WEBVTT

00:00:00.000 --> 00:00:03.335
[majmun]

00:00:03.375 --> 00:00:07.093
Berza može izgledati kao prilično
komplikovana zvijer.

00:00:07.133 --> 00:00:11.191
Zapravo, sa svim vijestima oko toga
i različitim stručnjacima

00:00:11.231 --> 00:00:14.652
koji su tu da vam pomognu da
se krećete na berzi,

00:00:14.692 --> 00:00:16.977
izgleda izuzetno zastrašujuće,

00:00:17.017 --> 00:00:19.750
i čini se da je jedini način
na koji možete uspjeti

00:00:19.790 --> 00:00:24.507
da ulažete u berzu je uz pomoć stručnjaka.

00:00:24.547 --> 00:00:27.537
Ali to zaista nije tako komplikovano,

00:00:27.577 --> 00:00:32.390
ako odvojite trenutak da razmislite
o tome šta se zapravo dešava.

00:00:32.430 --> 00:00:34.788
Ipak, onaj čudan dio o berzi,

00:00:34.828 --> 00:00:40.082
je da možete zaraditi i izgubiti novac od
onoga što se čini kao ništa.

00:00:40.122 --> 00:00:42.479
Ne dešava se mnogo fizičkih stvari,

00:00:42.519 --> 00:00:46.114
ali tone i tone novca se zarađuje dnevno,

00:00:46.154 --> 00:00:49.097
a tone i tone novca se gube svakodnevno.

00:00:49.137 --> 00:00:55.372
U stvari, Njujorška berza trguje sa preko
169 milijardi dolara dnevno,

00:00:55.412 --> 00:00:59.089
a ovo je samo jedna od mnogih
berzi širom svijeta.

00:00:59.129 --> 00:01:01.983
I naravno postoji mnogo
različitih tipova

00:01:02.023 --> 00:01:05.463
investicija u koje možete investirati.

00:01:05.503 --> 00:01:07.764
Na primjer, možete investirati u valute,

00:01:07.804 --> 00:01:12.269
koje imaju mnogo veći iznos novca kojim
se svakodnevno trguje.

00:01:12.309 --> 00:01:14.015
To je u trilionima.

00:01:14.055 --> 00:01:18.369
U svakom slučaju, berza je zaista slična
svakoj vrsti tržišta -

00:01:18.409 --> 00:01:20.838
farmerska pijaca, buvlja pijaca,

00:01:20.878 --> 00:01:24.202
bilo šta gdje se roba kupuje i prodaje.

00:01:24.242 --> 00:01:28.419
A ono što zapravo jeste, je samo to,

00:01:28.459 --> 00:01:31.482
osim što se ne kupuje i prodaje roba,

00:01:31.522 --> 00:01:33.386
već se zovu hartije od vrednosti.

00:01:33.426 --> 00:01:38.329
Hartije od vrijednosti su u osnovi samo fensi
naziv za finansijsku imovinu,

00:01:38.369 --> 00:01:44.104
ili stvari na kojima možete zaraditi
novac. Na primjer, dionice,

00:01:44.144 --> 00:01:47.272
koje su vjerovatno najpoznatiji
oblik hartija od vrijednosti,

00:01:47.312 --> 00:01:51.685
ali takođe možete investirati u
obveznice i robu,

00:01:51.725 --> 00:01:54.772
kao što su zlato i srebro i metali,

00:01:54.812 --> 00:01:56.544
a možete investirati i u nekretnine.

00:01:56.584 --> 00:01:59.285
Postoji na tone raznih
vrsta investicija.

00:01:59.325 --> 00:02:00.886
Kada kupujete akcije,

00:02:00.926 --> 00:02:04.727
zapravo kupujete mali dio kompanije.

00:02:04.767 --> 00:02:08.207
U starim vremenima biste zapravo
dobili komad papira

00:02:08.247 --> 00:02:12.014
koji Vam govori koliko ste udjela
u ovim dionicama kupili,

00:02:12.054 --> 00:02:13.164
onda kada ste ga kupili.

00:02:13.204 --> 00:02:16.451
Međutim, sada je sve digitalno pa
kada kupujete dionicu

00:02:16.491 --> 00:02:20.482
jedini način na koji zaista možete reći
da imate bilo koji dio

00:02:20.522 --> 00:02:23.719
ove kompanija je putem Vaših
online naloga.

00:02:23.759 --> 00:02:27.498
Tako, na primjer, ako ste zainteresovani
da kupite Google,

00:02:27.538 --> 00:02:31.632
i recimo da kupite samo 1 ili 2 dionice
ili šta god da je,

00:02:31.672 --> 00:02:36.712
Vi zapravo ulažete u kompaniju i
postajete, na neki način,

00:02:36.752 --> 00:02:40.362
suvlasnik. Mogli bi biti
vrlo mali suvlasnik,

00:02:40.402 --> 00:02:45.084
ali Vi imate neka prava koja su
Vam data kao suvlasniku.

00:02:45.124 --> 00:02:47.835
Sada je pitanje, šta se dešava

00:02:47.875 --> 00:02:52.558
kada prodajete ili kupujete dionice? Kako
to zapravo funkcioniše?

00:02:52.598 --> 00:02:54.679
Pa zapravo prva stvar koja se dogodi

00:02:54.719 --> 00:02:56.679
kada kupujete sebi dionicu je

00:02:56.719 --> 00:03:00.162
Vi postavljate cijenu po kojoj ste
voljni kupiti ili prodati.

00:03:00.202 --> 00:03:05.525
I onda koristite brokera koji izađe
i nađe nekoga

00:03:05.565 --> 00:03:08.068
ko je spreman da kupi akcije

00:03:08.108 --> 00:03:10.777
koje pokušavate ili prodati ili kupiti,

00:03:10.817 --> 00:03:14.021
po cijeni koju ste tražili da
se kupi ili proda.

00:03:14.061 --> 00:03:17.826
Sada, kada broker nađe tu osobu

00:03:17.866 --> 00:03:20.814
koja je spremna kupiti ili prodati
po Vašoj cijeni,

00:03:20.854 --> 00:03:25.495
izvršit će transakciju i naplatit
će Vam naknadu,

00:03:25.535 --> 00:03:29.383
obično je oko $10-$20 ovih dana,

00:03:29.423 --> 00:03:31.383
ako koristite online račun,

00:03:31.423 --> 00:03:34.126
a zatim će izvršiti transakciju.

00:03:34.166 --> 00:03:37.428
Milioni ovakvih transakcija se
dešavaju dnevno.

00:03:37.468 --> 00:03:41.071
I to je zaista razlog zašto dionice
rastu i opadaju.

00:03:41.111 --> 00:03:44.078
Dakle, kada pogledate grafikon berze
određene dionice,

00:03:44.118 --> 00:03:46.808
recimo da je to Google i Google

00:03:46.848 --> 00:03:50.352
pada u posljednjih
nekoliko sedmica,

00:03:50.392 --> 00:03:54.996
to je zato što prodavci koji pokušavaju
da prodaju svoje akcije,

00:03:55.036 --> 00:03:58.471
prodavaju po sve nižoj cijeni,

00:03:58.511 --> 00:04:04.244
ili se to može dogoditi kada kupac kupuje
samo dionice na Google-u

00:04:04.284 --> 00:04:06.020
po sve nižoj cijeni.

00:04:06.060 --> 00:04:08.325
A to se dešava iz više razloga.

00:04:08.365 --> 00:04:12.438
To bi mogli biti izvještaji investitora
koji izgledaju negativno,

00:04:12.478 --> 00:04:14.819
ili loše vijesti o kompaniji,

00:04:14.859 --> 00:04:17.306
ili skandali oko kompanije itd.

00:04:17.346 --> 00:04:20.338
U suštini, kada se ljudi uplaše,

00:04:20.378 --> 00:04:23.433
pokušavaju da zaštite svoje
gubitke prodajom,

00:04:23.473 --> 00:04:26.641
i ako prodaju po sve nižoj cijeni,

00:04:26.681 --> 00:04:31.016
ili primjećuju da će kupci kupovati samo
po sve nižoj cijeni,

00:04:31.056 --> 00:04:34.450
mogu se uplašiti i pokušati da se
otarase svojih zaliha,

00:04:34.490 --> 00:04:37.841
a to se dešava kada cijene akcija padnu.

00:04:37.881 --> 00:04:40.747
Sada cijene dionica rastu kada
se dogodi suprotno.

00:04:40.787 --> 00:04:44.245
Kada su kupci spremni kupiti dionice
po sve višoj cijeni,

00:04:44.285 --> 00:04:48.019
jer su optimisti u vezi sa kompanijom,

00:04:48.059 --> 00:04:51.536
ili su se dobre vijesti dešavale
oko kompanije,

00:04:51.576 --> 00:04:53.749
a to gura cijenu gore.

00:04:53.789 --> 00:04:57.440
To je zaista, ako primijetite,
ljudska psihologija

00:04:57.480 --> 00:05:00.591
koji pokreće cijene dionica.

00:05:00.631 --> 00:05:04.689
Dakle, to su zapravo osnove
kako berza funkcioniše.

00:05:04.729 --> 00:05:08.833
O tome možete razmišljati kao o tržištu
na kojem se prodaje roba,

00:05:08.873 --> 00:05:12.552
a cijena je stvarno određena na potrošaču,

00:05:12.592 --> 00:05:15.076
a na berzi cijena dionica

00:05:15.116 --> 00:05:18.402
je zaista određena od strane investitora.

00:05:18.442 --> 00:05:22.879
Novac se zarađuje, u suštini,
od spekulasanja novcem.

00:05:22.919 --> 00:05:24.814
To je tako jednostavno.