WEBVTT

00:00:00.264 --> 00:00:04.260
- Әй, бұл нәрсе сізді таң
қалдырмай қоймайды.

00:00:04.260 --> 00:00:06.690
Мен осы кішкентай пластик картасын

00:00:06.690 --> 00:00:09.090
бір бөтен қалада жүріп
бөтен адамға көрсетсем,

00:00:09.090 --> 00:00:12.660
ол маған кітап, иә тамақ,
иә ұялы телефон береді,

00:00:12.660 --> 00:00:14.520
иә тіпті жалға көлік те береді.

00:00:14.520 --> 00:00:16.980
және мен төлемді артынан
төлеуге ысыра аламын,

00:00:16.980 --> 00:00:19.770
алайда олай жасасам,
ол қалтама ауыр түседі.

00:00:19.770 --> 00:00:22.399
Жақын уақытқа дейін
несие шіріген байларға

00:00:22.399 --> 00:00:24.120
және ең құрметті адамдарға
ғана берілетін.

00:00:24.120 --> 00:00:25.734
Қалған адамдардың бәріне
қолма-қол ақша қажет болды,

00:00:25.734 --> 00:00:28.230
иә болмаса, оларға
жергілікті банкирге,

00:00:28.230 --> 00:00:32.700
иә одан бетер, ата-анасына
жалыну керек еді.

00:00:32.700 --> 00:00:37.650
Алайда, кенеттен осы кішкентай зат
қаржы саласын қолжетімді етті.

00:00:37.650 --> 00:00:38.483
Соның арқасында, иә.

00:00:40.400 --> 00:00:43.067
[қатты әуен] Йохан Норбергпен
Жаңа және жақсартылған

00:00:44.700 --> 00:00:46.237
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін

00:00:46.237 --> 00:00:49.410
қаржы ізашарлары несиені бәрі
адамдарға қолжетімді еткісі келді.

00:00:49.410 --> 00:00:53.100
Қызық идея, бірақ оны
жүзеге асыру оңай емес.

00:00:53.100 --> 00:00:54.930
Көп сатушы/бизнестер несие
картасын қабылдайтын болса ғана,

00:00:54.930 --> 00:00:57.450
оны адамдар пайдаланады,

00:00:57.450 --> 00:00:59.340
ал сатушылар несие
картасын көп адамдар

00:00:59.340 --> 00:01:01.759
пайдаланатын болса ғана,
оларды қабылдайды.

00:01:01.759 --> 00:01:06.759
Сосын, 1958 жылы Америка Банкі Фресно
Калифорниядағы барлық клиенттеріне

00:01:06.810 --> 00:01:09.870
несие карталарын жіберетін болды,

00:01:09.870 --> 00:01:12.699
содан кейін, басқа банктер де
солай жасады.

00:01:12.699 --> 00:01:15.840
Бірақ, бұл шешімдері
сәтсіздікке ұшырады.

00:01:15.840 --> 00:01:20.070
Қылмыскерлер пошта жәшіктерінен карталарды
ұрлап, алаяқтық жасауға қолданды,

00:01:20.070 --> 00:01:23.190
сонымен қатар, көп тұтынушылар
тым көп несие алып,

00:01:23.190 --> 00:01:26.850
нәтижесінде банктер мерзімі өткен
несиелерді төлеуге мәжбүр болды.

00:01:26.850 --> 00:01:28.320
Олар миллиондаған шығындарға ұшырады,

00:01:28.320 --> 00:01:32.160
ал саясаткерлер ол "ақылсыз" карталарға
тыйым салғысы келді.

00:01:32.160 --> 00:01:33.463
Бұл бір бейберекет
жағдай болды, алайда,

00:01:33.463 --> 00:01:38.040
сонымен бірге, несие картасын
ұстаушылардың жеткілікті саны жиналды.

00:01:38.040 --> 00:01:40.890
Жазушы Джозеф Носераның айтуынша,

00:01:40.890 --> 00:01:45.750
несие карта саласының ардагерлері сол
жабайылық дәуірді қажет деп санайды.

00:01:45.750 --> 00:01:48.210
Бүгінгі таңда біз пайдаланатын

00:01:48.210 --> 00:01:49.520
халықаралық несие жүйелерін
қамтамасыз ететін

00:01:49.520 --> 00:01:52.170
үлкен желілерді құру үшін

00:01:52.170 --> 00:01:54.870
банктер өз қателерінен
сабақ алуы керек болды.

00:01:54.870 --> 00:01:57.180
Ал несие карталарын шығаратын адамдар

00:01:57.180 --> 00:02:00.720
банк ісі және несие салаларында

00:02:00.720 --> 00:02:02.070
екінші ең жоғары жалақы
алатындарға жатады,

00:02:02.070 --> 00:02:04.020
яғни, осы ыңғайлы карталармен бірге

00:02:04.020 --> 00:02:06.825
жаңа мансаптар пайда болды.

00:02:06.825 --> 00:02:09.900
Прогресс бірқалыпты иә болжауға
келетін тұжырым емес.

00:02:09.900 --> 00:02:14.130
Прогресс сынақ, қателер,
эксперименттер, кері тарту,

00:02:14.130 --> 00:02:18.573
кері байланыс пен бейімделу,
және сәтсіздіктерден туындайды.

00:02:22.140 --> 00:02:24.150
Сәлем! Осы және басқа да
тамаша бейнелерді

00:02:24.150 --> 00:02:25.860
Free to Choose Network сайтынан
қарасаңыз болады,

00:02:25.860 --> 00:02:27.900
Йохан Норбергпен "Жаңа және
жақсартылған" бағдарламасының

00:02:27.900 --> 00:02:29.670
эпизодтарын өткізбеу үшін

00:02:29.670 --> 00:02:33.093
арнамызға жазылуды ұмытпаңыз.