WEBVTT FILE

1
00:00:00.000 --> 00:00:03.335
THOUGHT MONKEY
[маймылдың ыңылы] 

2
00:00:03.375 --> 00:00:07.093
Қор нарығы өте күрделі жүйе
болып көрінуі мүмкін. 

3
00:00:07.133 --> 00:00:11.191
Шындығында,қор биржасының 
айналасында шу көп және 

4
00:00:11.231 --> 00:00:14.652
сізге көмек қолын созатын
сарапшылар да көп. 

5
00:00:14.692 --> 00:00:16.977
Бір қарағанда өте қорқынышты 

6
00:00:17.017 --> 00:00:19.750
және қор нарығына
инвестиция салудың 

7
00:00:19.790 --> 00:00:24.507
жалғыз жолы сарапшының көмегіне
жүгіну болып көрінеді.

8
00:00:24.547 --> 00:00:27.537
Бірақ шын мәнінде
бұл соншалықты күрделі емес, 

9
00:00:27.577 --> 00:00:32.390
тек не болып жатқанын түсінуге
тырысып көріңіз. 

10
00:00:32.430 --> 00:00:34.788
Қор нарығының бір қызығы, 

11
00:00:34.828 --> 00:00:40.082
жоқ жерден ақша тауып,жоғалтып жатқан
сияқты болып көрінуі мүмкін.

12
00:00:40.122 --> 00:00:42.479
Іс жүзінде көп нәрсе
болып жатқан жоқ, 

13
00:00:42.519 --> 00:00:46.114
бірақ адамдар бір күнде
сонша ақша тауып, 

14
00:00:46.154 --> 00:00:49.097
тағы бірі сонша ақша күнделікті
айырылып жатады. 

15
00:00:49.137 --> 00:00:55.372
Шын мәнінде,Нью-Йорк қор биржасында күніне
169 миллиард доллардан астам сауда жасалады, 

16
00:00:55.412 --> 00:00:59.089
бұл әлемдегі көп қор
биржаларының бірі ғана. 

17
00:00:59.129 --> 00:01:01.983
Әрине, инвестицияның да 

18
00:01:02.023 --> 00:01:05.463
түр-түрі бар.

19
00:01:05.503 --> 00:01:07.764
Мысалы,
валюта сатып ала аласыз, 

20
00:01:07.804 --> 00:01:12.269
валюта нарығының күнделікті айналымы 

21
00:01:12.309 --> 00:01:14.015
триллион доллармен өлшенеді. 

22
00:01:14.055 --> 00:01:18.369
Қалай болғанда да,қор нарығы 

23
00:01:18.409 --> 00:01:20.838
фермерлердің нарығына,базарға, 

24
00:01:20.878 --> 00:01:24.202
кез келген тауарды сатып,сатып алуға
болатын басқа нарық түрлеріне ұқсайды.

25
00:01:24.242 --> 00:01:28.419
Болды,басқа ештеңе жоқ, 

26
00:01:28.459 --> 00:01:31.482
тек мұндағы сатып алынатын
және сатылатын тауар 

27
00:01:31.522 --> 00:01:33.386
бағалы қағаз деп аталады. 

28
00:01:33.426 --> 00:01:38.329
Бағалы қағаз-қаржылық активтердің
немесе ақша табуға болатын 

29
00:01:38.369 --> 00:01:44.104
құралдардың сәнді атауы ғана.
Мысалы, 

30
00:01:44.144 --> 00:01:47.272
құнды қағаздардың
ең танымал түрі-акция, 

31
00:01:47.312 --> 00:01:51.685
бірақ тағы да облигация және алтын, 

32
00:01:51.725 --> 00:01:54.772
күміс,метал сияқты тауарларға
ақша сала аласыз. 

33
00:01:54.812 --> 00:01:56.544
Сонымен бірге жылжымайтын
мүлікке де инвестиция жасай аласыз.

34
00:01:56.584 --> 00:01:59.285
Және осындай инвестицияның
түрлері өте көп. 

35
00:01:59.325 --> 00:02:00.886
Акция сатып алғанда, 

36
00:02:00.926 --> 00:02:04.727
шын мәнінде компанияның
кішкене бөлігін сатып аласыз. 

37
00:02:04.767 --> 00:02:08.207
Бұрынғы кез болғанда сізге 

38
00:02:08.247 --> 00:02:12.014
қанша акция сатып алғаныңызды 

39
00:02:12.054 --> 00:02:13.164
көрсететін қағаз беретін еді.

40
00:02:13.204 --> 00:02:16.451
Алайда,қазір барлығы цифрланған,
акция сатып алсаңыз, 

41
00:02:16.491 --> 00:02:20.482
компаниядағы үлесіңізді
білудің жалғыз жолы - 

42
00:02:20.522 --> 00:02:23.719
онлайн шоттар ғана.

43
00:02:23.759 --> 00:02:27.498
Сонымен,мысалы,
Google-дің акциясына қызығып, 

44
00:02:27.538 --> 00:02:31.632
оның 1-2 акциясын алсаңыз немесе
басқа кез келген активті сатып алсаңыз, 

45
00:02:31.672 --> 00:02:36.712
компанияға инвестиция салып,
белгілі бір түрде 

46
00:02:36.752 --> 00:02:40.362
оның иесі атанасыз.Сіздің үлесіңіз
өте кішкентай болуы мүмкін, 

47
00:02:40.402 --> 00:02:45.084
бірақ акцияның иесі ретінде
өз құқығыңыз бар. 

48
00:02:45.124 --> 00:02:47.835
Ал енді акцияңызды сатсаңыз 

49
00:02:47.875 --> 00:02:52.558
немесе сатып алсаңыз не болады?
Бұл іс жүзінде қалай жұмыс істейді?

50
00:02:52.598 --> 00:02:54.679
Шын мәнінде,сіз өзіңізге
акция сатып алған 

51
00:02:54.719 --> 00:02:56.679
кезде болатын бірінші нәрсе. 

52
00:02:56.719 --> 00:03:00.162
Ең алдымен акцияны сатып алуға немесе
сатуға дайын бағаңызды белгілейсіз.

53
00:03:00.202 --> 00:03:05.525
Содан кейін брокерге жүгінесіз,

54
00:03:05.565 --> 00:03:08.068
ол сатқыңыз келетін акцияларды 

55
00:03:08.108 --> 00:03:10.777
сатып алуға дайын
адамды табады немесе 

56
00:03:10.817 --> 00:03:14.021
сіз сұраған бағаға
акцияны сатып алады.

57
00:03:14.061 --> 00:03:17.826
Енді брокер сіздің бағаңызға сәйкес 

58
00:03:17.866 --> 00:03:20.814
сатып алуға немесе сатуға
дайын адамды тапқаннан кейін, 

59
00:03:20.854 --> 00:03:25.495
транзакцияны жүргізеді. 

60
00:03:25.535 --> 00:03:29.383
Онлайн шотпен жұмыс істесеңіз, 

61
00:03:29.423 --> 00:03:31.383
сізден қазіргі кезде 10-20$
көлемінде ақы алып, 

62
00:03:31.423 --> 00:03:34.126
транзакцияны жүзеге асырады.

63
00:03:34.166 --> 00:03:37.428
Күн сайын осындай миллиондаған
транзакция өтеді. 

64
00:03:37.468 --> 00:03:41.071
Бұған акция құнының көтерілуі
мен төмендеуінің себеп.

65
00:03:41.111 --> 00:03:44.078
Сонымен,белгілі бір акцияның
акциялар кестесін қараған кезде,

66
00:03:44.118 --> 00:03:46.808
мысалы бұл Google болсын. 

67
00:03:46.848 --> 00:03:50.352
Соңғы екі аптада Google-дың
акциялары арзандады делік, 

68
00:03:50.392 --> 00:03:54.996
мұның себебі:акциясын сатқысы
келетін сатушылар 

69
00:03:55.036 --> 00:03:58.471
оны арзанырақ бағада ұстаған 

70
00:03:58.511 --> 00:04:04.244
немесе сатып алушылар
Google-дың акциясын 

71
00:04:04.284 --> 00:04:06.020
тек төмен бағаға сатып алғысы
келуі мүмкін.

72
00:04:06.060 --> 00:04:08.325
Және мұның бірнеше
себебі бар. 

73
00:04:08.365 --> 00:04:12.438
Мысалы,инвесторларға арналған
есептің нашарлығы, 

74
00:04:12.478 --> 00:04:14.819
компания туралы жағымсыз жаңалықтар 

75
00:04:14.859 --> 00:04:17.306
немесе компанияның айналасындағы
жанжалдар және т. б.

76
00:04:17.346 --> 00:04:20.338
Адамдар қорыққанда, 

77
00:04:20.378 --> 00:04:23.433
өздерін шығыннан қорғағысы келеді,
сөйтіп акциясын сатады.

78
00:04:23.473 --> 00:04:26.641
Олар акциясын күнннен күнге
төмен бағаға сатса 

79
00:04:26.681 --> 00:04:31.016
немесе сатып алушылар тек төмен
бағаға сатып алатынын байқаса, 

80
00:04:31.056 --> 00:04:34.450
одан сайын қорқып,
акцияларынан құтылуға асығады. 

81
00:04:34.490 --> 00:04:37.841
Нәтижесінде акцияның
бағасы төмендейді.

82
00:04:37.881 --> 00:04:40.747
Енді керісінше оқиғалар орын алған
кезде акцияның бағасы көтеріледі. 

83
00:04:40.787 --> 00:04:44.245
Сатып алушылар компания туралы
оптимистік ойда болғанда 

84
00:04:44.285 --> 00:04:48.019
акцияны жоғарырақ бағаға сатып
алуға дайын болады 

85
00:04:48.059 --> 00:04:51.536
немесе компания туралы жақсы
жаңалықтар болғанда, 

86
00:04:51.576 --> 00:04:53.749
баға көтеріледі.

87
00:04:53.789 --> 00:04:57.440
Бұл шынымен де,байқасаңыз,
акцияның бағасын 

88
00:04:57.480 --> 00:05:00.591
адамдардың психологиясы анықтайды. 

89
00:05:00.631 --> 00:05:04.689
Міне,қор нарығы осылай жұмыс істейді. 

90
00:05:04.729 --> 00:05:08.833
Мұны тауар сатылатын 

91
00:05:08.873 --> 00:05:12.552
және бағаны тұтынушы қоятын
нарық деп ойласаңыз болады, 

92
00:05:12.592 --> 00:05:15.076
шынымен де қор нарығындағы
акциялардың бағасын 

93
00:05:15.116 --> 00:05:18.402
инвесторлар анықтайды.

94
00:05:18.442 --> 00:05:22.879
Ақша негізінен ақшаны
айналдырғаннан пайда болады. 

95
00:05:22.919 --> 00:05:24.814
Бәрі өте қарапайым.