WEBVTT

1
00:00:00.000 --> 00:00:03.335
[meymun səsi] DÜŞÜNCƏ MEYMUNU

2
00:00:03.375 --> 00:00:07.093
Qiymətli kağızlar bazarı
olduqca mürəkkəb görünə bilər.

3
00:00:07.133 --> 00:00:11.191
Əslində, onun haqqındakı bütün
xəbərlər və qiymətli kağızlar

4
00:00:11.231 --> 00:00:14.652
bazarından baş çıxarmağımıza
kömək edəcək mütəxəssislərin

5
00:00:14.692 --> 00:00:16.977
çoxluğu olduqca qorxuducudur
və elə görünür ki,

6
00:00:17.017 --> 00:00:19.750
qiymətli kağızlar bazarında
uğurla investisiya qoymağın

7
00:00:19.790 --> 00:00:24.507
yeganə yolu bir mütəxəssisin
köməyi ilə mümkündür.

8
00:00:24.547 --> 00:00:27.537
Lakin əslində nələrin baş
verdiyini düşünmək üçün bir an

9
00:00:27.577 --> 00:00:32.390
ayırsanız, həqiqətən o qədər də
çətin olmadığını görəcəksiniz.

10
00:00:32.430 --> 00:00:34.788
Qiymətli kağızlar bazarı ilə
əlaqəli qəribə məsələ isə

11
00:00:34.828 --> 00:00:40.082
əhəmiyyətsiz kimi görünən bir hadisədən
pul qazana və itirə biləcəyinizdir.

12
00:00:40.122 --> 00:00:42.479
Əslində fiziki heç
bir hadisə baş vermir,

13
00:00:42.519 --> 00:00:46.114
lakin gündəlik
olaraq milyonlarla

14
00:00:46.154 --> 00:00:49.097
pul qazanılır
və itirilir.

15
00:00:49.137 --> 00:00:55.372
Həqiqətən də, təkcə Nyu-York Fond
Birjasında gündə 169 milyard dollardan

16
00:00:55.412 --> 00:00:59.089
çox ticarət edilir və bu, dünyanın
bir çox fond birjasından yalnız biridir.

17
00:00:59.129 --> 00:01:01.983
Əlbəttə, pul qoya
biləcəyiniz bir çox

18
00:01:02.023 --> 00:01:05.463
fərqli investisiya növü var.

19
00:01:05.503 --> 00:01:07.764
Məsələn, gündəlik mübadilə
həcmi daha böyük olan

20
00:01:07.804 --> 00:01:12.269
valyutalara investisiya
qoya bilərsiniz.

21
00:01:12.309 --> 00:01:14.015
Bu bazardakı ticarətin gündəlik
həcmi trilyonlarla ölçülür.

22
00:01:14.055 --> 00:01:18.369
Mövzuya qayıdaq. Qiymətli kağızlar
bazarı digər bazarlara -

23
00:01:18.409 --> 00:01:20.838
fermer bazarı, ikinci əl malların
satıldığı bazar, ümumiyyətlə

24
00:01:20.878 --> 00:01:24.202
malların alınıb satıldığı
istənilən bazara bənzəyir.

25
00:01:24.242 --> 00:01:28.419
Digər bazarlardan tək
fərqi odur ki,

26
00:01:28.459 --> 00:01:31.482
burda fiziki mallar yox,
qiymətli kağızların

27
00:01:31.522 --> 00:01:33.386
ticarəti gedir.

28
00:01:33.426 --> 00:01:38.329
Qiymətli kağızlar əsasən maliyyə
aktivləri və ya pul qazana

29
00:01:38.369 --> 00:01:44.104
biləcəyiniz resurslara verilən
zərif bir addır. Məsələn,

30
00:01:44.144 --> 00:01:47.272
qiymətli kağızların ən məşhur
forması səhmlərdir,

31
00:01:47.312 --> 00:01:51.685
lakin eyni zamanda
istiqrazlara, yaxud qızıl,

32
00:01:51.725 --> 00:01:54.772
gümüş və metal kimi mallara,

33
00:01:54.812 --> 00:01:56.544
daşınmaz əmlaka da
investisiya qoymaq olar.

34
00:01:56.584 --> 00:01:59.285
Bunun kimi milyonlarla
investisiya növləri mövcuddur.

35
00:01:59.325 --> 00:02:00.886
Səhm alarkən əslində bir

36
00:02:00.926 --> 00:02:04.727
şirkətin kiçik bir
hissəsini satın alırsınız.

37
00:02:04.767 --> 00:02:08.207
Əvvəllər səhm alanda
bu səhmdən neçə

38
00:02:08.247 --> 00:02:12.014
hissə aldığınızı
bildirən bir kağız

39
00:02:12.054 --> 00:02:13.164
parçası əldə edərdiniz.

40
00:02:13.204 --> 00:02:16.451
Lakin indi hər şey rəqəmsaldır,
buna görə də bir hissə satın

41
00:02:16.491 --> 00:02:20.482
aldığınız zaman bu şirkətin
hər hansı bir hissəsinə sahib

42
00:02:20.522 --> 00:02:23.719
olduğunuzu göstərmək onlayn
hesablarınız vasitəsilə olur.

43
00:02:23.759 --> 00:02:27.498
Beləliklə, məsələn, Google səhmi
almaq istəyirsinizsə və deyək ki,

44
00:02:27.538 --> 00:02:31.632
sadəcə 1 və ya 2 hissə, yaxud nə
qədər olsa hissə alsanız, əslində

45
00:02:31.672 --> 00:02:36.712
şirkətə investisiya qoyursunuz və müəyyən
mənada şirkətin bir hissəsinin sahibi

46
00:02:36.752 --> 00:02:40.362
olursunuz. Çox-çox kiçik bir
hissəsin sahibi ola bilərsiniz,

47
00:02:40.402 --> 00:02:45.084
lakin bir mülkiyyətçi olaraq
sizin bəzi hüquqlarınız var.

48
00:02:45.124 --> 00:02:47.835
Bəs yaxşı, bir səhm
satarkən və ya satın

49
00:02:47.875 --> 00:02:52.558
aldığınız zaman nə baş verir?
Bu həqiqətən necə işləyir?

50
00:02:52.598 --> 00:02:54.679
Əslində özünüzə bir səhm
alarkən baş verən ilk şey,

51
00:02:54.719 --> 00:02:56.679
almaq və ya satmaq

52
00:02:56.719 --> 00:03:00.162
istədiyiniz qiyməti
təyin etməyinizdir.

53
00:03:00.202 --> 00:03:05.525
Daha sonra səhmlərin
istədiyiniz satış və

54
00:03:05.565 --> 00:03:08.068
ya alış qiymətinə

55
00:03:08.108 --> 00:03:10.777
uyğun müştərini
tapmaq üçün

56
00:03:10.817 --> 00:03:14.021
bir brokerin xidmətlərindən
istifadə edirsiniz.

57
00:03:14.061 --> 00:03:17.826
Broker, sizin qiymətinizə
səhm satmaq və ya almaq

58
00:03:17.866 --> 00:03:20.814
istəyən şəxsi tapdıqdan
sonra sizdən bu günün

59
00:03:20.854 --> 00:03:25.495
komissiya dərəcəsi ilə
təxminən 10-20 dollar

60
00:03:25.535 --> 00:03:29.383
arasında bir haqq
tələb edəcək,

61
00:03:29.423 --> 00:03:31.383
onlayn hesabdan
istifadə edirsinizsə,

62
00:03:31.423 --> 00:03:34.126
və sonra əməliyyatı
reallaşdıracaq.

63
00:03:34.166 --> 00:03:37.428
Hər gün milyonlarla bu
cür əməliyyat baş verir.

64
00:03:37.468 --> 00:03:41.071
Səhmlərin qiymətlərinin artıb-
azalmasının səbəbi məhz budur.

65
00:03:41.111 --> 00:03:44.078
Beləliklə, müəyyən bir səhmin,
məsələn, Google şirkətinin

66
00:03:44.118 --> 00:03:46.808
səhm cədvəlinə baxdığınız
zaman səhm qiymətlərinin

67
00:03:46.848 --> 00:03:50.352
son bir neçə həftədə azalan
tendensiyada olduğunu görürük.

68
00:03:50.392 --> 00:03:54.996
Bunun səbəbi ya səhmlərini
satmağa çalışanların

69
00:03:55.036 --> 00:03:58.471
get-gedə daha aşağı qiymətə

70
00:03:58.511 --> 00:04:04.244
satmaları və yaxud
alıcıların get-gedə daha

71
00:04:04.284 --> 00:04:06.020
aşağı qiymətə səhm almasıdır.

72
00:04:06.060 --> 00:04:08.325
Bunun bir sıra
səbəbləri var.

73
00:04:08.365 --> 00:04:12.438
Məsələn, bunun səbəbləri
investor hesabatlarının mənfi

74
00:04:12.478 --> 00:04:14.819
rəyli olması, şirkət haqqında
pis xəbərlərin olması və ya

75
00:04:14.859 --> 00:04:17.306
şirkət ətrafında baş verən
qalmaqallar və s. ola bilər.

76
00:04:17.346 --> 00:04:20.338
İnsanlar qorxduqlarında
zərərlərini azaltmaq

77
00:04:20.378 --> 00:04:23.433
üçün səhmləri satmağa
çalışırlar və tədricən

78
00:04:23.473 --> 00:04:26.641
daha da ucuz qiymətə
satmağa davam edəndə

79
00:04:26.681 --> 00:04:31.016
və ya alıcıların
yalnız daha aşağı

80
00:04:31.056 --> 00:04:34.450
və daha ucuz qiymətə
alacaqlarını görəndə

81
00:04:34.490 --> 00:04:37.841
səhm qiymətləri
düşməyə başlayır.

82
00:04:37.881 --> 00:04:40.747
Bunun əksi olduqda isə
səhm qiymətləri yüksəlir.

83
00:04:40.787 --> 00:04:44.245
Alıcılar şirkət haqqında
optimist fikirdə olduqlarında,

84
00:04:44.285 --> 00:04:48.019
yaxud şirkət ətrafında
yaxşı xəbərlər olduqda

85
00:04:48.059 --> 00:04:51.536
onlar get-gedə daha yüksək
qiymətə səhm almaq istəyirlər

86
00:04:51.576 --> 00:04:53.749
və bu da səhm
qiymətlərini artırır.

87
00:04:53.789 --> 00:04:57.440
Həqiqətən, yaxından baxanda
səhmlərin qiymətlərini

88
00:04:57.480 --> 00:05:00.591
tənzimləyən şeyin əslində insan
psixologiyası olduğunu görürük.

89
00:05:00.631 --> 00:05:04.689
Beləliklə, əslində qiymətli
kağızlar bazarının əsas məğzi budur.

90
00:05:04.729 --> 00:05:08.833
Bunu malların satıldığı və
qiymətin istehlakçı tərəfindən

91
00:05:08.873 --> 00:05:12.552
təyin olunduğu bir bazar
kimi düşünə bilərsiniz,

92
00:05:12.592 --> 00:05:15.076
belə ki, qiymətli kağızlar
bazarında səhmlərin qiyməti

93
00:05:15.116 --> 00:05:18.402
həqiqətən investorlar
tərəfindən təyin olunur.

94
00:05:18.442 --> 00:05:22.879
Pul əsasən pul ətrafındakı
spekulyasiyadan qazanılır.

95
00:05:22.919 --> 00:05:24.814
Bu qədər sadədir.