WEBVTT FILE

1
00:00:00.000 --> 00:00:16.936
[музыка ойноодо]

2
00:00:16.976 --> 00:00:21.003
- Көк мелжиген Анд тоолорунда 
Инк империясынын падышасынын 

3
00:00:21.043 --> 00:00:23.564
тарыхый өргүү жайынын урандылары жатат.

4
00:00:23.604 --> 00:00:26.469
Кылымдар бою сырткы дүйнөгө 
белгисиз жаткан 

5
00:00:26.509 --> 00:00:29.650
Мачу-Пикчу 1911-жылы кайра табылган.

6
00:00:29.690 --> 00:00:33.620
[музыка ойноодо]

7
00:00:33.660 --> 00:00:39.364
Перунун түпкү эли бул өрөөндө 
алигиче дыйканчылык кылат.

8
00:00:39.404 --> 00:00:42.060
Эйсебио Мендес Атау жана анын үй-бүлөсү 

9
00:00:42.100 --> 00:00:45.688
Эл Паламар деген тоолуу 
чакан кыштакта турушат.

10
00:00:45.728 --> 00:00:49.751
Алар жерди акыркы 100 жыл 
ичинде Эйсебионун атасы 

11
00:00:49.791 --> 00:00:53.116
менен чоң атасы иштеткендей 
эле иштетишет.

12
00:00:53.156 --> 00:00:59.679
Алардын төрт өгүзү, эки чочкосу 
жана анча-мынча тоогу бар.

13
00:00:59.719 --> 00:01:03.164
Бүгүн Эйсебио дагы бир күндүк жумуш үчүн

14
00:01:03.204 --> 00:01:08.233
өзүнүн жөнөкөй буурсунун тоого алып чыгат.

15
00:01:08.273 --> 00:01:10.787
Бирок анын өзүн багып 
келаткан жер тилкесине 

16
00:01:10.827 --> 00:01:13.897
алигиче эч кандай мыйзамдуу укугу жок.

17
00:01:13.937 --> 00:01:16.469
- Бул жерде менин чоң атам
менен чоң энем төрөлгөн.

18
00:01:17.399 --> 00:01:22.680
Алар бул жерлердин алгачкы
ээлеринен болушкан.

19
00:01:23.301 --> 00:01:25.626
-Күндөрдүн биринде шаардан 
келген чоочун киши 

20
00:01:25.666 --> 00:01:28.617
Эйсебионун чоң атасына 
жер аныкы экендигин 

21
00:01:28.657 --> 00:01:30.947
тастыктаган документин көрсөткөн.

22
00:01:30.987 --> 00:01:32.652
- Ал чоң атам менен чоң энемди

23
00:01:32.692 --> 00:01:34.998
өз жеринен чыгарып жибергиси келген.

24
00:01:35.039 --> 00:01:37.602
Ал аларга минтип айткан:

25
00:01:37.642 --> 00:01:40.600
"Эгер жерди иштете бергиңер келсе,

26
00:01:40.640 --> 00:01:44.212
анда мага жалданып иштешиңер керек".

27
00:01:43.970 --> 00:01:50.547
[музыка ойноодо]

28
00:01:50.587 --> 00:01:51.841
-Кылымдар бою инктердин 

29
00:01:51.881 --> 00:01:56.024
бул ыйык өрөөнүнүн 
көптөгөн ээлери болгон.

30
00:01:56.064 --> 00:01:58.720
3218 чакырымдан узак 
аралыкка созулган империя 

31
00:01:58.760 --> 00:02:04.047
бир кезде Эквадордон Чилинин түштүгүнө 
чейинки аймакты көзөмөлдөп турган.

32
00:02:04.087 --> 00:02:07.902
Инка падышалары XVI кылымда 
испан конкистадорлору 

33
00:02:07.942 --> 00:02:09.753
бул жерди басып алганга чейин 

34
00:02:09.793 --> 00:02:12.929
жергиликтүү дыйкандардан салык алып 
турушкан. Ошондон бери Перу өкмөтүнүн

35
00:02:12.969 --> 00:02:18.577
чечимдери менен жердин менчик укугу 
бир кишиден башка кишиге өтүп келет.

36
00:02:18.617 --> 00:02:22.224
Бала кезинде Эйсебионун бир гана аргасы - 

37
00:02:22.264 --> 00:02:26.339
бул жерге ээлик кылган киши 
үчүн иштөө жолу бар болчу. 

38
00:02:26.379 --> 00:02:28.428
[музыка ойноодо]

39
00:02:28.468 --> 00:02:32.964
Бүгүн түштөн кийин Эйсебионун 
уулдары ага талаада жардам беришет.

40
00:02:33.004 --> 00:02:36.074
Көпчүлүк күндөрү Эйсебио 
жубайы Зенобия менен

41
00:02:36.114 --> 00:02:38.435
таң аткандан күн батканга чейин иштешет.

42
00:02:38.475 --> 00:02:42.741
Мен үчүн бул жер —

43
00:02:43.741 --> 00:02:45.629
алтын сыяктуу.

44
00:02:45.738 --> 00:02:47.875
Же акча сыяктуу.

45
00:02:47.915 --> 00:02:49.516
Бул жер мени жана

46
00:02:50.673 --> 00:02:52.620
балдарымды багат.

47
00:02:53.339 --> 00:02:56.491
-1969-жылы Перу өкмөтү 

48
00:02:56.531 --> 00:02:59.207
жерди ири менчик ээлеринен тартып алган, 

49
00:02:59.247 --> 00:03:02.259
бирок аны жеке дыйкандарга 
бөлүштүрүүнүн ордуна, 

50
00:03:02.299 --> 00:03:04.817
кооперативдерди түзгөн.

51
00:03:04.857 --> 00:03:08.682
Ал эми жеке кишилердин жерге ээлик 
кылуусуна уруксат берилген эмес.

52
00:03:08.722 --> 00:03:12.437
Кайрадан эле Эйсебиодо 
бир гана вариант калды.

53
00:03:12.477 --> 00:03:14.962
Жер тилкесинде калуу үчүн Зенобия экөө 

54
00:03:15.002 --> 00:03:17.160
директорлору Лимадагы аткаминерлер 

55
00:03:17.200 --> 00:03:19.509
тарабынан дайындалчу кооператив үчүн 

56
00:03:19.549 --> 00:03:21.399
иштеши керек болчу.

57
00:03:21.439 --> 00:03:23.768
- Барган сайын начарлады,

58
00:03:23.808 --> 00:03:25.823
анткени эми бизди
жетекчилер эзе баштады.

59
00:03:26.075 --> 00:03:28.175
Кооператив дээрлик эмгек
акы төлөгөн жок,

60
00:03:28.215 --> 00:03:30.042
күнүнө болгону 50 цент,

61
00:03:30.082 --> 00:03:32.178
жетекчилер болсо жакын жерде пиво ичип

62
00:03:32.218 --> 00:03:33.988
отуруп эле бир топ көп алышчу.

63
00:03:34.028 --> 00:03:35.825
Мисалы,

64
00:03:35.865 --> 00:03:38.330
алардын азыр үйлөрү, машиналары

65
00:03:38.370 --> 00:03:40.176
тракторлору бар.

66
00:03:40.707 --> 00:03:44.446
Алар булардын баарын
кооператив аркылуу алышты.

67
00:03:44.486 --> 00:03:47.135
Алар тапкан акчаларын
банкка салышты.

68
00:03:47.175 --> 00:03:48.810
Ал акчаларды өздөрү колдонушат.

69
00:03:50.664 --> 00:03:53.404
-Көп жылдар бою Эйсебио жана 
анын кошуналары

70
00:03:53.444 --> 00:03:56.273
системага каршы эч майнапсыз 
күрөш жүргүзүштү.

71
00:03:56.313 --> 00:04:00.492
Жакын жерде Себастиана Флорес 
күйөөсү жана эки уулу менен 

72
00:04:00.532 --> 00:04:03.488
чакан жер тилкесин иштетет.

73
00:04:03.528 --> 00:04:07.312
Дагы бир коңшусу - Алехандрина 
Хуе Мандес Чавез айым 

74
00:04:07.352 --> 00:04:09.096
жерди жалгыз иштетет.

75
00:04:09.136 --> 00:04:12.634
Анын күйөөсү акча иштеп 
табуу үчүн шаарга кеткен.

76
00:04:12.674 --> 00:04:14.850
Менчикке ээ болуу үчүн күрөштө 

77
00:04:14.890 --> 00:04:18.771
Эйсебио жана анын кошуналары аларга эч 
качан жолукпаган өнөктөштөргө ээ.

78
00:04:18.811 --> 00:04:20.870
-Дүйнө калкынын үчтөн экиси 

79
00:04:20.910 --> 00:04:23.500
капиталисттик системадан 
тышкары камалып келет.

80
00:04:23.540 --> 00:04:26.523
Төрт миллиард киши алигиче 
менчик укугу жок, 

81
00:04:26.563 --> 00:04:29.385
таанылган мыйзамдуу 
ишкерлик бирикмеси жана 

82
00:04:29.425 --> 00:04:33.949
өзүнүн ким экендигин тастыктоочу 
укуктук документи жок жашап келет.

83
00:04:33.989 --> 00:04:36.259
-Хернандо де Сото - баш кеңсеси

84
00:04:36.299 --> 00:04:38.769
Лимада жайгашкан Эркиндик жана демократия

85
00:04:38.809 --> 00:04:40.637
институтунун президенти.

86
00:04:40.677 --> 00:04:42.686
The Economist журналы аны дүйнөдөгү 

87
00:04:42.726 --> 00:04:47.393
эң маанилүү эки изилдөө 
уюмунун бири деп атайт.

88
00:04:47.433 --> 00:04:50.788
Институт эч ким өкмөттүн өзгөчө 
мамилесине ээ болбоосуна жетишүү мүдөөсүндө 

89
00:04:50.828 --> 00:04:55.933
менчик укугу жана мыйзам 
үстөмдүгү үчүн күрөшөт.

90
00:04:55.973 --> 00:05:02.083
Жекеме-жеке иштөө менен анын талаа 
изилдөөчүлөрү реформага чыйыр салып келишет.

91
00:05:02.123 --> 00:05:06.488
-Биз баарыбыз глобалдык экономика 
жана глобалдык дүйнө дейбиз,

92
00:05:06.528 --> 00:05:11.014
бирок дүйнөнүн үчтөн экиси кандай жашап
жатканы жөнүндө кабарыбыз абдан аз

93
00:05:11.054 --> 00:05:13.181
жана алар менен таанышканыбыз маанилүү, 

94
00:05:13.221 --> 00:05:18.059
анткени алар дүйнө калкынын 
басымдуу бөлүгүн түзөт.

95
00:05:18.099 --> 00:05:23.564
Капиталисттик оюнга катышууңуз 
үчүн сизге байлык талап кылынат.

96
00:05:23.604 --> 00:05:26.689
Эйсебионун жалгыз байлыгы - жер тилкеси, 

97
00:05:26.729 --> 00:05:28.590
бирок менчик укугу жок болгондуктан, 

98
00:05:28.630 --> 00:05:32.744
ал көбүрөөк үрөн же көбүрөөк жер 
тилкесин сатып алуу үчүн насыя ала албайт.

99
00:05:32.784 --> 00:05:36.552
Менчик укугу болбосо, 
ал балдарын окутуу үчүн 

100
00:05:36.592 --> 00:05:38.438
же үйүн оңдоо үчүн карыз ала албайт.

101
00:05:38.478 --> 00:05:40.175
Менчик укугусуз ал 

102
00:05:40.215 --> 00:05:43.293
атасынын же чоң атасынын 
жолоюн жолдойт да, 

103
00:05:43.333 --> 00:05:46.016
эч кандай мүлктү сатып, пайда көрө албайт.

104
00:05:46.586 --> 00:05:48.173
- Менин аргам түгөндү.

105
00:05:48.780 --> 00:05:52.341
Канча жолу түшүмдө менчик укугумду
тастыктаган документти көрүүнү эңседим.

106
00:05:52.381 --> 00:05:55.347
Анан мен аны көрбөстөн ойгончумун.

107
00:05:55.387 --> 00:05:58.196
Бул канча жолу кайталанды.

108
00:05:58.754 --> 00:06:01.298
-Эйсебионун кыялы - бир катар татаал 

109
00:06:01.338 --> 00:06:04.141
маселелердин башаты тууралуу.

110
00:06:04.181 --> 00:06:07.253
-Мыйзам үстөмдүгүн орнотуу, деги, 
көйгөйдү сыйкырдуу таяктай шарт чечпейт.

111
00:06:07.293 --> 00:06:10.711
Өнүгүү - турмуштун өзү 
сыяктуу өтө татаал нерсе.

112
00:06:10.751 --> 00:06:12.756
Бул мүдөөгө жетүү үчүн сизге 
сапаттуу билим керек, 

113
00:06:12.796 --> 00:06:15.111
чың ден соолук зарыл жана 

114
00:06:15.151 --> 00:06:18.026
мыйзамдын аткарылышын 
көзөмөлдөөңүз абзел.

115
00:06:18.066 --> 00:06:24.434
Бирок кимге эмне тиешелүү, 
ким кайда турат, 

116
00:06:24.474 --> 00:06:27.153
ким эмне үчүн жоопкер деген 
документ өзү жок болсо, 

117
00:06:27.193 --> 00:06:28.545
анда калгандарынын бири да жарамсыз.