv Jobsga rahmat!

00:03:41.200 --> 00:03:44.140
- Aslida, tadbirkorlik
shunchalik tez rivojlanadiki,

00:03:44.140 --> 00:03:46.060
siz shu epizodni tomosha qilganingizda,

00:03:46.060 --> 00:03:48.680
bu telefon ham eskirib qolsa kerak.

00:03:48.680 --> 00:03:51.460
- To'g'ri, lekin bu ham
tadbirkorlar uchun

00:03:51.460 --> 00:03:54.600
telefon aksessuarlari va ilovalar kabi
yangi mahsulot va

00:03:54.600 --> 00:03:57.580
xizmatlar yaratish imkoniyatini tug'diradi.

00:03:57.580 --> 00:04:00.940
- Demak tadbirkorlik yanada
ko'proq tadbirkorlik uchun

00:04:00.940 --> 00:04:02.210
sharoit yaratadi.

00:04:02.210 --> 00:04:03.040
- Ha!

00:04:03.040 --> 00:04:05.190
Bu esa davomiy jarayondir.

00:04:05.190 --> 00:04:07.830
Tadbirkorlikni qo'llab-quvvatlagan jamiyatlarda

00:04:07.830 --> 00:04:11.630
eski sanoatlar o'rnini tadbirkorlar
yaratgan yangi sanoatlar egallaydi.

00:04:11.630 --> 00:04:13.700
Har gal shunday sodir bo'lganda,

00:04:13.700 --> 00:04:16.550
ko'proq ish o'rinlari va boylik yaratilib,

00:04:16.550 --> 00:04:21.200
odamlarga ijodiy qobiliyatlarini qo'llash uchun
butunlay yangi yo'llar ochiladi.

00:04:21.200 --> 00:04:24.670
Men tirikchilik uchun YouTube da
videolar yaratishni shunday boshlaganman.

00:04:24.670 --> 00:04:27.790
Bir-necha yillar oldin bunaqa ishlarning
ilojisi ham yo'q edi.

00:04:27.790 --> 00:04:30.670
- Buni iqtisodchi Yozef Shumpeter

00:04:30.670 --> 00:04:32.520
«Ijodiy halokat» deb atagan.

00:04:32.520 --> 00:04:34.320
Tadbirkorlar yangi va yaxshiroq

00:04:34.320 --> 00:04:37.750
ish o'rinlari va sanoatlarni yaratgani sari
eskilari yo'q bo'ladi.

00:04:37.750 --> 00:04:40.470
Bu bozorning o'z hayot doirasiga o'xshaydi.

00:04:40.470 --> 00:04:44.300
- Iqtisodiyotda qanchalik muhim rol
o'ynashimni bilib oldim,

00:04:44.350 --> 00:04:45.770
endi ish boshlashga tayyorman.

00:04:45.770 --> 00:04:48.430
O'zimga-o'zim xo'jayin bo'lishga
sabr qilolmayapman.

00:04:48.430 --> 00:04:50.880
- Tadbirkor sifatida
sizda xo'jayin bo'lmasligi mumkin,

00:04:50.880 --> 00:04:53.240
ammo, agar muvaffaqiyatli bo'lsangiz,

00:04:53.240 --> 00:04:57.150
sizda ko'plab mijozlar, ya'ni
xo'jayiinlar bo'ladi.

00:04:57.150 --> 00:05:00.100
Erkin bozorlarda mijozlar
mahsulotni turli narxlarda

00:05:00.100 --> 00:05:03.040
sotib olish yoki olmaslikni o'zlari hal qiladi.

00:05:03.040 --> 00:05:06.110
Aynan shu jarayon
kerakli rag'batlarni yaratib,

00:05:06.110 --> 00:05:09.650
mijozlar ehtiyojlarini tez va
unumli qondirish uchun

00:05:09.650 --> 00:05:11.810
zarur ma'lumotni yetkazib beradi.

00:05:11.810 --> 00:05:15.170
- Sen narxlar, daromad va yo'qotishlar
korxonalarga faoliyat yuritish uchun

00:05:15.170 --> 00:05:17.830
signal bo'lib xizmat qiladi degandek bo'lyapsan.

00:05:17.830 --> 00:05:19.440
- To'ppa-to'g'ri.

00:05:19.440 --> 00:05:22.480
- Ushbu narx signallari, ya'ni
odamlar mahsulotlarni

00:05:22.480 --> 00:05:25.210
qanday baholashi va daromad
yoki yo'qotishlar darajasi

00:05:25.210 --> 00:05:28.390
to'g'ri yo'ldan borib
odamlar uchun qiymat

00:05:28.390 --> 00:05:32.110
yaratilayotgani to'g'risida ma'lumot
beradigan aloqa mexanizmidir.

00:05:32.110 --> 00:05:35.840
- Ammo yodda tuting, bu faqat
siz va mijozlaringiz o'z tanlovlarini

00:05:35.840 --> 00:05:37.690
erkin tanlay oladigan holatlarda

00:05:37.690 --> 00:05:39.370
amalga oshishi mumkin.

00:05:39.370 --> 00:05:41.860
- Aytmoqchi, sening biznes g'oyang nima edi?

00:05:41.860 --> 00:05:44.110
- Xushbo'y tish kavlagich
hunarmandchilik do'koni.

00:05:44.110 --> 00:05:44.940
- Nima?

00:05:44.940 --> 00:05:46.790
Birinchi mijozing o'zim bo'laman.

00:05:46.790 --> 00:05:49.080
Agar tadbirkorlik
kerak deb o'ylasak -

00:05:49.080 --> 00:05:52.300
albatta, to'g'ri o'ylagan bo'lamiz - unda
biz tadbirkorlikni ruhlantirib,

00:05:52.300 --> 00:05:56.160
tabbirkorlarni nishonlab,
iqtisodiy erkinlikni rag'batlantirishimiz zarur.

00:05:56.160 --> 00:05:57.850
Siz nima  deb o'ylaysiz?

00:05:57.850 --> 00:05:59.830
Tadbirkor bo'lmoqchimisiz?

00:05:59.830 --> 00:06:03.400
Qanaqa biznes ochishni
istashingiz to'g'risida izoh qoldiring.

00:06:03.400 --> 00:06:06.940
Tadbirkorlik to'g'risida ko'proq bilib olish uchun
courses.fee.org vebsaytida

00:06:06.940 --> 00:06:09.770
«Foundation for Economic Education» qismiga
murojjat qilib,

00:06:09.770 --> 00:06:13.270
tadbirkorlarcha fikrlash hayotingizni
tubdan yaxshilash mumkinligi to'g'risida

00:06:13.270 --> 00:06:15.860
ko'plab resurslarni topishingiz mumkin.

00:06:15.860 --> 00:06:18.740
Maqsandingiz biznes ochish bo'lmasa ham.

00:06:18.740 --> 00:06:20.820
E'tiboringiz uchun rahmat.

00:06:20.820 --> 00:06:23.230
[sokin musiqa]
