WEBVTT

1
00:00:00.590 --> 00:00:01.423
- Onu çəkiliş meydanında tərk edin.

2
00:00:01.423 --> 00:00:05.543
[gülür]
- Lakin bu artıq improvizə olunub, ona görə...

3
00:00:07.010 --> 00:00:08.960
- Mariya, Nataşa, Xuanitaslardan

4
00:00:08.960 --> 00:00:12.110
ibarət qrup deyil, ancaq iqtisadçılar,

5
00:00:12.110 --> 00:00:14.680
və bu, bir çox mübahisələrə
səbəb oldu.

6
00:00:14.680 --> 00:00:16.560
Bununla belə, tez-tez diqqətdən
kənarda qalanlar isə

7
00:00:16.560 --> 00:00:18.640
real dünyada baş verən problemləri

8
00:00:18.640 --> 00:00:20.430
həll etməklə iqtisadiyyatı inkişaf
etdirən faktiki olaraq

9
00:00:20.430 --> 00:00:23.000
qadın iqtisadçılardır.

10
00:00:23.000 --> 00:00:26.303
"İqtisadiyyatda Qadınlar"
bölməsinə xoş gəlmisiniz.

11
00:00:28.730 --> 00:00:31.220
- Sosial şəbəkələrdən necə istifadə
etməyinizlə bağlı müəyyən
normalar var, elə deyilmi?

12
00:00:31.220 --> 00:00:31.690
- Bu sizsiniz!

13
00:00:31.690 --> 00:00:34.280
- Bəli. Gəlin bunu nəzərdən keçirək.

14
00:00:34.280 --> 00:00:36.180
- Ostrom, ikini götür. Marker.

15
00:00:36.180 --> 00:00:37.920
- Beləliklə, mən yerli icmanın

16
00:00:37.920 --> 00:00:40.810
əməkdaşlığına əsaslanan
iqtisadiyyatdan danışanda

17
00:00:40.810 --> 00:00:43.249
bəzi insanların ağlı bir anda ona keçə bilər...

18
00:00:43.249 --> 00:00:45.770
♪ SSR-in himni ♪

19
00:00:45.770 --> 00:00:49.150
Ancaq yox, Elinor Ostrom sosialist deyildi.

20
00:00:49.150 --> 00:00:52.580
Los-Ancelesdə anadan olan və
Böyük Depressiya dövrünün

21
00:00:52.580 --> 00:00:54.500
uşağı olan Ostromun uşaqlığı

22
00:00:54.500 --> 00:00:57.780
müharibə zamanı zəfər bağını
qazmaqla, qoşunlara şərflər

23
00:00:57.780 --> 00:01:01.260
toxumaqla və xeyriyyə
mağazasında paltar almaqla keçib.

24
00:01:02.340 --> 00:01:05.680
Erkən yaşlarından
əməkdaşlıq prinsipləri,

25
00:01:06.100 --> 00:01:07.910
habelə resursların qorunması

26
00:01:07.910 --> 00:01:10.870
onun dünyaya baxışında dərin
kök salmışdı.

27
00:01:10.870 --> 00:01:13.000
- Çox işləməyi və müstəqil

28
00:01:13.000 --> 00:01:15.920
olmağı erkən yaşlarından öyrənməli idim.

29
00:01:15.920 --> 00:01:17.250
- Təəccüblü deyil ki, onun

30
00:01:17.250 --> 00:01:20.930
iqtisadiyyatdakı ən böyük
nailiyyətləri həmrəyliyi təkzib

31
00:01:20.930 --> 00:01:23.550
etmək və bu "İcmaların faciəsi" əsərini

32
00:01:23.550 --> 00:01:27.140
ərsəyə gətirmək olub.

33
00:01:27.140 --> 00:01:28.849
Lakin dayanın.

34
00:01:28.849 --> 00:01:31.780
"İcmaların faciəsi" nə deməkdir?

35
00:01:31.780 --> 00:01:34.960
İqtisadçılar geniş şəkildə
güman edirdilər ki, vacib

36
00:01:34.960 --> 00:01:39.070
resursların ümumi mülkiyyəti
hədsiz istismarla nəticələnəcək.

37
00:01:39.200 --> 00:01:40.860
- Bildiyiniz kimi otlaqdan,
göldən və ya başqa bir şeydən

38
00:01:40.860 --> 00:01:43.650
istifadə edən insanlar
çarəsiz şəkildə özləri üçün

39
00:01:43.650 --> 00:01:46.350
bacardıqları qədər çox şey
əldə etməyə çalışırlar.

40
00:01:46.350 --> 00:01:47.780
[uşaqlar səs-küy salır]

41
00:01:47.780 --> 00:01:50.960
- Təsəvvürünüzə ümumi gölməçədən
çoxlu balıq ovlayan

42
00:01:50.960 --> 00:01:52.720
balıqçıları gətirin, çünki
hər bir balıqçı başqalarının

43
00:01:52.720 --> 00:01:55.080
balığı birinci çıxaracağından qorxur,

44
00:01:55.080 --> 00:01:57.430
buna görə də hamısı
balıqları çox sürətlə çıxarır.

45
00:01:57.430 --> 00:01:58.530
Bildiyiniz digər məsələ odur ki,

46
00:01:58.530 --> 00:02:00.840
gölməçədə heç bir balıq qalmayacaq.

47
00:02:00.840 --> 00:02:03.572
O, bu fikir birliyini olduğu kimi qəbul etmədi.

48
00:02:03.572 --> 00:02:05.655
[gülür]

49
00:02:06.750 --> 00:02:09.320
- Onun tarixçəsi ona müxalif olmağı öyrətdi.

50
00:02:09.320 --> 00:02:10.560
- So in the early years,

51
00:02:10.560 --> 00:02:13.300
Düşünürəm ki, qadın olmaq böyük maneə idi.

52
00:02:13.300 --> 00:02:15.750
Magistraturaya daxil olmaq çətin idi.

53
00:02:15.750 --> 00:02:17.500
Anam hətta kollecə getməyimdən

54
00:02:17.500 --> 00:02:18.237
belə məmnun deyildi.

55
00:02:18.237 --> 00:02:22.077
O həmişə belə deyirdi:
"Sən heç vaxt böyük universitetdə dərs deyə bilməyəcəksən.

56
00:02:22.077 --> 00:02:24.810
Sadəcə işə düzələ bilməyəcəksən,
tada da da da da."

57
00:02:24.810 --> 00:02:27.610
- Başqa sözlə, o, qurumun dediklərinin

58
00:02:27.610 --> 00:02:31.250
heç də həmişə doğru olmadığını
dəfələrlə etiraf etməli oldu.

59
00:02:31.250 --> 00:02:33.910
- Amma mən sadəcə olaraq
gördüyüm işə heyran oldum

60
00:02:33.910 --> 00:02:37.340
və buna görə də inadkar dəcəl
olduğumdan yoluma davam etdim.

61
00:02:37.340 --> 00:02:40.290
- Beləliklə, o, "İcmaların faciəsi"
probleminə tamamilə

62
00:02:40.290 --> 00:02:41.540
fərqli bir şəkildə yanaşdı.

63
00:02:41.540 --> 00:02:43.660
O dövrdə iqtisadiyyata dair mətnlərdə

64
00:02:43.660 --> 00:02:46.340
olan səciyyəvi nəzəriyyədən
daha çox o, konkret halların

65
00:02:46.340 --> 00:02:48.860
öyrənilməsi üçün
nəzərdə tutulan yanaşmanı əsas götürdü.

66
00:02:48.860 --> 00:02:50.180
O, ofisdən çıxdı və yerli

67
00:02:50.180 --> 00:02:52.610
sakinlərlə danışdı.

68
00:02:52.610 --> 00:02:56.210
O, İspaniyadakı kommunal suvarma
sistemlərini, Nepaldakı meşələri

69
00:02:56.210 --> 00:03:00.840
və Yaponiyadakı dağ kəndlərini
araşdırmaq üçün səyahətə çıxdı.

70
00:03:00.840 --> 00:03:03.870
- Biz dünyada hər cür
nümunə tapdıq.

71
00:03:03.870 --> 00:03:07.090
İnsanlar müxtəlif növ ümumi
mülkiyyət institutlarını

72
00:03:07.090 --> 00:03:09.500
özləri təşkil edir və bəzən

73
00:03:09.500 --> 00:03:12.080
problemləri çox yaxşı həll edirlər.

74
00:03:12.080 --> 00:03:14.340
- O, özünü icmalara daxil etdi və

75
00:03:14.340 --> 00:03:16.900
təkcə iqtisadiyyat deyil, həm
də ekologiya, kompüter elmləri

76
00:03:16.900 --> 00:03:19.480
və psixologiya kimi digər elm

77
00:03:19.480 --> 00:03:21.770
sahələri ilə də işlədi.

78
00:03:21.770 --> 00:03:24.850
Bütün bunlar onun tədqiqat və araşdırmaları üçün əsas rolunu oynadı.

79
00:03:24.850 --> 00:03:28.560
Ostromun əsas açıqlaması
ondan ibarət idi ki,

80
00:03:28.560 --> 00:03:31.451
çox vaxt, ən azı düzgün şəraitdə bu

81
00:03:31.451 --> 00:03:34.430
"İcmaların Faciəsi" problemləri
həll edilə bilər və xüsusən

82
00:03:34.430 --> 00:03:37.280
də kiçik qruplar tərəfindən
həll edilə bilər.

83
00:03:37.280 --> 00:03:39.340
- Və empirik iş nümayiş olundu -

84
00:03:39.340 --> 00:03:43.940
insanlar öz qaydaları ilə
razılaşmaq və özlərini

85
00:03:43.940 --> 00:03:46.260
problemdən uzaqlaşdırmaq
yollarını tapdılar.

86
00:03:46.260 --> 00:03:48.570
- Əgər onun ümumi sitat sayına,
digər tədqiqatçıların onun

87
00:03:48.570 --> 00:03:51.370
işini neçə dəfə qeyd etdiyinə
baxsanız, o, həqiqətən də

88
00:03:51.370 --> 00:03:53.560
zirvəyə çox yaxın idi və sonra

89
00:03:53.560 --> 00:03:56.640
2009-cu ildə Lin iqtisadiyyat sahəsində

90
00:03:56.640 --> 00:03:58.790
Nobel mükafatını alan ilk qadın oldu.

91
00:03:59.110 --> 00:03:59.980
[alqışlar]

92
00:04:00.130 --> 00:04:03.510
- Problemləri həll etməyin bir
yolu mərkəzləşdirilmiş dövlət

93
00:04:03.510 --> 00:04:05.650
nəzarətidir və ya resursların

94
00:04:05.650 --> 00:04:07.570
idarəolunmasını böyük özəl şirkətə

95
00:04:07.570 --> 00:04:11.370
təhvil vermək olar, lakin
Elinor Ostrom yerli səviyyədə

96
00:04:11.370 --> 00:04:14.960
tətbiq olunan qrup
normalarının əslində bir çox

97
00:04:14.960 --> 00:04:16.940
ekoloji problemlərin həllinə
necə kömək edə biləcəyini açıqladı.

98
00:04:16.940 --> 00:04:18.310
Həmin kiçik qruplar ovçulara

99
00:04:18.310 --> 00:04:21.100
bu mövsüm nə qədər maral
vura biləcəyinizi,

100
00:04:21.100 --> 00:04:23.780
sudan nə qədər balıq çıxara
biləcəyinizi, sulu təbəqədən

101
00:04:23.780 --> 00:04:26.810
nə qədər su çəkə
biləcəyinizi söyləyən

102
00:04:26.810 --> 00:04:30.050
qaydalar hazırlayacaqlar.

103
00:04:30.050 --> 00:04:33.600
Bundan başqa, kiçik lokal
miqyasda işləyən icmalar

104
00:04:33.600 --> 00:04:36.920
sanksiyalar, qaydalar və
yerli idarəetmədən

105
00:04:36.920 --> 00:04:38.000
istifadə etməklə, bir çox

106
00:04:38.000 --> 00:04:40.620
ekoloji problemləri həll
edə biləcəklər.

107
00:04:40.620 --> 00:04:43.110
Mən isə Elinor Ostromu
zəmanəmizin həqiqətən ən

108
00:04:43.110 --> 00:04:46.220
böyük ekoloji optimistlərindən
biri hesab edirəm.

109
00:04:46.220 --> 00:04:47.460
- Bizə öyrədildiyi kimi bu

110
00:04:47.460 --> 00:04:49.550
qaydalar rəhbər tutulur.

111
00:04:49.550 --> 00:04:52.430
Bu təcrübədən əldə etdiyimiz
nəticə odur ki,

112
00:04:52.430 --> 00:04:57.050
kağız üzərində olan qaydalarla
formada olan qaydalar fərqlidir.

113
00:04:57.050 --> 00:04:58.090
- Tamamilə.

114
00:04:58.090 --> 00:04:59.253
- Bəlkə burda dayanaq.

115
00:05:01.520 --> 00:05:03.190
- Ostromu və "İcmaların Faciəsi"ni

116
00:05:03.190 --> 00:05:05.090
daha yaxşı başa düşmək istəyirsiniz?

117
00:05:05.090 --> 00:05:08.070
Əlaqəli materiallar və təcrübə
sualları üçün buraya klikləyin

118
00:05:08.070 --> 00:05:09.360
və ya digər videolara və

119
00:05:09.360 --> 00:05:11.890
iqtisadçıların yoxsulluq, təhsil
və işsizlik kimi mövcud dünya

120
00:05:11.890 --> 00:05:14.573
problemləri ilə necə mübarizə
apardıqlarına baxın.

121
00:05:14.573 --> 00:05:20.570
[musiqi səsləndirilir]

122
00:05:20.770 --> 00:05:24.320
[bu videoda istifadə olunan təsvirlərə görə təşəkkürlər]