WEBVTT

00:00:00.000 --> 00:00:02.786
-Ova priča nas vodi u istočnu Evropu.

00:00:02.826 --> 00:00:05.490
Tokom 40 godina, mala država Slovačka

00:00:05.530 --> 00:00:08.128
bila je jedna od nekoliko zemalja pod
sovjetskom kontrolom

00:00:08.168 --> 00:00:10.128
držanih iza željeznih zavjesa.

00:00:10.168 --> 00:00:13.437
U to vrijeme, Slovačka i Češka Republika su

00:00:13.477 --> 00:00:17.589
bile ujedinjene kao jedan narod
pod nazivom Čehoslovačka.

00:00:17.629 --> 00:00:22.461
1989. Čehoslovačka se oslobodila
sovjetske kontrole.

00:00:22.501 --> 00:00:30.038
Gotovo preko noći njihova komunistička
noćna mora je okončana.

00:00:30.078 --> 00:00:31.543
Ali nakon nezavisnosti,

00:00:31.583 --> 00:00:35.035
ljudi su se borili kroz burne godine
koje su uslijedile.

00:00:35.075 --> 00:00:38.490
Ljudi poput Olge Rybarikove i njene djece.

00:00:38.530 --> 00:00:43.139
- Prošli režim, komunistički režim,

00:00:43.179 --> 00:00:47.187
bio je veoma oštar za ljude koji
su živjeli u tom sistemu.

00:00:47.227 --> 00:00:51.115
Posebno za slobodne i prosvijećene ljude.

00:00:51.155 --> 00:00:54.696
Za mene nije bilo prilike,

00:00:54.736 --> 00:00:57.929
jer čim bi se malo izdvojili iz gomile,

00:00:57.969 --> 00:01:00.948
pokušali bi da vas odmah spustiti.

00:01:00.988 --> 00:01:03.279
Nismo mogli slobodno putovati
u inostranstvo,

00:01:03.319 --> 00:01:06.540
nije bilo slobode govora, vrlo
ograničenih mogućnosti,

00:01:06.580 --> 00:01:09.331
to je bila prava diktatura.

00:01:09.371 --> 00:01:13.964
[svira muzika]

00:01:14.004 --> 00:01:18.067
-Olga Rybarikova je veći dio svog
života živjela u komunizmu.

00:01:18.107 --> 00:01:19.785
Tokom tih brutalnih godina,

00:01:19.825 --> 00:01:22.567
borila se da obezbjedi za svoje
dvoje male djece -

00:01:22.607 --> 00:01:24.567
Katarinu i Erika.

00:01:24.607 --> 00:01:27.142
-Za dijete koje je živjelo u Sovjetskom
Savezu bilo je drugačije

00:01:27.182 --> 00:01:29.607
jer nisi vidio svu politiku... znaš...

00:01:29.647 --> 00:01:31.607
naravno da te nije bilo briga kao dijete

00:01:31.647 --> 00:01:35.060
ali kako rasteš, razmišljaš o svemu
tome sve više i više,

00:01:35.100 --> 00:01:37.801
zaista nije bilo prijatno,

00:01:37.841 --> 00:01:40.914
i, znate, kontrola je bila veoma oštra.

00:01:40.954 --> 00:01:46.027
- Znam neke stvari jer je moja
mama puno pričala o tome.

00:01:46.067 --> 00:01:49.085
Nisam imala mogućnost da radim
ono što sam htjela.

00:01:49.125 --> 00:01:54.108
Dakle, ovo je stvar koju ne mogu zamisliti.

00:01:54.148 --> 00:01:58.123
-Ljudi koji nisu iskusili život u
ovakvom sistemu,

00:01:58.163 --> 00:02:01.042
ne mogu zamisliti kako je to bilo.

00:02:01.082 --> 00:02:02.658
-Od sloma komunizma,

00:02:02.698 --> 00:02:04.481
kroz neizvjesnih godina koje
su uslijedile,

00:02:04.521 --> 00:02:08.399
Erik i Katarina su odrasli.

00:02:08.587 --> 00:02:10.356
- Kako je demokratija ponovo zadobijena,

00:02:10.396 --> 00:02:13.624
Čehoslovačka je doživjela kratak
period slavlja.

00:02:13.664 --> 00:02:17.289
[publika navija]

00:02:17.329 --> 00:02:19.754
Ali ekonomija je bila uništena.

00:02:19.794 --> 00:02:21.819
Politička korupcija je bila široko
rasprostranjena,

00:02:21.859 --> 00:02:24.021
a nezaposlenost je bila u porastu.

00:02:24.061 --> 00:02:27.404
Polako, češki region je počeo
da se stabilizuje,

00:02:27.444 --> 00:02:30.733
ali je slovačka regija još više zaostajala.

00:02:30.773 --> 00:02:33.693
Zatim su se 1993. godine dvije
regije podijelile

00:02:33.733 --> 00:02:37.228
u Slovačku i Češku.

00:02:37.268 --> 00:02:40.590
Slovačka je sada zaista bila sama.

00:02:40.630 --> 00:02:44.511
- Komunističko rukovodstvo je
krivilo imperijaliste,

00:02:44.551 --> 00:02:49.550
Sjedinjene Države, kapitaliste, sve
vrste... znate... neprijatelja

00:02:49.590 --> 00:02:54.703
koji su bili uzrok neuspjeha
komunističkog sistema.

00:02:54.743 --> 00:02:59.148
Konačno nije bilo nikoga koga bi mogli
kriviti za sopstvene greške.

00:02:59.188 --> 00:03:02.425
Učili smo pouke iz ovih grešaka,

00:03:02.465 --> 00:03:05.715
ujedno smo paralelno pripremali strategije

00:03:05.755 --> 00:03:09.830
kako da budemo uspješnija zemlja.

00:03:09.870 --> 00:03:13.242
-Deset godina nakon što su demokratija
i sloboda došli u Slovačku,

00:03:13.282 --> 00:03:15.242
zemlja se i dalje borila.

00:03:15.282 --> 00:03:19.259
2001. godine nezaposlenost je
bila skoro 20% -

00:03:19.299 --> 00:03:21.259
najviša u cijeloj Evropi.

00:03:21.299 --> 00:03:25.698
Nova nacija udarila je u ekonomski zid.

00:03:25.770 --> 00:03:29.941
Slovački narod je napravio dramatičnu
promjenu u smjeru.

00:03:29.981 --> 00:03:32.853
Oni su glasali za sveobuhvatne
reforme otvorenog tržišta,

00:03:32.893 --> 00:03:35.574
uključujući paušalni porez od 19%,

00:03:35.614 --> 00:03:38.169
fleksibilnije propise o radu,

00:03:38.209 --> 00:03:42.524
i privatizaciju njihovog penzionog
sistema.

00:03:42.564 --> 00:03:45.847
Ove promjene su bile teške, ali
u roku od 5 godina,

00:03:45.887 --> 00:03:49.062
vlasnici preduzeća imali su novootkriveni
pristup finansiranja,

00:03:49.102 --> 00:03:53.973
crno tržište se smanjilo, i strane
investicije su pristizale u zemlju.

00:03:54.013 --> 00:03:57.114
Nezaposlenost u Slovačkoj je pala na 7,5%,

00:03:57.154 --> 00:04:00.781
a njen životni standard se
dramatično povećao.

00:04:00.821 --> 00:04:03.306
-Ekonomija je počela da radi.

00:04:03.346 --> 00:04:06.551
Slovačka je napravila transformaciju iz

00:04:06.591 --> 00:04:09.599
zemlje koja je zaostajala za susjedima -

00:04:09.639 --> 00:04:11.623
Češka, Mađarska, Poljska,

00:04:11.663 --> 00:04:17.431
i koja je usvojila 2 talasa ozbiljnih
ekonomskih reformi.

00:04:17.471 --> 00:04:21.446
Ove reforme stavljaju nas ispred zemalja

00:04:21.486 --> 00:04:25.317
gdje smo zaostajali 90-ih.

00:04:25.357 --> 00:04:28.097
To je bio naš način, kako smo sustizali

00:04:28.137 --> 00:04:31.293
razvijenije zemlje.

00:04:31.333 --> 00:04:33.980
-Slovačka je konačno napravila
transformaciju

00:04:34.020 --> 00:04:38.190
od države pod željeznom zavjesom, do
napredne evropske nacije.

00:04:38.230 --> 00:04:42.749
Pokretanje vlastitog biznisa, takođe
je postala realna mogućnost.

00:04:42.789 --> 00:04:45.533
Katarina Rybarikova je imala ideju.

00:04:45.573 --> 00:04:48.368
Donijela bi rastući brend Paul Frank,

00:04:48.408 --> 00:04:54.264
sa svojim prepoznatljivim logom majmuna,
od Amerike do istočne Evrope.

00:04:54.304 --> 00:04:56.264
-Bilo je to prije skoro 6 godina.

00:04:56.304 --> 00:05:01.646
Nismo poznavali ljude Paul Franka, pa sam
pronašla neku adresu na internetu,

00:05:01.686 --> 00:05:04.966
guglala sam dosta stvari o Slovačkoj

00:05:05.006 --> 00:05:08.451
i sve informacije koje bi ih zanimale.

00:05:08.491 --> 00:05:12.023
OK, napravimo malu prezentaciju pa
ćemo vidjeti kako će ići.

00:05:12.063 --> 00:05:15.133
Možda će ih zanimati Slovačka.

00:05:15.173 --> 00:05:23.062
Dakle, odletjeli smo u LA, sastali se
sa vlasnicima i tako smo počeli.

00:05:23.102 --> 00:05:27.018
Sada smo jedina zvanična Paul Frank
prodavnica u Evropi.

00:05:27.058 --> 00:05:29.018
Bilo je zaista tako lako.

00:05:29.058 --> 00:05:34.016
-U komunističkom režimu, kada su
moja djeca bila mala,

00:05:34.056 --> 00:05:39.634
nikad nisam mislila da bi mogli
postići ovako nešto.

00:05:39.674 --> 00:05:45.494
-Prošli smo kroz 3 veoma fundamentalne
transformacije.

00:05:45.534 --> 00:05:48.136
Jedna je bila ekonomska transformacija,

00:05:48.176 --> 00:05:50.662
iz centralno planirane privrede,

00:05:50.702 --> 00:05:54.765
do onog što bih ja nazvao
tržišnom ekonomijom.

00:05:54.805 --> 00:05:56.979
Zatim je došlo do ove političke
transformacije,

00:05:57.019 --> 00:06:01.654
od totalitarne države do demokratije,

00:06:01.694 --> 00:06:05.604
uključujući izgradnju nezavisne
Slovačke.

00:06:05.644 --> 00:06:08.916
Najvažnija transformacija od svih,

00:06:08.956 --> 00:06:13.231
je transformacija od paternalizma

00:06:13.271 --> 00:06:16.062
do individualne odgovornosti.

00:06:16.102 --> 00:06:22.460
Državni paternalizam ima, ne samo
ružno lice komunističke vladavine,

00:06:22.500 --> 00:06:25.896
već ima i neko vrlo lijepo lice

00:06:25.936 --> 00:06:30.903
socijalne države zapadnog stila.

00:06:30.943 --> 00:06:34.341
Ako prenesete odgovornost
od pojedinih građana

00:06:34.381 --> 00:06:36.801
i kompanije državi,

00:06:36.841 --> 00:06:41.456
onda završite u drugoj verziji socijalizma,
što smo i dokazali

00:06:41.496 --> 00:06:47.469
da je to očigledno neodrživ način
organizovanja društva.

00:06:47.509 --> 00:06:50.237
-Nakon nezavisnosti, prvo
rangiranje Slovačke

00:06:50.277 --> 00:06:52.661
u Fraserovom izvještaju bilo je 81.

00:06:52.701 --> 00:06:57.374
Do 2000. godine porastao je
za samo 3 mjesta, na 78.

00:06:57.414 --> 00:07:01.993
Zatim je, nakon ekonomskih reformi,
porastao na 35.