WEBVTT FILE

1
00:00:00.000 --> 00:00:02.826
- ამ ამბავს აღმოსავლეთ
ევროპაში მივყავართ.

2
00:00:02.826 --> 00:00:05.530
40 წლის განმავლობაში
პატარა სლოვაკეთი

3
00:00:05.530 --> 00:00:08.168
რკინის ფარდის მიღმა
საბჭოთა კავშირის მიერ

4
00:00:08.168 --> 00:00:10.168
კონტროლირებადი ქვეყნებიდან
ერთ-ერთი იყო.

5
00:00:10.168 --> 00:00:13.477
იმ დროს, სლოვაკეთი და
ჩეხეთის რესპუბლიკა ერთი ქვეყანა იყო,

6
00:00:13.477 --> 00:00:17.629
რომელსაც ჩეხოსლოვაკია
ეწოდებოდა.

7
00:00:17.629 --> 00:00:22.501
1989 წელს ჩეხოსლოვაკიამ საბჭოთა
კავშირის კონტროლს თავი დააღწია.

8
00:00:22.501 --> 00:00:30.078
პრაქტიკულად ერთ ღამეში მათი
კომუნისტური კოშმარი დასრულდა.

9
00:00:30.078 --> 00:00:31.583
დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ

10
00:00:31.583 --> 00:00:35.075
ადამიანებს მოუწიათ მომდევნო
მშფოთვარე წლების გამოვლა.

11
00:00:35.075 --> 00:00:38.508
ოლგა რიბარიკოვას და მისი
შვილების მსგავს ადამიანებს.

12
00:00:38.530 --> 00:00:43.179
კომუნიკსტური რეჟიმი ძალიან 
მკაცრი იყო ამ სისტემაში

13
00:00:43.179 --> 00:00:47.227
მცხოვრები ადამიანებისთვის.

14
00:00:47.227 --> 00:00:51.155
განსაკუთრებით თავისუფალი და
პროგრესული ადამიანებისთვის.

15
00:00:51.155 --> 00:00:54.736
ჩემთვის არ არსებობდა
შესაძლებლობები,

16
00:00:54.736 --> 00:00:57.969
რადგან თუ ოდნავ
გამოირჩეოდი ხალხისგან,

17
00:00:57.969 --> 00:01:00.988
მაშინვე ჩაგვრის საგანი ხდებოდი.

18
00:01:00.988 --> 00:01:03.319
ჩვენ არ შეგვეძლო საზღვარგარეთ
თავისუფლად გამგზავრება,

19
00:01:03.319 --> 00:01:06.580
არ არსებობდა სიტყვის თავისუფლება.
ძალიან შეზღუდული იყო შესაძლებლობები...

20
00:01:06.580 --> 00:01:09.371
ეს იყო ნამდვილი დიქტატურა.

21
00:01:09.371 --> 00:01:14.004
[ისმის მელოდია]

22
00:01:14.004 --> 00:01:18.107
- ოლგა რიბარიკოვამ თავისი ცხოვრების
დიდი ნაწილი კომუნიზმში გაატარა.

23
00:01:18.107 --> 00:01:19.825
ამ სასტიკი წლების განმავლობაში

24
00:01:19.825 --> 00:01:22.607
ის იბრძოდა ორი
მცირეწლოვანი შვილის -

25
00:01:22.607 --> 00:01:24.607
კატარინასა და ერიკის
უზრუნველსაყოფად.

26
00:01:24.607 --> 00:01:27.182
- თუმცა ბავშვისთვის, საბჭოთა
კავშირში ცხოვრება სხვაგვარი იყო,

27
00:01:27.182 --> 00:01:29.647
რადგან შენ არ ფიქრობდი
პოლიტიკაზე... იცი...

28
00:01:29.647 --> 00:01:31.647
რა თქმა უნდა ბავშვს
ეს არ აინტერესებს,

29
00:01:31.647 --> 00:01:35.100
თუმცა რაც იზრდები, უფრო
მეტს ფიქრობ ამ ყველაფერზე,

30
00:01:35.100 --> 00:01:37.841
ეს ნამდვილად არ
იყო კარგი შეგრძნება

31
00:01:37.841 --> 00:01:40.954
და, მოგეხსენებათ, კონტროლი
ძალიან მკაცრი იყო.

32
00:01:40.954 --> 00:01:46.067
- მე ვიცი რაღაცეები, რადგან
დედაჩემი ამაზე ბევრს საუბრობდა.

33
00:01:46.067 --> 00:01:49.125
მე არ მქონდა შესაძლებლობა
მეკეთებინა ის, რაც მინდოდა.

34
00:01:49.125 --> 00:01:54.148
ვერ წარმომიდგენია
ეს როგორი იქნებოდა.

35
00:01:54.148 --> 00:01:58.163
- ადამიანები, ვისაც არ გამოუცდია
ასეთ სისტემაში ცხოვრება,

36
00:01:58.163 --> 00:02:01.082
ვერ წარმოიდგენენ,
თუ როგორი იყო ეს.

37
00:02:01.082 --> 00:02:02.698
- კომუნიზმის ნგრევის შემდგომ

38
00:02:02.698 --> 00:02:04.521
არასტაბილურ პერიოდში

39
00:02:04.521 --> 00:02:08.399
იზრდებოდნენ ერიკი და კატარინა

40
00:02:08.587 --> 00:02:10.396
- დემოკრატიის აღდგენისთანავე,

41
00:02:10.396 --> 00:02:13.664
ჩეხოსლოვაკიის სიხარული
ხანმოკლე აღმოჩნდა.

42
00:02:13.664 --> 00:02:17.329
[ხალხის გამამხნევებელი
შეძახილები]

43
00:02:17.329 --> 00:02:19.782
მაგრამ ეკონომიკა
განადგურებული იყო.

44
00:02:19.794 --> 00:02:21.859
პოლიტიკური კორუფცია
ფართოდ გავრცელებული,

45
00:02:21.859 --> 00:02:24.061
უმუშევრობა კი
უკიდურესად გაზრდილი.

46
00:02:24.061 --> 00:02:27.444
ნელ-ნელა დაიწყო ჩეხეთის
რეგიონის სტაბილიზაცია,

47
00:02:27.444 --> 00:02:30.773
თუმცა სლოვაკეთი უფრო ჩამორჩა.

48
00:02:30.773 --> 00:02:33.733
1993 წელს ორი რეგიონი გაიყო

49
00:02:33.733 --> 00:02:37.268
სლოვაკეთის და ჩეხეთის რესპუბლიკებად.

50
00:02:37.268 --> 00:02:40.630
სლოვაკეთი ახლა უკვე ნამდვილად
თავად იყო საკუთარი თავის პატრონი.

51
00:02:40.630 --> 00:02:44.551
- კომუნისტური ხელმძღვანელობა
ადანაშაულებდა იმპერიალისტებს,

52
00:02:44.551 --> 00:02:49.590
შეერთებულ შტატებს, კაპიტალისტებს,
ყველა სახის... ხომ იცით... მტრებს,

53
00:02:49.590 --> 00:02:54.743
რომლებიც კომუნისტური სისტემის
წარუმატებლობის მიზეზი იყვნენ.

54
00:02:54.743 --> 00:02:59.188
ჩვენს შეცდომებში საბოლოოდ
ვეღარავის დავადანაშაულებდით.

55
00:02:59.188 --> 00:03:02.465
ჩვენ ვსწავლობდით ამ შეცდომებზე

56
00:03:02.465 --> 00:03:05.755
და ვამზადებდით სტრატეგიებს,

57
00:03:05.755 --> 00:03:09.870
თუ როგორ გავმხდარიყავით
უფრო წარმატებული ქვეყანა.

58
00:03:09.870 --> 00:03:13.282
- დემოკრატიისა და თავისუფლების
მოპოვებიდან ათი წლის შემდეგ,

59
00:03:13.282 --> 00:03:15.282
ქვეყანას კვლავ უჭირდა.

60
00:03:15.282 --> 00:03:19.299
2001 წელს უმუშევრობა
თითქმის 20% იყო -

61
00:03:19.299 --> 00:03:21.299
ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი
მთელ ევროპაში.

62
00:03:21.299 --> 00:03:25.698
ახალი ქვეყანა ეკონომიკურ
კედელს შეეჯახა.

63
00:03:25.770 --> 00:03:29.981
სლოვაკელმა ხალხმა მკვეთრად
შეიცვალა მიმართულება.

64
00:03:29.981 --> 00:03:32.893
მათ ხმა მისცეს ღია
საბაზრო რეფორმებს,

65
00:03:32.893 --> 00:03:35.614
მათ შორის დაბალ ფიქსირებულ
გადასახადს 19%-ის ოდენობით,

66
00:03:35.614 --> 00:03:38.209
შრომის უფრო მოქნილ რეგულაციებს

67
00:03:38.209 --> 00:03:42.564
და საპენსიო სისტემის პრივატიზებას.

68
00:03:42.564 --> 00:03:45.887
ეს რთული ცვლილებები
იყო, მაგრამ 5 წელიწადში

69
00:03:45.887 --> 00:03:49.102
ბიზნესის მფლობელებს ხელი
მიუწვდებოდათ დაფინანსებაზე,

70
00:03:49.102 --> 00:03:54.013
შემცირდა შავი ბაზარი და ქვეყანაში
შემოვიდა უცხოური ინვესტიციები.

71
00:03:54.013 --> 00:03:57.154
სლოვაკეთის უმუშევრობის
დონე 7,5%-მდე შემცირდა

72
00:03:57.154 --> 00:04:00.821
და ცხოვრების დონე
მკვეთრად გაუმჯობესდა.

73
00:04:00.821 --> 00:04:03.346
- ეკონომიკამ დაიწყო მუშაობა.

74
00:04:03.346 --> 00:04:06.591
სლოვაკეთი გარდაიქმნა ქვეყნიდან,

75
00:04:06.591 --> 00:04:09.639
რომელიც ჩამორჩებოდა მეზობლებს -

76
00:04:09.639 --> 00:04:11.639
ჩეხეთს, უნგრეთს, პოლონეთს.
ქვეყნიდან, რომელმაც

77
00:04:11.663 --> 00:04:17.471
მნიშვნელოვანი ეკონომიკური
რეფორმების 2 ტალღა განახორციელა.

78
00:04:17.471 --> 00:04:21.486
ამ რეფორმების წყალობით
ჩვენ გავუსწარით იმ ქვეყნებს,

79
00:04:21.486 --> 00:04:25.357
რომელთაც 90-იან წლებში ჩამოვრჩებოდით.

80
00:04:25.357 --> 00:04:28.137
ეს იყო ჩვენი გზა,
რომლითაც დავეწიეთ

81
00:04:28.137 --> 00:04:31.333
უფრო განვითარებულ ქვეყნებს.

82
00:04:31.333 --> 00:04:34.020
- სლოვაკეთი საბოლოოდ რკინის
ფარდის ქვეყნიდან გარდაიქმნა

83
00:04:34.020 --> 00:04:38.230
აყვავებულ ევროპულ ქვეყნად.

84
00:04:38.230 --> 00:04:42.789
საკუთარი ბიზნესის წამოწყება
რეალური შესაძლებლობა გახდა.

85
00:04:42.789 --> 00:04:45.573
კატარინა რიბარიკოვას ჰქონდა იდეა.

86
00:04:45.573 --> 00:04:48.408
მან პოლ ფრენკის მზარდი ბრენდი,
მისი გამორჩეული მაიმუნის ლოგოთი,

87
00:04:48.408 --> 00:04:54.304
ამერიკიდან აღმოსავლეთ
ევროპაში ჩამოიტანა.

88
00:04:54.304 --> 00:04:56.304
- ეს თითქმის 6 წლის წინ იყო.

89
00:04:56.304 --> 00:05:01.679
ჩვენ არ ვიცნობდით პოლ ფრენკის ხალხს,
ამიტომ ინტერნეტში ვიპოვნე მისამართი,

90
00:05:01.686 --> 00:05:05.006
გუგლში მოვიძიე უამრავი
ინფორმაცია სლოვაკეთის შესახებ

91
00:05:05.006 --> 00:05:08.491
და ყველა ინფორმაცია, რითაც
ისინი დაინტერესდებოდნენ.

92
00:05:08.491 --> 00:05:12.063
კარგი, მოდი, მცირე პრეზენტაცია
გავაკეთოთ და ვნახოთ, როგორ წავა საქმე.

93
00:05:12.063 --> 00:05:15.173
იქნებ დაინტერესდნენ სლოვაკეთით.

94
00:05:15.173 --> 00:05:23.102
ასე რომ, ჩვენ გავფრინდით ლოს-ანჯელესში,
შევხვდით მფლობელებს და ასე დავიწყეთ.

95
00:05:23.102 --> 00:05:27.058
ახლა ჩვენ ევროპაში პოლ ფრენკის
ერთადერთი ოფიციალური მაღაზია ვართ.

96
00:05:27.058 --> 00:05:29.058
ეს მართლაც ასე მარტივი იყო.

97
00:05:29.058 --> 00:05:34.056
- კომუნისტური რეჟიმის დროს, როდესაც
ჩემი შვილები პატარები იყვნენ,

98
00:05:34.056 --> 00:05:39.674
არასდროს მიფიქრია, რომ მათ მსგავსი
რამის მიღწევა შეეძლებოდათ.

99
00:05:39.674 --> 00:05:45.534
- ჩვენ 3 ძალიან ძირეული
გარდაქმნის პერიოდი გავიარეთ.

100
00:05:45.534 --> 00:05:48.176
ერთი იყო ეკონომიკური გარდაქმნა,

101
00:05:48.176 --> 00:05:50.702
ცენტრალიზებულად
დაგეგმილი ეკონომიკიდან,

102
00:05:50.702 --> 00:05:54.805
რასაც მე ვუწოდებდი,
საბაზრო ეკონომიკამდე.

103
00:05:54.805 --> 00:05:57.019
შემდეგი იყო პოლიტიკური გარდაქმნა,

104
00:05:57.019 --> 00:06:01.694
ტოტალიტარული სახელმწიფოდან
დემოკრატიამდე,

105
00:06:01.694 --> 00:06:05.644
დამოუკიდებელი სლოვაკეთის
მშენებლობის ჩათვლით.

106
00:06:05.644 --> 00:06:08.956
ყველაზე მნიშვნელოვანი გარდაქმნა,

107
00:06:08.956 --> 00:06:13.271
ეს იყო პატერნალიზმიდან

108
00:06:13.271 --> 00:06:16.102
ინდივიდუალურ პასუხისმგებლობაზე გადასვლა.

109
00:06:16.102 --> 00:06:22.500
სახელმწიფო პატერნალიზმს არ აქვს მხოლოდ
კომუნისტური მმართველობის მახინჯი სახე,

110
00:06:22.500 --> 00:06:25.936
არამედ იგი შეიძლება
დასავლური სტილის

111
00:06:25.936 --> 00:06:30.943
სოციალური კეთილდღეობის სახელმწიფოს
ერთგვარ ლამაზ სახესაც ატარებდეს.

112
00:06:30.943 --> 00:06:34.381
თუ ცალკეული მოქალაქეებისა

113
00:06:34.381 --> 00:06:36.841
და კომპანიების პასუხისმგებლობას
სახელმწიფოს დააკისრებ,

114
00:06:36.841 --> 00:06:41.496
მაშინ მიიღებ სოციალიზმის სხვა
ვერსიას. ჩვენ კი დავამტკიცეთ,

115
00:06:41.496 --> 00:06:47.509
რომ ეს საზოგადოების მოწყობის
აშკარად არამდგრადი გზაა.

116
00:06:47.509 --> 00:06:50.277
- დამოუკიდებლობის
შემდგომ პირველ წლებში,

117
00:06:50.277 --> 00:06:52.701
ფრეიზერის ანგარიშში სლოვაკეთის
რეიტინგი 81-ს შეადგენდა.

118
00:06:52.701 --> 00:06:57.414
2000 წლისთვის მან მხოლოდ 3 პოზიციით
აიწია და 78-ე ადგილი დაიკავა.

119
00:06:57.414 --> 00:07:01.993
ხოლო, ეკონომიკური რეფორმების
შემდეგ, იგი 35-ე პოზიციაზე გადახტა.