WEBVTT

00:00:00.550 --> 00:00:01.380
[jaka muzika] - Svaki dan

00:00:01.380 --> 00:00:02.880
kao potrošač komunicirate

00:00:02.880 --> 00:00:05.550
i činite mala čuda,

00:00:05.550 --> 00:00:08.050
a ipak ih vjerovatno ne prepoznajete
kao takve.

00:00:09.030 --> 00:00:10.380
Ako uopšte razmišljate o njima, možda
ćete ih uzeti u obzir

00:00:10.380 --> 00:00:12.570
kao smetnje ili kao prepreke,

00:00:12.570 --> 00:00:14.490
ali iako uglavnom nisu cijenjene,

00:00:14.490 --> 00:00:18.150
ove male stvari zapravo omogućavaju
naše moderne živote.

00:00:18.150 --> 00:00:19.860
o čemu ja pričam?

00:00:19.860 --> 00:00:24.150
Cijene, cijene koje plaćamo svaki
dan za robu i usluge.

00:00:24.150 --> 00:00:26.040
Možda mislite da su samo nesrećni trošak

00:00:26.040 --> 00:00:27.570
da dobijete nešto što želite,

00:00:27.570 --> 00:00:29.880
ali one su mnogo više od toga.

00:00:29.880 --> 00:00:31.260
Kada naučite o ogromnim količinama

00:00:31.260 --> 00:00:34.110
informacija sadržanih u svakoj cijeni,

00:00:34.110 --> 00:00:36.690
svaka postaje čudo

00:00:36.690 --> 00:00:40.050
koje pomaže u koordinaciji milijardi
izbora

00:00:40.050 --> 00:00:43.650
ljudi u produktivnu i dinamičnu ekonomiju.

00:00:43.650 --> 00:00:44.550
Da objasnim.

00:00:45.540 --> 00:00:47.430
Razmislite, recimo kečap.

00:00:47.430 --> 00:00:49.830
Primarni sastojak tog ukusnog
crvenog sosa je,

00:00:49.830 --> 00:00:51.480
naravno, paradajz.

00:00:51.480 --> 00:00:54.360
Sada pretpostavimo da je u Kaliforniji
strašna suša.

00:00:54.360 --> 00:00:57.420
Ovogodišnja berba paradajza značajno opada.

00:00:57.420 --> 00:00:58.980
Potražnja je i dalje prisutna,

00:00:58.980 --> 00:01:01.320
ljudi i dalje žele kečap kao i prije

00:01:01.320 --> 00:01:03.180
za njihove hamburgere i pomfrit,

00:01:03.180 --> 00:01:05.460
ali ponuda se smanjila,

00:01:05.460 --> 00:01:08.790
pa farmeri počinju da naplaćuju veće
cijene za svoj paradajz.

00:01:08.790 --> 00:01:11.280
To znači da proizvođači kečapa moraju
da plate više za paradajz,

00:01:11.280 --> 00:01:14.010
pa naplaćuju prodavnicama više za
svoj proizvod.

00:01:14.010 --> 00:01:16.560
I tako, zauzvrat, prodavnice
naplaćuju veće cijene

00:01:16.560 --> 00:01:18.840
za kečap potrošačima.

00:01:18.840 --> 00:01:22.140
Ovdje je važna stvar kako kupci reaguju.

00:01:22.140 --> 00:01:24.120
Neki od njih neće mnogo brinuti o višoj cijeni,

00:01:24.120 --> 00:01:25.980
i nastaviće da kupuju onoliko boca kečapa

00:01:25.980 --> 00:01:29.460
kao i prije, ali je većini potrošača
stalo do toga.

00:01:29.460 --> 00:01:31.470
Preći će na majonez ili na senf,

00:01:31.470 --> 00:01:34.140
ili jednostavno bez začina.

00:01:34.140 --> 00:01:37.350
I to je zapravo dobar ishod s obzirom na sušu.

00:01:37.350 --> 00:01:40.950
Jednostavno više nema toliko
paradajza kao prije.

00:01:40.950 --> 00:01:43.410
Ljudi kao grupa treba da jedu manje paradajza,

00:01:43.410 --> 00:01:46.740
a ovo povećanje cijene kečapa
usmjerava neke ljude,

00:01:46.740 --> 00:01:49.620
oni kojima je najmanje stalo do
određenog začina,

00:01:49.620 --> 00:01:52.650
da ga koriste manje, a to znači
da se ukupna potrošnja

00:01:52.650 --> 00:01:53.790
paradajza smanjuje.

00:01:54.690 --> 00:01:57.480
Iz ptičje perspektive može izgledati
kao da se ovaj lanac

00:01:57.480 --> 00:02:00.180
događaja svjesno koordinira, pri
čemu poljoprivrednik,

00:02:00.180 --> 00:02:02.880
proizvođač, trgovine i kupci

00:02:02.880 --> 00:02:04.260
svi rade zajedno,

00:02:04.260 --> 00:02:06.540
prema nekom planu ili nekoj direktivi,

00:02:06.540 --> 00:02:07.500
da se prilagode činjenicama

00:02:07.500 --> 00:02:09.990
da je suša uništila mnogo paradajza.

00:02:09.990 --> 00:02:11.670
Ali naravno, znamo da nije tako.

00:02:11.670 --> 00:02:13.800
Ne postoji biro začina koji naređuje ljudima

00:02:13.800 --> 00:02:15.300
da zadrže kečap.

00:02:15.300 --> 00:02:16.500
Informacije o potrebi

00:02:16.500 --> 00:02:18.360
smanjenja potrošnje paradajza

00:02:18.360 --> 00:02:22.110
je organski komunicirano kroz cijene.

00:02:22.110 --> 00:02:24.390
Ili kako je to rekao veliki ekonomista
Friedrich Hayek,

00:02:24.390 --> 00:02:27.180
cijena kečapa je, citiraj, "Neka
vrsta mašinerije

00:02:27.180 --> 00:02:29.280
za registraciju promjene".

00:02:30.240 --> 00:02:32.820
Sada, pomnožite ovaj lanac događaja
sa trilionima.

00:02:32.820 --> 00:02:34.410
To je svjetska ekonomija.

00:02:34.410 --> 00:02:35.700
Postoje milijarde kupaca

00:02:35.700 --> 00:02:38.790
a dobavljači se prilagođavaju u realnom
vremenu, svaki sat

00:02:38.790 --> 00:02:42.090
svakog dana, na nestašice i viškove,

00:02:42.090 --> 00:02:44.130
i oni detaljno koordiniraju svoje ponašanje

00:02:44.130 --> 00:02:47.370
međusobno i prilagođavaju se
razvoju na terenu,

00:02:47.370 --> 00:02:49.440
a oni čak i ne shvataju da su dio

00:02:49.440 --> 00:02:52.290
ovog velikog globalnog lanca saradnje.

00:02:53.460 --> 00:02:57.060
Sva ova koordinacija i prilagođavanje
je zahvaljujući cijenama,

00:02:57.060 --> 00:02:59.400
sve te različite informacije koje su prenijete

00:02:59.400 --> 00:03:01.710
u tom jednom malom broju.

00:03:01.710 --> 00:03:04.160
Razmislite o tome sljedeći put kada
odete u trgovinu.

00:03:05.430 --> 00:03:07.230
Razumijemo moć cijena zahvaljujući

00:03:07.230 --> 00:03:09.210
ekonomistima poput Friedricha Hayeka.

00:03:09.210 --> 00:03:11.400
Da saznate više o Hayekovim osnovnim idejama

00:03:11.400 --> 00:03:14.110
i kako oni pomažu da se objasni naš
svijet, kliknite ovdje.

00:03:14.110 --> 00:03:16.780
[vesela muzika]