WEBVTT

1
00:00:00.000 --> 00:00:04.287
-İnsanların əksəriyyəti dövlət
xərcləmələrinin iş yerləri

2
00:00:04.327 --> 00:00:05.785
yaratdığını, işsizliyi
azaltdığını iddia edir.

3
00:00:05.825 --> 00:00:09.240
Məsələn, əgər hökumət yeni yol
çəkilməsinə və ya hərbi təyyarənin

4
00:00:09.280 --> 00:00:13.244
istehsalına 70 milyon dollar xərcləyirsə,
bu layihələr insanları işlə təmin edəcək.

5
00:00:13.284 --> 00:00:15.731
Buna baxmayaraq,
iş yeri yaratmaq

6
00:00:15.771 --> 00:00:18.088
məqsədilə dövlət xərcləmələri
nəzəriyyəsində bir problem var.

7
00:00:18.128 --> 00:00:20.839
İqtisadçılar bunu sındırılmış
pəncərə nəzəriyyəsi adlandırır.

8
00:00:20.879 --> 00:00:23.616
Onlar bunu etməyim üçün mənə
pul ödəyə biləcəklərini deyirlər.

9
00:00:23.656 --> 00:00:26.253
[qırılan şüşə səsi]

10
00:00:26.293 --> 00:00:27.961
Bu, iş yerlərinin yaranmasına
gətirib çıxaracaq, şüşəni

11
00:00:28.001 --> 00:00:31.966
təmizləyən insanlar üçün işlər,
pəncərə təmirçisi üçün işlər.

12
00:00:32.006 --> 00:00:34.089
Burada bir də
multiplikator effekti var.

13
00:00:34.129 --> 00:00:38.018
Sındırılmış pəncərələr həmçinin
yük maşını hazırlayan insanlar,

14
00:00:38.058 --> 00:00:41.874
bu yük maşınını boyayan insanlar,
şüşəni çatdıranlar və s. üçün də

15
00:00:41.914 --> 00:00:45.105
iş yerləri yaradır. Gəlin daha
çox pəncərə sındıraq.

16
00:00:45.145 --> 00:00:48.070
[qırılan şüşə səsi]

17
00:00:48.110 --> 00:00:50.104
"Dövlət iş yerləri yaradır" mülahizəsi
sadəcə pəncərələri təmir etməkdənsə,

18
00:00:50.144 --> 00:00:53.347
pulun daha yaxşı məqsəd üçün
istifadə edilə biləcəyini hesab edir.

19
00:00:53.387 --> 00:00:56.915
70 milyon dollar yol və ya
təyyarə tikintisinə gedir.

20
00:00:56.955 --> 00:00:59.677
-...lakin əgər Diş Pərisinə
inanmırsınızsa, bu pulun

21
00:00:59.717 --> 00:01:01.677
bir mənbəyi olmalıdır.

22
00:01:01.717 --> 00:01:03.462
Həə, pul vergi ödəyicilərindən gəlir.

23
00:01:03.502 --> 00:01:05.462
-İqtisadçı Volter Villiams
qeyd edir ki,

24
00:01:05.502 --> 00:01:08.049
indi sizdən götürülən
70 milyon dollar,

25
00:01:08.089 --> 00:01:11.814
sizin yeni dəm çaydanı,
qəzet və ya restorana

26
00:01:11.854 --> 00:01:14.516
xərcləyəcəyiniz pulu azaldır.

27
00:01:14.556 --> 00:01:17.367
Bu isə o deməkdir ki, həmin
bizneslər üçün iş yerləri azalır.

28
00:01:17.407 --> 00:01:20.201
Əlbəttə ki, bu itki
gözə daha az çarpır.

29
00:01:20.241 --> 00:01:22.201
-...və siyasətçilər bunu sevir.

30
00:01:22.241 --> 00:01:26.056
Bu, elə bir dövlət siyasətidir
ki, siz qurbanları görmürsünüz.

31
00:01:26.096 --> 00:01:28.302
-Əgər sındırılmış pəncərə
nəzəriyyəsi doğru olsaydı,

32
00:01:28.342 --> 00:01:30.804
fırtınalar və zəlzələlər
kimi məhvedici fəlakətlər

33
00:01:30.844 --> 00:01:32.983
iqtisadiyyat üçün müsbət
hadisələr olardı.

34
00:01:33.023 --> 00:01:36.092
Belə ki, ən son fırtınalar
göstərdi ki, insanlar təmizləmək

35
00:01:36.132 --> 00:01:39.346
və zərər görmüş əraziləri yenidən
qurmağa başlayanda xərclər artır.

36
00:01:39.386 --> 00:01:42.575
Lakin yenə də, əgər insanlar
həmin pulu evlərini və

37
00:01:42.615 --> 00:01:45.204
bizneslərini yenidən qurmaq
üçün istifadə etməli olmasaydı,

38
00:01:45.244 --> 00:01:47.204
onu avtomobillərə,
soyuduculara,

39
00:01:47.244 --> 00:01:50.323
tətillərə və başqa şeylərə
xərcləyə bilərdilər.

40
00:01:50.363 --> 00:01:53.680
Bu xərcləmələr həmin sənayelərdə
məşğulluğu artıra bilərdi.

41
00:01:53.720 --> 00:01:56.327
Ümumilikdə,
ana təbiətin məhvedici

42
00:01:56.367 --> 00:01:57.765
hadisələri sərvəti kiçildir,

43
00:01:57.805 --> 00:02:00.105
yəni evləri azaldır,
biznesləri dağıdır.

44
00:02:00.145 --> 00:02:03.544
Bu, yenidənqurma olduğu üçün
ümumi məşğulluğu artıracaq

45
00:02:03.584 --> 00:02:05.281
bir səbəb yoxdur.

46
00:02:05.321 --> 00:02:07.361
Eyni mülahizə dövlət
xərcləmələrinə də aiddir.

47
00:02:07.401 --> 00:02:10.799
Əgər dövlətlər vəsaitləri
xərcləməsəydilər, vergilər

48
00:02:10.839 --> 00:02:12.558
daha az olardı və insanların
avtomobillərə, tətillərə, dəyər

49
00:02:12.598 --> 00:02:15.269
verdikləri digər şeylərə xərcləmək
üçün daha çox pulları olardı.

50
00:02:15.309 --> 00:02:17.474
Belə xərcləmə məşğulluğa
töhfə verə bilərdi.

51
00:02:17.514 --> 00:02:21.399
Dövlət xərcləməsi işlərin
yerlərini dəyişir, onları yaratmır.

52
00:02:21.439 --> 00:02:23.865
Əgər insanlar dövlət tərəfindən
istehsal edilən məhsullara

53
00:02:23.905 --> 00:02:25.865
digər halda ala biləcəklərindən
daha çox dəyər versəydi,

54
00:02:25.905 --> 00:02:28.657
o zaman dövlət xərcləmələri yüksək
yaşayış standartları təmin edərdi.

55
00:02:28.697 --> 00:02:31.587
Lakin bunun əksi olarsa,
yaşayış standartlarını endirəcək.

56
00:02:31.627 --> 00:02:33.587
Resurslarımızdan ən yaxşı
şəkildə faydalanmaq üçün

57
00:02:33.627 --> 00:02:36.401
dövlət xərcləmələri iş yerləri
yaradacağı ilə bağlı aldadıcı

58
00:02:36.441 --> 00:02:39.908
fikrə deyil, xərcləmənin
faydalı mahiyyətinə əsaslanmalıdır.