WEBVTT

00:00:00.264 --> 00:00:04.260
- Hej, ovo bi te trebalo oduševiti.

00:00:04.260 --> 00:00:06.690
Pokazujem ovu malu plastičnu karticu

00:00:06.690 --> 00:00:09.090
strancu u gradu u kojem nikad nisam bio,

00:00:09.090 --> 00:00:12.660
i on mi daje knjige ili namirnice
ili mobilni telefon,

00:00:12.660 --> 00:00:14.520
ili mi čak posudi auto,

00:00:14.520 --> 00:00:16.980
a mogu čak i odgađati plaćanje
na neodređeno vrijeme,

00:00:16.980 --> 00:00:19.770
iako će me to skupo koštati.

00:00:19.770 --> 00:00:22.399
Do nedavno su kredite davali
samo najbogatijima

00:00:22.399 --> 00:00:24.120
i najuglednijima.

00:00:24.120 --> 00:00:25.734
Svima ostalima je trebao novac

00:00:25.734 --> 00:00:28.230
osim ako nisu bili voljni poniziti se

00:00:28.230 --> 00:00:32.700
moleći svog lokalnog bankara, ili
još gore, svoje roditelje.

00:00:32.700 --> 00:00:37.650
Ali onda je odjednom ova mala stvar
demokratizirala financije.

00:00:37.650 --> 00:00:38.483
Zahvaljujući tome, da.

00:00:40.400 --> 00:00:43.067
[intenzivna glazba] Novo i poboljšano
Johana Norberga

00:04:44.700 --> 00:00:46.237
Nakon Drugog svjetskog rata,

00:00:46.237 --> 00:00:49.410
financijski pioniri su htjeli
dati kredit svima.

00:00:49.410 --> 00:00:53.100
Fascinantna ideja, ali nevjerojatno
teška za izvođenje.

00:00:53.100 --> 00:00:54.930
Ljudi ne bi dobili kreditnu karticu

00:00:54.930 --> 00:00:57.450
osim ako se mnogi dobavljači ne slože
da će je prihvatiti

00:00:57.450 --> 00:00:59.340
a prodavači je ne bi prihvatili

00:00:59.340 --> 00:01:01.759
osim ako je puno ljudi nije koristilo.

00:01:01.759 --> 00:01:06.759
Zatim je 1958. Bank of America odlučila
poslati kreditne kartice

00:01:06.810 --> 00:01:09.870
svim svojim klijentima u Fresnu,
Kaliforniji,

00:01:09.870 --> 00:01:12.699
i to je nadahnulo druge banke da učine isto.

00:01:12.699 --> 00:01:15.840
To je bila katastrofa.

00:01:15.840 --> 00:01:20.070
Kriminalci su krali kartice iz poštanskih
sandučića što je rezultiralo prijevarom,

00:01:20.070 --> 00:01:23.190
dok su mnogi potrošači loše upravljali
svojim novim kreditnim linijama

00:01:23.190 --> 00:01:26.850
što je rezultiralo kašnjenjem zajmova koje
su banke morale plaćati.

00:01:26.850 --> 00:01:28.320
Izgubili su milijune

00:01:28.320 --> 00:01:32.160
a političari su htjeli zabraniti
nove lude kartice.

00:01:32.160 --> 00:01:33.463
Nastao je nered,

00:01:33.463 --> 00:01:38.040
ali je i stvorio kritičnu masu korisnika
kreditnih kartica.

00:01:38.040 --> 00:01:40.890
Pisac Joseph Nocera kaže da veterani

00:01:40.890 --> 00:01:45.750
industrije kreditnih kartica smatraju da je
era Divljeg zapada bila nužna.

00:01:45.750 --> 00:01:48.210
Banke su morale učiti iz svojih pogrešaka

00:01:48.210 --> 00:01:49.520
kako bi izgradile goleme mreže

00:01:49.520 --> 00:01:52.170
koje osiguravaju međunarodne sustave

00:01:52.170 --> 00:01:54.870
kredita koje danas uživamo.

00:01:54.870 --> 00:01:57.180
I ljudi koji izdaju kreditne
kartice su

00:01:57.180 --> 00:02:00.720
predstavljali osobe koje zarađuju
najviše plaće u bankarstvu

00:02:00.720 --> 00:02:02.070
i kreditnoj industriji,

00:02:02.070 --> 00:02:04.020
što znači da su stvorene nove karijere

00:02:04.020 --> 00:02:06.825
zajedno s ovim praktičnim karticama.

00:02:06.825 --> 00:02:09.900
Napredak nije lak niti predvidljiv.

00:02:09.900 --> 00:02:14.130
Napredak dolazi iz pokušaja, pogrešaka,
eksperimenata, odbijanja,

00:02:14.130 --> 00:02:18.573
povratne informacije i prilagodbe, i
nekoliko katastrofa na tom putu.

00:02:22.140 --> 00:02:24.150
Hej! Pogledajte ove druge
sjajne videozapise

00:02:24.150 --> 00:02:25.860
od Free to Choose Network,

00:02:25.860 --> 00:02:27.900
i ne zaboravite se pretplatiti na naš kanal

00:02:27.900 --> 00:02:29.670
da primate novosti o epizodama

00:02:29.670 --> 00:02:33.093
serijala "Novo i poboljšano" sa mnom, Johan Norberg.