WEBVTT FILE

1
00:00:00.000 --> 00:00:02.826
-Bu hikoya bizni
Sharqiy Yevropaga olib boradi.

2
00:00:02.826 --> 00:00:05.530
Kichik Slovakiya
40 yil mobaynida «temir parda»

3
00:00:05.530 --> 00:00:08.168
ortida Sovetlar rejimi
nazoratidagi

4
00:00:08.168 --> 00:00:10.168
mamlakatlardan biri bo'lgan.

5
00:00:10.168 --> 00:00:13.477
O'sha paytda Slovakiya va
Chexiya Respublikasi

6
00:00:13.477 --> 00:00:17.629
Chexoslovakiya deb nomlangan
bitta mamlakat bo'lgan.

7
00:00:17.629 --> 00:00:22.501
1989 yilda Chexoslovakiya
Sovet nazoratidan ozod bo'ldi.

8
00:00:22.501 --> 00:00:30.078
Deyarli bir kechada dahshatli
kommunizm tugatildi.

9
00:00:30.078 --> 00:00:31.583
Ammo mustaqillikdan keyin

10
00:00:31.583 --> 00:00:35.075
odamlar og'ir davrlarni
boshdan kechirdilar.

11
00:00:35.075 --> 00:00:38.508
Olga Ribarikova
va uning bolalari kabi odamlar.

12
00:00:38.530 --> 00:00:43.179
-Eski rejim, kommunistik
rejim shu tizimda yashaydigan

13
00:00:43.179 --> 00:00:47.227
odamlar uchun juda
beshafqat bo'lgan.

14
00:00:47.227 --> 00:00:51.155
Ayniqsa, erkin va dunyoqarashi
keng odamlar uchun.

15
00:00:51.155 --> 00:00:53.736
Men uchun hech qanday
imkoniyat yo'q edi,

16
00:00:53.736 --> 00:00:56.969
chunki agar siz ozgina
odamlardan ajralib tursangiz,

17
00:00:56.969 --> 00:01:00.988
ular darhol hushingizni joyiga keltirib
qo'yishga harakat qilishar edi.

18
00:01:00.988 --> 00:01:03.319
Biz chet elga bemalol
bora olmasdik,

19
00:01:03.319 --> 00:01:06.580
so'z erkinligi yo'q edi,
imkoniyatlar juda cheklangan edi,

20
00:01:06.580 --> 00:01:09.371
bu haqiqiy diktatura edi.

21
00:01:09.371 --> 00:01:14.004
[musiqa sadosi]

22
00:01:14.004 --> 00:01:18.107
-Olga Ribarikova hayotining katta
qismini kommunizm davrida yashagan.

23
00:01:18.107 --> 00:01:19.825
O'sha shafqatsiz yillari

24
00:01:19.825 --> 00:01:22.607
u o'zining ikki
kichik bolalari,

25
00:01:22.607 --> 00:01:24.607
Katarina va Erikni boqishga qiynalgan.

26
00:01:24.607 --> 00:01:27.182
-Ammo Sovet Ittifoqida yashagan
bola uchun vaziyat boshqacha bo'lgan,

27
00:01:27.182 --> 00:01:29.647
chunki u butun siyosatni
ko'rmagan... bilasiz...

28
00:01:29.647 --> 00:01:31.647
albatta, bolalikda parvo qilmaysiz,

29
00:01:31.647 --> 00:01:35.100
lekin ulg'ayganda bular to'g'risida
ko'proq o'ylashni boshlaysiz,

30
00:01:35.100 --> 00:01:37.841
sharoit yaxshi bo'lmaganligini,

31
00:01:37.841 --> 00:01:40.954
nazorat esa juda qattiq
bo'lganligini tushunasiz.

32
00:01:40.954 --> 00:01:46.067
-Men ba'zi narsalarni bilaman, chunki
onam bu to'g'risida ko'p gapirgan.

33
00:01:46.067 --> 00:01:49.125
Men xohlagan narsamni
qila olmasdim.

34
00:01:49.125 --> 00:01:54.148
Buni men tasavvur
ham qila olmayman.

35
00:01:54.148 --> 00:01:58.163
-Bunday tizimda yashamagan
odamlar uning qanday bo'lganini

36
00:01:58.163 --> 00:02:01.082
tasavvur qila olmaydilar.

37
00:02:01.082 --> 00:02:02.698
-Erik va Katarina

38
00:02:02.698 --> 00:02:04.521
kommunizm qulaganidan keyingi

39
00:02:04.521 --> 00:02:08.399
noaniq yillarda ulg'ayishdi.

40
00:02:08.587 --> 00:02:10.396
-Demokratiya tiklanganishini

41
00:02:10.396 --> 00:02:13.664
Chexoslovakiya
qisqa vaqt nishonladi.

42
00:02:13.664 --> 00:02:17.329
[olomon hayqirig'i]

43
00:02:17.329 --> 00:02:19.782
Ammo iqtisodiyot vayron bo'lgan edi.

44
00:02:19.794 --> 00:02:21.859
Siyosiy korruptsiya keng tarqalgan,

45
00:02:21.859 --> 00:02:24.061
ishsizlik darajasi
tobora oshib borayotgan edi.

46
00:02:24.061 --> 00:02:27.444
Sekin-asta Chexiya hududi
barqarorlasha boshladi,

47
00:02:27.444 --> 00:02:30.773
ammo Slovakiya hududi
ancha orqada qolayotgan edi.

48
00:02:30.773 --> 00:02:33.733
So'ngra, 1993 yilda bu ikki hudud

49
00:02:33.733 --> 00:02:37.268
Slovakiya va Chexiya Respublikalariga
bo'linib ketdi.

50
00:02:37.268 --> 00:02:40.630
Slovakiya endi chinakkamiga mustaqil bo'ldi.

51
00:02:40.630 --> 00:02:44.551
-Kommunistik rahbariyat
kommunistik tizimning qulashiga

52
00:02:44.551 --> 00:02:49.590
imperialistlarni,
Amerika Qo'shma Shtatlarini,

53
00:02:49.590 --> 00:02:54.743
kapitalistlarni, har xil...
dushmanlarni aybladi.

54
00:02:54.743 --> 00:02:59.188
Nihoyat, xatolarimiz uchun
ayblashga boshqa hech kim qolmadi.

55
00:02:59.188 --> 00:03:02.465
Biz bu xatolardan
saboq oldik va

56
00:03:02.465 --> 00:03:05.755
yanada muvaffaqiyatli
mamlakatga aylanish uchun

57
00:03:05.755 --> 00:03:09.870
strategiyalar ishlab chiqdik.

58
00:03:09.870 --> 00:03:13.282
-Slovakiya demokratiya va mustaqillikka
erishganidan 10 yildan keyin ham

59
00:03:13.282 --> 00:03:15.282
uning ahvoli mushkul edi.

60
00:03:15.282 --> 00:03:19.299
2001 yilda ishsizlik darajasi deyarli
20 foizni tashkil etib, bu

61
00:03:19.299 --> 00:03:21.299
butun Yevropadagi
eng yuqori ko'rsatkich edi.

62
00:03:21.299 --> 00:03:25.698
Yangi mamlakat iqtisodiy
ilojsizlikka duch keldi.

63
00:03:25.770 --> 00:03:29.981
Slovakiya xalqi keskin
o'zgarishlar yo'lini tanladi.

64
00:03:29.981 --> 00:03:32.893
Ular ochiq bozor
islohotlari, jumladan,

65
00:03:32.893 --> 00:03:35.614
qat'iy 19 foizlik yagona soliq,

66
00:03:35.614 --> 00:03:38.209
erkinroq mehnat tartiblari va

67
00:03:38.209 --> 00:03:42.564
pensiya tizimini xususiylashtirish
uchun ovoz berdilar.

68
00:03:42.564 --> 00:03:45.887
Bu o'zgarishlar qiyin kechdi,
lekin 5 yil ichida

69
00:03:45.887 --> 00:03:49.102
biznes egalarida moliyalashtirish uchun
yangi imkoniyatlar payo bo'ldi,

70
00:03:49.102 --> 00:03:54.013
qora bozor qisqardi va mamlakatga
xorijiy investitsiyalar kirib keldi.

71
00:03:54.013 --> 00:03:57.154
Slovakiyada ishsizlik darajasi
7,5 foizgacha pasaydi,

72
00:03:57.154 --> 00:04:00.821
turmush darajasi
esa keskin ko'tarildi.

73
00:04:00.821 --> 00:04:03.346
-Iqtisodiyot rivojlana boshladi.

74
00:04:03.346 --> 00:04:06.591
Slovakiya Chexiya Respublikasi,

75
00:04:06.591 --> 00:04:09.639
Vengriya va Polsha kabi
qo'shni mamlakatlardan

76
00:04:09.639 --> 00:04:11.639
orqada bo'lgan mamlakatdan

77
00:04:11.663 --> 00:04:17.471
ikkita jiddiy iqtisodiy islohotlarni amalga
oshirgan mamlakatga aylandi.

78
00:04:17.471 --> 00:04:21.486
Ushbu islohotlar biz 90-yillarda
orqada qolgan mamlakatlardan

79
00:04:21.486 --> 00:04:25.357
oldinga chiqib olishimizga yordam berdi.

80
00:04:25.357 --> 00:04:28.137
Shu yo'l orqali biz

81
00:04:28.137 --> 00:04:31.333
rivojlanganroq mamlakatlarga yetib oldik.

82
00:04:31.333 --> 00:04:34.020
-Slovakiya nihoyat «temir parda»
ortidagi mamlakatdan

83
00:04:34.020 --> 00:04:38.230
gullab-yashnayotgan
Yevropa mamlakatiga aylandi.

84
00:04:38.230 --> 00:04:42.789
O'z biznesini ochish
haqiqiy imkoniyatga aylandi.

85
00:04:42.789 --> 00:04:45.573
Katarina Ribarikovada bitta fikr paydo bo'ldi.

86
00:04:45.573 --> 00:04:49.408
U tez o'sib borayotgan va o'ziga
xos maymun logotipi bilan tanish

87
00:04:49.408 --> 00:04:54.304
«Paul Frank» brendini Amerikadan
Sharqiy Evropaga olib keladi.

88
00:04:54.304 --> 00:04:56.304
-Bunga 6 yillarcha bo'lib qoldi.

89
00:04:56.304 --> 00:05:00.679
Biz «Paul Frank» kompaniyasidagi
odamlarni tanimasdik, shuning uchun

90
00:05:00.686 --> 00:05:05.006
men uning manzilini, Slovakiya to'g'risida
va ularni qiziqtirishi mumkin bo'lgan

91
00:05:05.006 --> 00:05:08.491
ko'plab ma'lumotlarni
Internetdan qidirib topdim.

92
00:05:08.491 --> 00:05:12.063
Keling, kichkina prezentatsiya qilib,
bundan nima chiqishini ko'raylikchi, dedik.

93
00:05:12.063 --> 00:05:15.173
Balki ularda Slovakiya
qiziqish uyg'otar.

94
00:05:15.173 --> 00:05:23.102
Biz Los-Anjelesga uchib borib, kompaniya
egalari bilan tanishdik va ish shunday boshlandi.

95
00:05:23.102 --> 00:05:27.058
Endi biz Yevropadagi yagona
rasmiy «Paul Frank» do'konimiz.

96
00:05:27.058 --> 00:05:29.058
Bu haqiqatan ham juda oson kechdi.

97
00:05:29.058 --> 00:05:34.056
-Kommunistik rejimda, hali bolalarim
kichikligida, men ular hech qachon

98
00:05:34.056 --> 00:05:39.674
bunday yutuqlarga erishishi
mumkin deb o'ylamagandim.

99
00:05:39.674 --> 00:05:45.534
-Biz uchta tub o'zgarishlarni
boshdan kechirdik.

100
00:05:45.534 --> 00:05:48.176
Ulardan biri iqtisodiy islohot bo'lib,

101
00:05:48.176 --> 00:05:50.702
u markazlashgan rejali iqtisodiyotdan

102
00:05:50.702 --> 00:05:54.805
bozor iqtisodiyoti deb
nomlangan tizimga o'tish edi.

103
00:05:54.805 --> 00:05:57.019
Undan keyin siyosiy islohot
bo'lib, u totalitar davlatdan

104
00:05:57.019 --> 00:06:01.694
demokratiyaga o'tishni,
shu jumladan,

105
00:06:01.694 --> 00:06:05.644
mustaqil Slovakiyani
qurishni o'z ichiga oladi.

106
00:06:05.644 --> 00:06:08.956
Islohotlarning eng
muhimi esa bu

107
00:06:08.956 --> 00:06:13.271
paternalizmdan shaxsiy
mas'uliyatga

108
00:06:13.271 --> 00:06:16.102
o'tish edi.

109
00:06:16.102 --> 00:06:22.500
Davlat paternalizmiga nafaqat
kommunistik hokimiyatning xunuk ko'rinishi,

110
00:06:22.500 --> 00:06:25.936
balki G'arb uslubidagi

111
00:06:25.936 --> 00:06:30.943
ijtimoiy davlatning
yoqimli ko'rinishi ham xosdir.

112
00:06:30.943 --> 00:06:34.381
Agar shaxslar va korxonalar
mas'uliyati davlatga yuklansa,

113
00:06:34.381 --> 00:06:36.841
unda sotsializmning yana

114
00:06:36.841 --> 00:06:41.496
bir turi yuzaga keladi.
Biz esa bu jamiyatni tashkil

115
00:06:41.496 --> 00:06:47.509
qilish uchun barqaror yo'l
emas ekanligini isbotladik.

116
00:06:47.509 --> 00:06:50.277
-Mustaqillikdan so'ng, Freyzer
Instituti hisoboti ro'yxatida

117
00:06:50.277 --> 00:06:52.701
Slovakiya avvaliga 81-o'rinda edi.

118
00:06:52.701 --> 00:06:57.414
2000 yilga kelib, u atigi 3 o'ringa
ko'tarilib, 78-o'ringa chiqdi.

119
00:06:57.414 --> 00:07:01.993
Iqtisodiy islohotlardan keyin
esa u 35-o'ringga sakradi.