WEBVTT

00:00:00.630 --> 00:00:03.300
- Në vitin 1944, në kulmin e Luftës së
Dytë Botërore,

00:00:03.300 --> 00:00:07.230
një ekonomist britanik me emrin Radford
po shërbente në ushtri.

00:00:07.230 --> 00:00:09.120
Ai u kap dhe jetoi në kampe burgu

00:00:09.120 --> 00:00:10.680
për më shumë se një vit.

00:00:10.680 --> 00:00:13.200
Të burgosurit në kampe morën pako ndihme
të Kryqit të Kuq

00:00:13.200 --> 00:00:16.290
që përmbante ushqime, cigare dhe disa
gjëra të nevojshme.

00:00:16.290 --> 00:00:19.320
Këto ishin furnizime të çmuara në kampet
e të burgosurve.

00:00:19.320 --> 00:00:21.840
Në fillim, të burgosurit i jepnin gjërat
që nuk i pëlqenin,

00:00:21.840 --> 00:00:25.680
por shumë shpejt filluan të tregtonin

00:00:25.680 --> 00:00:29.100
Shpjegimi i Radford për këtë sjellje
mund t'ju habisë.

00:00:29.100 --> 00:00:31.230
Shumë shpejt njerëzit e kuptuan

00:00:31.230 --> 00:00:32.550
se ishte e padëshirueshme

00:00:32.550 --> 00:00:34.830
dhe e panevojshme për shkak të
madhësisë së kufizuar

00:00:34.830 --> 00:00:37.080
dhe barazisë së furnizimeve
për të dhuruar

00:00:37.080 --> 00:00:40.800
ose pranuar dhuratat, cigaret
ose ushqimin

00:00:40.800 --> 00:00:43.740
Tregtia u zhvillua si një mjet më i drejtë

00:00:43.740 --> 00:00:46.350
për të maksimizuar kënaqësinë individuale

00:00:47.310 --> 00:00:48.140
Më i drejtë?

00:00:48.140 --> 00:00:49.500
Vërtet?

00:00:49.500 --> 00:00:53.520
Pse tregtimi i mallrave do të ishte më i
drejtë se dhuratat?

00:00:53.520 --> 00:00:57.660
Epo, në një tregtim vullnetar, të dyja palët
dalin më mirë

00:00:57.660 --> 00:00:59.280
ose nuk do të tregtonin fare.

00:00:59.280 --> 00:01:00.630
Dhuratat janë të bukura

00:01:00.630 --> 00:01:03.720
por vetëm për atë që merr
dhurata

00:01:03.720 --> 00:01:06.750
Sigurisht, dhuruesi mund të presë një
dhuratë në këmbim,

00:01:06.750 --> 00:01:09.360
por pastaj, kjo është tregti

00:01:09.360 --> 00:01:12.150
Ka dy arsye pse kjo është e rëndësishme.

00:01:12.150 --> 00:01:14.280
Tregtia korrigjon gabimet në shpërndarje

00:01:14.280 --> 00:01:17.670
sepse i lëviz gjërat drejt përdorimeve
me vlerë më të lartë

00:01:17.670 --> 00:01:21.390
Dhe tregtimi i bën shumë më të lumtur të
gjithë ata që tregtojnë

00:01:21.390 --> 00:01:23.820
Ekzistojnë dy origjina themelore të tregtisë

00:01:23.820 --> 00:01:25.620
dhe të dyja janë të rëndësishme.

00:01:25.620 --> 00:01:28.860
Së pari, gjëra të njëjta, preferenca të ndryshme.

00:01:29.880 --> 00:01:32.850
Le të themi se shkojmë në një udhëtim dhe kemi
dreken me veti (Në kuti)

00:01:32.850 --> 00:01:37.230
secila përmban një sanduiç, patate të skuqura, tranguj
turshi dhe një biskotë.

00:01:37.230 --> 00:01:39.840
Mua më pëlqejnë patatet e skuqura dhe
juve ju pëlqejnë biskotat.

00:01:39.840 --> 00:01:41.850
E hodha turshinë ashtu siç u pajtuam

00:01:41.850 --> 00:01:43.620
Ne tregtuam

00:01:43.620 --> 00:01:44.610
Të dy jemi më të lumtur

00:01:44.610 --> 00:01:46.740
me drekat tona edhe pse kemi të bëjmë

00:01:46.740 --> 00:01:49.470
me të njëjtën sasi ushqimi në përgjithësi.

00:01:49.470 --> 00:01:52.800
Së dyti, kemi preferenca të njëjta,
gjëra të ndryshme.

00:01:52.800 --> 00:01:55.830
Supozoni se unë kam mollë dhe ju
keni portokall,

00:01:55.830 --> 00:01:57.720
por ne të dy preferojmë të hamë
sallatë frutash

00:01:57.720 --> 00:01:59.550
të përziera me mollë dhe portokall

00:01:59.550 --> 00:02:02.730
Nëse i tregtojmë, atëherë të dy mund të kemi
sallatë frutash

00:02:02.730 --> 00:02:06.120
dhe të dy jemi të lumtur me të
njëjtën sasi frutash.

00:02:06.120 --> 00:02:07.580
Kjo është e jashtëzakonshme.

00:02:07.580 --> 00:02:09.750
Në një botë me burime të pamjaftueshme,

00:02:09.750 --> 00:02:13.380
çdo tregtim vullnetar do të thotë që njerëzit
bëhen më të lumtur

00:02:13.380 --> 00:02:16.830
pa ndonjë ndryshim në pasurinë e përgjithëshme
që kemi në dispozicion

00:02:16.830 --> 00:02:19.500
Kjo është ajo që e bën tregtinë kaq
të fuqishme.

00:02:19.500 --> 00:02:22.950
Çka nese kemi kemi gjëra të ndryshme dhe
preferenca të ndryshme?

00:02:22.950 --> 00:02:25.800
Unë bëj një ushtrim në klasë për ta
elaboruar këtë.

00:02:25.800 --> 00:02:29.430
Unë po ju dhuroj bluza nxënësve të mi,
por po i mashtroj.

00:02:29.430 --> 00:02:31.290
Sigurohem që pothuajse secila prej tyre
të ketë

00:02:31.290 --> 00:02:33.150
madhësinë e gabuar.

00:02:35.250 --> 00:02:38.370
Kështu që unë pyes: "A jeni të kënaqur
me bluzat tuaja?"

00:02:38.370 --> 00:02:40.890
Ndoshta 10% thonë se janë.

00:02:40.890 --> 00:02:42.930
Pastaj i lejoj të shkëmbejnë bluzat
nëse ata duan,

00:02:42.930 --> 00:02:45.690
por vetëm me fqinjët e tyre që janë
në të njëjtin rresht

00:02:45.690 --> 00:02:47.970
Megjithatë, bluzat lëvizin.

00:02:47.970 --> 00:02:49.020
Ju tregtoni me fqinjin tënd,
ajo me të sajin.

00:02:49.020 --> 00:02:50.310
kështu me rradhë

00:02:50.310 --> 00:02:54.030
Bluzat shëtisin përreth duke përmirësuar
mirëqenien

00:02:54.030 --> 00:02:57.360
e blerësit dhe shitësit në çdo hap.

00:02:57.360 --> 00:02:59.970
Kur të përfundoj kjo, ndoshta 30% e
studentëve janë të kënaqur

00:02:59.970 --> 00:03:00.800
me bluzën e tyre.

00:03:00.800 --> 00:03:03.450
Është një përmirësim i madh, por akoma
jo aq i madh.

00:03:03.450 --> 00:03:07.140
Pastaj i lejoj studentat të shkëmbejnë
bluzat me secilin në klasë.

00:03:07.140 --> 00:03:08.970
Në klasë ka tollovi.

00:03:08.970 --> 00:03:12.780
Tregti shtesë ndërmjet bluzave të vogla me të mëdhat
e kështu me rradhë.

00:03:12.780 --> 00:03:15.240
Duket si kaos me njerëz që hedhin bluzat

00:03:15.240 --> 00:03:16.590
dhe flasin për madhësinë e tyre.

00:03:16.590 --> 00:03:18.060
Pa plan, pa drejtim.

00:03:18.900 --> 00:03:22.140
Por në fund të shkëmbimit, sa prej tyre
thonë se janë të lumtur?

00:03:22.140 --> 00:03:24.600
90% ose më shumë.

00:03:24.600 --> 00:03:26.640
Numër i njëjt i bluzave nga fillimi,

00:03:26.640 --> 00:03:28.110
askush nuk ishte përgjegjës,

00:03:28.110 --> 00:03:32.700
por megjithatë nga 10% të kënaqur
shkuam në 90%.

00:03:32.700 --> 00:03:35.130
Disa nga bluzat shkuan prej
dorës në dorë

00:03:36.030 --> 00:03:37.620
Askush nuk e dinte se ku ishte bluza

00:03:37.620 --> 00:03:42.360
thjesht shkoi dhe të gjithë që shkëmbyen
ishin më të lumtur.

00:03:42.360 --> 00:03:45.900
Duket si magji, por janë vetëm tregje.

00:03:47.130 --> 00:03:48.480
Vazhdoni të mësoni për Lirinë.

00:03:48.480 --> 00:03:51.630
Klikoni në një nga videot tona të tjera për të parë më shumë.

00:03:51.630 --> 00:03:54.660
[muzikë optimiste]

00:03:54.660 --> 00:03:58.140
Nëse dëshironi të bëni më shumë se sa të shikoni video, klikoni në link

00:03:58.140 --> 00:04:00.390
për më shumë mundësi për studentët dhe më shumë burime.