WEBVTT FILE

1
00:00:00.000 --> 00:00:16.936
[музыка]

2
00:00:16.976 --> 00:00:21.003
-Анд тауларының басында
Инк империясының 

3
00:00:21.043 --> 00:00:23.564
патша сарайының орыны жатыр.

4
00:00:23.604 --> 00:00:26.469
Талай ғасыр әлемнен
жасырын жатқан 

5
00:00:26.509 --> 00:00:29.650
Мачу Пичу 1911 жылы қайта ашылды. 

6
00:00:29.690 --> 00:00:33.620
[музыка]

7
00:00:33.660 --> 00:00:39.364
Перудың байырғы халқы осы жазықта
әлі де фермерлікпен айналысады.

8
00:00:39.404 --> 00:00:42.060
Еусебио Мендес Атау отбасымен бірге 

9
00:00:42.100 --> 00:00:45.688
таудағы шағын ғана Ел Паламар
елдімекенінде тұрады.

10
00:00:45.728 --> 00:00:49.751
Ол соңғы 100 жылда әкесі, 

11
00:00:49.791 --> 00:00:53.116
атасы жайлаған жермен
күнелтіп отыр.

12
00:00:53.156 --> 00:00:59.679
Оның 4 өгізі, 2 шошқасы
және біраз тауығы бар.

13
00:00:59.719 --> 00:01:03.164
Бүгін,кезекті жұмыс күні
Еусебио қарапайым соқасын

14
00:01:03.204 --> 00:01:08.233
тауға әкетіп барады.

15
00:01:08.273 --> 00:01:10.787
Сөйте тұра оның 

16
00:01:10.827 --> 00:01:13.937
күнкөрісі тәуелді жер
теліміне оның құжаты жоқ.

17
00:01:13.937 --> 00:01:17.390
-Атам мен әжем осы жерде
дүниеге келген.

18
00:01:18.460 --> 00:01:22.060
Олар осы жердің алғашқы иелері еді.

19
00:01:23.301 --> 00:01:25.626
-Бір уақыт қаладан келген біреу 

20
00:01:25.666 --> 00:01:28.617
Еусебионың атасына жер
телімінің оған тиесілі екені 

21
00:01:28.657 --> 00:01:30.987
жазылған құжат көрсеткен.

22
00:01:31.800 --> 00:01:33.980
-Ол атам мен әжемды бұл жерден
шығарып тастағысы келді.

23
00:01:34.930 --> 00:01:36.980
Ол атам мен әжеме: 

24
00:01:38.060 --> 00:01:39.980
«Жер өңдегілерің келсе, 

25
00:01:41.200 --> 00:01:43.600
маған жұмыс істеңдер, маған
жұмыс істеңдер» депті. 

26
00:01:43.970 --> 00:01:50.547
[музыка]

27
00:01:50.587 --> 00:01:51.841
-Талай ғасырдан бері 

28
00:01:51.881 --> 00:01:56.024
Инктердің осы қасиетті
жазығының көп иесі болды.

29
00:01:56.064 --> 00:01:58.720
2 000 мильден астам
аумаққа созылып жатқан 

30
00:01:58.760 --> 00:02:04.047
империяға кезінде Эквадордан Чилидің
оңтүстігіне дейінгі территориялар қараған.

31
00:02:04.087 --> 00:02:07.902
16-ғасырда испан конкистадорлары 

32
00:02:07.942 --> 00:02:09.753
осы жерді жаулап алғанша 

33
00:02:09.793 --> 00:02:12.929
Инк билеушілері жергілікті
шаруалардан салық алып отырған.

34
00:02:12.969 --> 00:02:18.577
Содан бері жердің иесі кім болатынын
Перу үкіметі жиі белгілеп келеді.

35
00:02:18.617 --> 00:02:22.224
Бала кезінде Еусебионың
бір ғана таңдауы болды: 

36
00:02:22.264 --> 00:02:26.339
жер телімінің өзіне тиесілі
екенін айтқан адамға жұмыс істеу.

37
00:02:26.379 --> 00:02:28.428
[музыка]

38
00:02:28.468 --> 00:02:32.964
Бүгін түстен кейінгі егістік жұмыстарына
көмектесуге Еусебионың ұлдары да шығады.

39
00:02:33.004 --> 00:02:36.074
Еусебио мен оның әйелі Зенобиа 

40
00:02:36.114 --> 00:02:38.475
көбіне күн шыққаннан күн ұясына
қонғанға дейін жұмыс істейді.

41
00:02:38.530 --> 00:02:43.160
Маған бұл жер ...

42
00:02:44.130 --> 00:02:45.440
бұл жер алтын сияқты.

43
00:02:46.460 --> 00:02:47.440
немесе ақша сияқты.

44
00:02:48.260 --> 00:02:51.600
Осы жермен күнелтіп отырмын,
балаларымды осы жермен асырап отырмын.

45
00:02:53.339 --> 00:02:56.491
-1969 жылы Перу үкіметі 

46
00:02:56.531 --> 00:02:59.207
жерді үлкен меншік
иелерінен алып қойды, 

47
00:02:59.247 --> 00:03:02.259
бірақ оны жекелеген фермерлерге
бөліп берудің орнына 

48
00:03:02.299 --> 00:03:04.817
кооперативтер құрды.

49
00:03:04.857 --> 00:03:08.682
Жеке адамдарға жер теліміне
иелік етуге рұқсат берілмеді.

50
00:03:08.722 --> 00:03:12.437
Еусебионың алдында тағы да
бір ғана таңдау болды.

51
00:03:12.477 --> 00:03:14.962
Осы жерде қалу үшін
оған әйелі Зенобиамен 

52
00:03:15.002 --> 00:03:17.160
бірге директорын
астаналық қала Лимадағы 

53
00:03:17.200 --> 00:03:19.509
бюрократтар тағайындайтын
кооперативте 

54
00:03:19.549 --> 00:03:21.439
жұмыс істеуге тура келді.

55
00:03:21,439 --> 00:03:25,130
-Жағдай қиындап кетті,себебі енді біздің
еңбегімізді директорлар жеп кететін болды.

56
00:03:26,460 --> 00:03:29,290
Кооператив дұрыс жалақы төлемейтін,
тек күніне 50 цент беретін,ал күні

57
00:03:30,400 --> 00:03:33,460
бойы сыраны сыздықтатып ішіп,ерігіп
отыратын директор жоғары жалақы алды.

58
00:03:34,130 --> 00:03:35,260
Мысалы, 

59
00:03:36,130 --> 00:03:40,000
қазірдің өзінде олардың өз үйі,
автокөлігі … тракторлары бар.

60
00:03:40,930 --> 00:03:43,330
Олар оның бәрін кооперативтен алды.

61
00:03:44,600 --> 00:03:48,330
Олар ақшаны банктегі есепшотына салып
отырды.Олар соның рахатын көруде.

62
00:03:50.664 --> 00:03:53.404
-Еусебио мен көршілері
талай жылдан бері 

63
00:03:53.444 --> 00:03:56.273
осы жүйемен күресіп келе
жатқанымен одан ештеңе шықпады.

64
00:03:56.313 --> 00:04:00.492
Осы маңдағы Себастиана
Флорес күйеуімен,2 ұлымен

65
00:04:00.532 --> 00:04:03.488
бірге шағын жер теліміне
егін салады.

66
00:04:03.528 --> 00:04:07.312
Тағы бір көршісі Алехандрина
Хуе Мандес Чавес 

67
00:04:07.352 --> 00:04:09.096
егінді жалғыз салады.

68
00:04:09.136 --> 00:04:12.634
Оның күйеуі ақша табу үшін
қалаға кетуге мәжбүр болды.

69
00:04:12.674 --> 00:04:14.850
Меншікті иелену жолындағы күресте 

70
00:04:14.890 --> 00:04:18.771
Еусебио мен көршілерінің бұрын-соңды
кездеспеген одақтастары бар.

71
00:04:18.811 --> 00:04:20.870
-Әлем халқының үштен екісі 

72
00:04:20.910 --> 00:04:23.500
капиталистік жүйеге
жете алмай ділгір.

73
00:04:23.540 --> 00:04:26.523
Мүлік құқығы жоқ 4 млрд адамның 

74
00:04:26.563 --> 00:04:29.385
жеке басын куәландыратын
заңды құжаты жоқ, 

75
00:04:29.425 --> 00:04:33.949
олар қандай да бір құқықтық
іскерлік қауымдастыққа мүше емес.

76
00:04:33.989 --> 00:04:36.259
-Ернандо де Сото- 

77
00:04:36.299 --> 00:04:38.769
Лимада орналасқан
Азаттық пен демократия 

78
00:04:38.809 --> 00:04:40.637
институты президенті.

79
00:04:40.677 --> 00:04:42.686
«Экономист» журналы бұл институтты 

80
00:04:42.726 --> 00:04:47.393
әлемдегі ең маңызды 2 зерттеу
ұйымының бірі деп таныды.

81
00:04:47.433 --> 00:04:50.788
Ол мүлік құқығы мен заң
үстемділігі жолында күресіп, 

82
00:04:50.828 --> 00:04:55.933
ешкімнің үкіметтен арнайы қолдау
алмауына қол жеткізбекші.

83
00:04:55.973 --> 00:05:02.083
Жүйемен жалғыз күресіп келе жатқан
институт зерттеушілері реформаға жол ашуда.

84
00:05:02.123 --> 00:05:06.488
-Біз ғаламдық экономика,бүкіл
әлем туралы жарыса айтқанымызбен, 

85
00:05:06.528 --> 00:05:11.014
әлем халқының үштен екісінің
тұрмысы жайлы түк білмейміз, 

86
00:05:11.054 --> 00:05:13.181
олардың жағдайымен
танысқанымыз жөн, 

87
00:05:13.221 --> 00:05:18.059
себебі олар әлем
халқының басым бөлігі.

88
00:05:18.099 --> 00:05:23.564
Капиталистік ойынға қатысу
үшін сізге актив керек.

89
00:05:23.604 --> 00:05:26.689
-Еусебионың жалғыз активі - 

90
00:05:26.729 --> 00:05:28.590
құжаты жоқ жер телімі. 

91
00:05:28.630 --> 00:05:32.744
Көбірек тұқым мен жер сатып
алуға несие ала алмай жүр.

92
00:05:32.784 --> 00:05:36.552
Жерге құжаты болмаса,
ол балаларын оқытып, 

93
00:05:36.592 --> 00:05:38.438
жағдайын оңалта алмайды.

94
00:05:38.478 --> 00:05:40.175
Жер құжатынсыз 

95
00:05:40.215 --> 00:05:43.293
ол атасы мен әкесі сияқты 

96
00:05:43.333 --> 00:05:46.336
жерді сатып та пайда көре алмайды.

97
00:05:46,800 --> 00:05:48,330
-Құжатқа әбден ділгір болдық.

98
00:05:49,200 --> 00:05:52,000
Тіпті түсімде де құжатты
көрейін деп жатамын.

99
00:05:53,200 --> 00:05:55,130
Бірақ үнемі оны көрем
дегенде оянып кетемін.

100
00:05:56,200 --> 00:05:57,400
Өңімде де,түсімде де ойлағаным сол.

101
00:05:58.754 --> 00:06:01.298
-Еусебионың түстері бірқатар күрделі

102
00:06:01.338 --> 00:06:04.141
мәселенің басы іспетті.

103
00:06:04.181 --> 00:06:07.253
-Заң үстемділігін құру,әрине,сиқырлы таяқты
сермеп қалғандай нәтиже бере салмайды.

104
00:06:07.293 --> 00:06:10.711
Даму -өмірдің өзі
сияқты күрделі құбылыс.

105
00:06:10.751 --> 00:06:12.756
Білім алуыңыз керек, 

106
00:06:12.796 --> 00:06:15.111
денсаулығыңыз жақсы 

107
00:06:15.151 --> 00:06:18.026
болуы керек және заң
орындалуы керек.

108
00:06:18.066 --> 00:06:24.434
Алайда кімге не тиесілі екенін,
кімнің қайда екенін, 

109
00:06:24.474 --> 00:06:27.153
кімнің не нәрсеге жауап беретінін
білдіретін тәртіп болмаса, 

110
00:06:27.193 --> 00:06:28.545
өзге құрамдастар еш
нәтиже бермейді.