WEBVTT

00:00:00.000 --> 00:00:02.786
-Оваа приказна не носи
во Источна Европа.

00:00:02.826 --> 00:00:05.490
40 години, малата
земја Словачка

00:00:05.530 --> 00:00:08.128
беше една од неколкуте земји
контролирани од Советскиот Сојуз

00:00:08.168 --> 00:00:10.128
која беше држена зад железната завеса.

00:00:10.168 --> 00:00:13.437
Во тоа време, Словачка
и Република Чешка

00:00:13.477 --> 00:00:17.589
беа соединети како една земја
наречена Чехословачка.

00:00:17.629 --> 00:00:22.461
Во 1989 година, Чехословачка се ослободи
самата од контролата на Советскиот Сојуз.

00:00:22.501 --> 00:00:30.038
Практично преку ноќ, нивниот комунистички
кошмар заврши.

00:00:30.078 --> 00:00:31.543
Но после независноста

00:00:31.583 --> 00:00:35.035
луѓето страдаа низ
бурните години кои следеа.

00:00:35.075 --> 00:00:38.490
Луѓе како Олга Рибарикова
и нејзините деца.

00:00:38.530 --> 00:00:43.139
-Минатиот режим,
комунистичкиот режим,

00:00:43.179 --> 00:00:47.187
беше многу тежок за луѓето
кои живееја во овој систем.

00:00:47.227 --> 00:00:51.115
Особено за отворени
и слободоумни луѓе.

00:00:51.155 --> 00:00:54.696
Не постоеа никакви
можности за мене

00:00:54.736 --> 00:00:57.929
и ако барем за малку се
разликувате од останатиот народ,

00:00:57.969 --> 00:01:00.948
тие ќе се обидат да ве
ограничат и тоа веднаш.

00:01:00.988 --> 00:01:03.279
Не можевме да патуваме
слободно надвор од државата,

00:01:03.319 --> 00:01:06.540
Не постоеше слобода на говор,
имаше многу ограничени можности,

00:01:06.580 --> 00:01:09.331
тоа беше вистинска диктатура.

00:01:09.371 --> 00:01:13.964
[свири музика]

00:01:14.004 --> 00:01:18.067
- Олга Рибарикова живееше најголем дел
од својот живот во комунизам.

00:01:18.107 --> 00:01:19.785
Низ тие брутални години,

00:01:19.825 --> 00:01:22.567
таа навистина се бореше да им
обезбеди нормален живот на своите деца -

00:01:22.607 --> 00:01:24.567
Катарина и Ерик.

00:01:24.607 --> 00:01:27.142
- За дете кои живееше во
Советскиот Сојуз, состојбата беше поразлична

00:01:27.182 --> 00:01:29.607
затоа што не ја гледате цела
таа политика...знаете...

00:01:29.647 --> 00:01:31.607
и се разбира, не се ни грижевте за тоа како дете

00:01:31.647 --> 00:01:35.060
но ако пораснете, како размислувате за тоа
повеќе и повеќе,

00:01:35.100 --> 00:01:37.801
не беше ни малку убаво,

00:01:37.841 --> 00:01:40.914
и, знаете, контролата
беше навистина многу силна.

00:01:40.954 --> 00:01:46.027
- Знам одредени работи затоа
мојата мајка многу зборуваше за тие работи.

00:01:46.067 --> 00:01:49.085
Немав избор да правам
тоа што сакам да го правам.

00:01:49.125 --> 00:01:54.108
Така, ова е тоа кое
не можам да го замислам.

00:01:54.148 --> 00:01:58.123
-Луѓе кои не проживеале
во таков систем,

00:01:58.163 --> 00:02:01.042
не можат да замислат како беше.

00:02:01.082 --> 00:02:02.658
-Од падот на комунизмот,

00:02:02.698 --> 00:02:04.481
преку несигурните
години кои следеа,

00:02:04.521 --> 00:02:08.399
Ерик и Катарина растеа.

00:02:08.587 --> 00:02:10.356
-Откако се врати демократијата,

00:02:10.396 --> 00:02:13.624
Чехословачка почуствува
краток период на славење.

00:02:13.664 --> 00:02:17.289
[публиката скандира]

00:02:17.329 --> 00:02:19.754
Но, економијата беше разрушена.

00:02:19.794 --> 00:02:21.819
Политичката корупција беше распространета

00:02:21.859 --> 00:02:24.021
додека невработеноста се повеќе растеше.

00:02:24.061 --> 00:02:27.404
Полека, чешкиот регион
започна да се стабилизира

00:02:27.444 --> 00:02:30.733
но словачкиот регион
заостануваше се повеќе.

00:02:30.773 --> 00:02:33.693
Потоа, во 1993 година, двата региони се поделија

00:02:33.733 --> 00:02:37.228
на Република Словачка
и Република Чешка.

00:02:37.268 --> 00:02:40.590
Словачка сега навистина беше сама.

00:02:40.630 --> 00:02:44.511
-Комунистичкото раководство
ги обвинуваше империјалистите,

00:02:44.551 --> 00:02:49.550
Соединетите Држави, капиталистите,
сите можни...знаете... непријатели.

00:02:49.590 --> 00:02:54.703
кои беа причина за неуспесите
на комунистичкиот систем.

00:02:54.743 --> 00:02:59.148
На крајот не остана никој кој
можеме да го обвинуваме за нашите сопствени грешки.

00:02:59.188 --> 00:03:02.425
Ние ги учевме лекциите
од овие грешки

00:03:02.465 --> 00:03:05.715
но во исто време ние ги
подготвуваме стратегиите

00:03:05.755 --> 00:03:09.830
за тоа како да станеме поуспешна земја.

00:03:09.870 --> 00:03:13.242
-Десет години по доаѓањето на демократијата
и слободата во Словачка,

00:03:13.282 --> 00:03:15.242
земјата се уште стагнираше.

00:03:15.282 --> 00:03:19.259
Во 2001 година, невработеноста
беше близу 20%-

00:03:19.299 --> 00:03:21.259
највисока стапка во цела Европа.

00:03:21.299 --> 00:03:25.698
Новата нација удри
во економски ѕид.

00:03:25.770 --> 00:03:29.941
Словаците тогаш направија
драматична промена во насоката на земјата.

00:03:29.981 --> 00:03:32.853
Тие гласаа за брзи
реформи на отворен пазар,

00:03:32.893 --> 00:03:35.574
како и воведување на рамен данок од 19%,

00:03:35.614 --> 00:03:38.169
пофлексибилни закони за работни односи,

00:03:38.209 --> 00:03:42.524
и приватизација на
нивниот пензиски систем.

00:03:42.564 --> 00:03:45.847
Овие промени беа тешки
но во рок од 5 години,

00:03:45.887 --> 00:03:49.062
сопствениците на бизниси имаа
нови пристапи до финансирање,

00:03:49.102 --> 00:03:53.973
црниот пазар многу се намали а странските
инвестиции дојдоа во земјата.

00:03:54.013 --> 00:03:57.114
Невработеноста во Словачка
се намали на 7.5%.

00:03:57.154 --> 00:04:00.781
а животниот стандард
драматично се подобри.

00:04:00.821 --> 00:04:03.306
-Економијата започна да функционира.

00:04:03.346 --> 00:04:06.551
Словачка направи транформација од

00:04:06.591 --> 00:04:09.599
земја која заостануваше
позади своите соседи -

00:04:09.639 --> 00:04:11.623
Република Чешка, Унгарија, Полска,

00:04:11.663 --> 00:04:17.431
и тоа наметна 2 бранови
на сериозни економски реформи.

00:04:17.471 --> 00:04:21.446
Овие реформи ја донесоа државата
пред земјите

00:04:21.486 --> 00:04:25.317
зад кои заостанувавме во 90-тите години.

00:04:25.357 --> 00:04:28.097
Тоа беше нашиот начин, начинот со кој ги стигнавме

00:04:28.137 --> 00:04:31.293
повеќе развиените земји.

00:04:31.333 --> 00:04:33.980
- Словачка конечно ја спроведе
трансформацијата

00:04:34.020 --> 00:04:38.190
од држава на железната завеса
до просперитетна европска нација.

00:04:38.230 --> 00:04:42.749
И започнувањето на сопствен бизнис
стана реална можност.

00:04:42.789 --> 00:04:45.533
Катарина Рибарикова имаше идеја.

00:04:45.573 --> 00:04:48.368
Таа го донесе познатиот
бренд Пол Френк,

00:04:48.408 --> 00:04:54.264
и неговото препознатливо лого со мајмунче,
од Америка во Источна Европа.

00:04:54.304 --> 00:04:56.264
-Беше скоро пред 6 години.

00:04:56.304 --> 00:05:01.646
Не познававме луѓе од компанијата Пол Френк
па така најдов некоја адреса на интернет,

00:05:01.686 --> 00:05:04.966
Пребарував на интернет многу работи
за Словачка

00:05:05.006 --> 00:05:08.451
и сите информации за кои
тие би биле заинтересирани.

00:05:08.491 --> 00:05:12.023
Во ред, да направиме мала презентација
и да видиме како ќе се одвиваат работите.

00:05:12.063 --> 00:05:15.133
Можеби тие ќе се
заинтересираат за Словачка.

00:05:15.173 --> 00:05:23.062
Така, одлетавме за Лос Анѓелес, се состанавме
со сопствениците и така почнавме.

00:05:23.102 --> 00:05:27.018
Сега сме единствената официјална
продавница на Пол Френк во Европа.

00:05:27.058 --> 00:05:29.018
Беше навистина толку лесно.

00:05:29.058 --> 00:05:34.016
-Во комунистичкиот режим,
кога моите деца беа мали,

00:05:34.056 --> 00:05:39.634
Никогаш не ни помислував дека тие
би можеле да постигнат нешто вакво.

00:05:39.674 --> 00:05:45.494
-Ние поминавме преку 3 навистина
фундаментални трансформации.

00:05:45.534 --> 00:05:48.136
Една беше економската трансформација,

00:05:48.176 --> 00:05:50.662
од централно планирана економија

00:05:50.702 --> 00:05:54.765
до она што би го нарекол,
пазарната економија.

00:05:54.805 --> 00:05:56.979
Потоа следеше оваа
политичка трансформација,

00:05:57.019 --> 00:06:01.654
од тоталитарна држава
во демократија,

00:06:01.694 --> 00:06:05.604
вклучително и создавање
на независна Словачка.

00:06:05.644 --> 00:06:08.916
Најважната трансформација
од сите,

00:06:08.956 --> 00:06:13.231
е трансформацијата
од патернализам

00:06:13.271 --> 00:06:16.062
во индивидуална одговорност.

00:06:16.102 --> 00:06:22.460
Државниот патернализам го има не само
грдото лице на комунистичкото владеење,

00:06:22.500 --> 00:06:25.896
туку го има и многу убавото лице на

00:06:25.936 --> 00:06:30.903
држава на социјална грижа
во стилот на западните земји.

00:06:30.943 --> 00:06:34.341
Ако им ја одземете одговорноста
на индивидуалните граѓани

00:06:34.381 --> 00:06:36.801
и компаниите преку државата,

00:06:36.841 --> 00:06:41.456
тогаш повторно ќе влезете во друга
верзија на социјализмот, кој докажавме

00:06:41.496 --> 00:06:47.469
дека е јасно неоддржлив
начин на организирање на општеството.

00:06:47.509 --> 00:06:50.237
-После независноста,
првото рангирање на Словачка

00:06:50.277 --> 00:06:52.661
во Извештајот на Фрејзер беше 81-во место.

00:06:52.701 --> 00:06:57.374
До 2000 година, се
искачи само за 3 места, на 78-мо место.

00:06:57.414 --> 00:07:01.993
Тогаш, по економските реформи,
државата скокна на 35-тата позиција.