WEBVTT

00:00:00.550 --> 00:00:01.380
[şən musiqi]
Hər gün

00:00:01.380 --> 00:00:02.880
bir istehlakçı olaraq, siz

00:00:02.880 --> 00:00:05.550
kiçik möcüzələrlə qarşılaşırsınız

00:00:05.550 --> 00:00:08.050
və onları yerinə yetirirsiniz,
amma ehtimal ki, onları belə tanımırsınız.

00:00:09.030 --> 00:00:10.380
Əgər bunları düşünürsünüzsə,
bəlkə onları

00:00:10.380 --> 00:00:12.570
narahatlıq və ya maneə
kimi qəbul edirsiniz,

00:00:12.570 --> 00:00:14.490
amma onlar əksər hallarda
qiymətləndirilməsə də,

00:00:14.490 --> 00:00:18.150
bu kiçik şeylər əslində müasir
həyatımızı mümkün edir.

00:00:18.150 --> 00:00:19.860
Nəyi nəzərdə tuturam?

00:00:19.860 --> 00:00:24.150
Qiymətlər, hər gün aldığımız mallar və
xidmətlər üçün ödədiyimiz qiymətlər.

00:00:24.150 --> 00:00:26.040
Siz bunları sadəcə istədiyiniz
bir şeyi əldə etmək üçün

00:00:26.040 --> 00:00:27.570
yaşadığınız taleyin bir
qiyməti kimi düşünə bilərsiniz,

00:00:27.570 --> 00:00:29.880
amma bunlar ondan
çox daha əhəmiyyətlidir.

00:00:29.880 --> 00:00:31.260
Hər qiymətdəki böyük

00:00:31.260 --> 00:00:34.110
məlumat miqdarını öyrəndikdə,

00:00:34.110 --> 00:00:36.690
hər biri bir möcüzəyə, bir
heyrətamizliyə çevrilir və bu,

00:00:36.690 --> 00:00:40.050
minlərlə insanın milyardlarla
seçimini məhsuldar

00:00:40.050 --> 00:00:43.650
və dinamik bir iqtisadiyyata
çevirmək üçün koordinasiya edir.

00:00:43.650 --> 00:00:44.550
İcazə verin izah edim.

00:00:45.540 --> 00:00:47.430
Məsələn, ketçup haqqında düşünün.

00:00:47.430 --> 00:00:49.830
Bu dadlı qırmızı sousun
əsas tərkib hissəsi,

00:00:49.830 --> 00:00:51.480
əlbəttə, pomidorlardır.

00:00:51.480 --> 00:00:54.360
İndi təsəvvür edin ki, Kaliforniyada
dəhşətli bir quraqlıq baş verib.

00:00:54.360 --> 00:00:57.420
Bu ilki pomidor məhsulu
əhəmiyyətli dərəcədə azalır.

00:00:57.420 --> 00:00:58.980
Tələbat hələ də var,

00:00:58.980 --> 00:01:01.320
insanlar hələ də hamburger
və kartof qızartmalarının

00:01:01.320 --> 00:01:03.180
yanında ketçup istəyirlər,

00:01:03.180 --> 00:01:06.100
amma təklif azalıb, ona görə də fermerlər

00:01:06.100 --> 00:01:08.790
pomidorlar üçün daha yüksək
qiymətlər tələb etməyə başlayırlar.

00:01:08.790 --> 00:01:11.280
Bu,ketçup istehsalçılarının pomidorlar
üçün daha çox ödəməli olduqları deməkdir,

00:01:11.280 --> 00:01:14.010
buna görə də onlar marketlərə
məhsulunu daha baha satacaqlar.

00:01:14.010 --> 00:01:16.560
Və nəticədə, marketlər
istehlakçılara ketçup

00:01:16.560 --> 00:01:18.840
üçün daha yüksək
qiymətlər təklif edəcəklər.

00:01:18.840 --> 00:01:22.140
Buradakı vacib məqam,
müştərilərin necə reaksiya verdiyidir.

00:01:22.140 --> 00:01:24.120
Bəziləri yüksək qiymətə
çox əhəmiyyət verməyəcək

00:01:24.120 --> 00:01:25.980
və əvvəlki qədər ketçup alacaqlar,

00:01:25.980 --> 00:01:29.460
amma əksər istehlakçılar
buna əhəmiyyət verəcəklər.

00:01:29.460 --> 00:01:31.470
Onlar mayonezə və
ya xardalına keçəcəklər,

00:01:31.470 --> 00:01:34.140
ya da sadəcə heç bir ədviyyat
almadan davam edəcəklər.

00:01:34.140 --> 00:01:37.350
Və bu, quraqlıq nəzərə alındıqda,
həqiqətən yaxşı bir nəticədir.

00:01:37.350 --> 00:01:40.950
Sadəcə daha az pomidor var.

00:01:40.950 --> 00:01:43.410
İnsanlar qrup olaraq
daha az pomidor yeməli olurlar

00:01:43.410 --> 00:01:46.740
və kechup qiymətinin artması,

00:01:46.740 --> 00:01:49.620
o ədviyyata xüsusi
marağı olmayan bəzi insanları

00:01:49.620 --> 00:01:52.650
daha az istifadə etməyə təşviq edir,

00:01:52.650 --> 00:01:53.790
və bu, pomidorların ümumi
istehlakının azalmasına səbəb olur.

00:01:54.690 --> 00:01:57.480
Yuxarıdan baxanda, bu
hadisələr zəncirinin

00:01:57.480 --> 00:02:00.180
şüurlu şəkildə koordinasiya
olunduğu və fermerin,

00:02:00.180 --> 00:02:02.880
istehsalçının, marketin və müştərilərin

00:02:02.880 --> 00:02:04.260
hamısının bir

00:02:04.260 --> 00:02:06.540
plan və ya təlimata əsasən,

00:02:06.540 --> 00:02:07.500
quraqlığın pomidorları
məhv etməsi faktına

00:02:07.500 --> 00:02:09.990
uyğunlaşmağa çalışdığı
kimi görünə bilər.

00:02:09.990 --> 00:02:11.670
Amma, əlbəttə, biz
bilirik ki, onlar elə deyillər.

00:02:11.670 --> 00:02:13.800
Heç bir ədviyyat bürosu insanlara

00:02:13.800 --> 00:02:15.300
ketçupu saxlamağı əmr etmir.

00:02:15.300 --> 00:02:18.360
Pomidor istehlakının
azalması ilə bağlı məlumat,

00:02:18.360 --> 00:02:22.110
qiymətlər vasitəsilə
orqanik şəkildə ötürülür.

00:02:22.110 --> 00:02:24.390
Və böyük iqtisadçı
Friedrik Hayek'in dediyi kimi,

00:02:24.390 --> 00:02:27.180
ketçupun qiyməti, "deyişiklikləri qeyd

00:02:27.180 --> 00:02:29.280
etməyə yarayan bir maşın"dır.

00:02:30.240 --> 00:02:32.820
İndi, bu hadisələr zəncirini
trilyonlarla dəfə çoxaldın.

00:02:32.820 --> 00:02:34.410
Bu, dünya iqtisadiyyatıdır.

00:02:34.410 --> 00:02:35.700
Bütün dünyada milyardlarla alıcı

00:02:35.700 --> 00:02:38.790
və təchizatçı real vaxtda, hər gün

00:02:38.790 --> 00:02:42.090
hər saat, çatışmazlıqlara
və artıq mallara uyğunlaşır,

00:02:42.090 --> 00:02:44.130
və onlar bir-birləri ilə
davranışlarını elə diqqətlə

00:02:44.130 --> 00:02:47.370
koordinasiya edirlər ki,
yerindəki inkişaflarla uyğunlaşırlar,

00:02:47.370 --> 00:02:49.440
və onlar heç belə bir
böyük qlobal əməkdaşlıq

00:02:49.440 --> 00:02:52.290
zəncirinin bir hissəsi
olduqlarını belə anlamırlar.

00:02:53.460 --> 00:02:57.060
Bütün bu koordinasiya və
uyğunlaşma, qiymətlərə görədir,

00:02:57.060 --> 00:02:59.400
o bir kiçik rəqəmdə ötürülən

00:02:59.400 --> 00:03:01.710
müxtəlif məlumat parçaları.

00:03:01.710 --> 00:03:04.160
Bunu növbəti dəfə
marketə gedəndə düşünün.

00:03:05.430 --> 00:03:07.230
Biz qiymətlərin gücünü iqtisadçılar

00:03:07.230 --> 00:03:09.210
Friedrik Hayek sayəsində başa düşürük.

00:03:09.210 --> 00:03:12.400
Hayek'in vacib ideyalarını
və bunların dünyamızı

00:03:12.400 --> 00:03:14.110
necə izah etdiyini daha çox
öyrənmək üçün buraya klikləyin.

00:03:14.110 --> 00:03:16.780
[canlı musiqi]