WEBVTT

00:00:00.264 --> 00:00:04.260
- Hej, ovo bi Vas trebalo oduševiti.

00:00:04.260 --> 00:00:06.690
Pokazujem ovu malu plastičnu karticu

00:00:06.690 --> 00:00:09.090
strancu u gradu u kojem nikad nisam bio,

00:00:09.090 --> 00:00:12.660
i on mi daje knjige ili namirnice
ili mobilni telefon,

00:00:12.660 --> 00:00:14.520
ili mi čak posuđuje auto,

00:00:14.520 --> 00:00:16.980
a mogu čak i odlagati plaćanje
na neodređeno vrijeme,

00:00:16.980 --> 00:00:19.770
iako će me to skupo koštati.

00:00:19.770 --> 00:00:22.399
Do nedavno su zajmove mogli dobiti
samo najimućniji 

00:00:22.399 --> 00:00:24.120
i najpoštovaniji članovi društva.

00:00:24.120 --> 00:00:25.734
Ostalima je trebao novac,

00:00:25.734 --> 00:00:28.230
osim ako nisu bili voljni da se ponize,

00:00:28.230 --> 00:00:32.700
moleći svog lokalnog bankara, ili
još gore, svoje roditelje.

00:00:32.700 --> 00:00:37.650
Ali onda je odjednom ova mala stvar
demokratizovala finansije.

00:00:37.650 --> 00:00:38.483
Zahvaljujući tome, da.

00:00:40.400 --> 00:00:43.067
[intenzivna muzika] Novo i poboljšano
Johana Norberga

00:00:44.700 --> 00:00:46.237
Nakon Drugog svetskog rata,

00:00:46.237 --> 00:00:49.410
finansijski pioniri su htjeli da
daju kredit svima.

00:00:49.410 --> 00:00:53.100
Fascinantna ideja, ali nevjerovatno
teška za izvođenje.

00:00:53.100 --> 00:00:54.930
Ljudi ne bi dobili kreditnu karticu,

00:00:54.930 --> 00:00:57.450
osim ako se mnogi prodavci ne slože
da je prihvate.

00:00:57.450 --> 00:00:59.340
A prodavci je ne bi prihvatili,

00:00:59.340 --> 00:01:01.759
osim ako je puno ljudi nije koristilo.

00:01:01.759 --> 00:01:06.759
Zatim je 1958. Bank of America odlučila
poslati kreditne kartice

00:01:06.810 --> 00:01:09.870
svim svojim klijentima u Fresnu,
Kaliforniji,

00:01:09.870 --> 00:01:12.699
i to je inspirisalo druge banke da učine isto.

00:01:12.699 --> 00:01:15.840
To je bila katastrofa.

00:01:15.840 --> 00:01:20.070
Kriminalci su ukrali kartice iz poštanskih
sandučića, što je rezultiralo prevarom,

00:01:20.070 --> 00:01:23.190
dok su mnogi potrošači loše upravljali
svojim novim kreditnim linijama,

00:01:23.190 --> 00:01:26.850
što je rezultiralo kašnjenjem zajmova koje
su banke morale plaćati.

00:01:26.850 --> 00:01:28.320
Izgubili su milione

00:01:28.320 --> 00:01:32.160
a političari su htjeli zabraniti
nove lude kartice.

00:01:32.160 --> 00:01:33.463
Bio je to opšti haos,

00:01:33.463 --> 00:01:38.040
ali je stvorilo i kritičnu masu
korisnika kreditnih kartica.

00:01:38.040 --> 00:01:40.890
Pisac Joseph Nocera kaže da veterani

00:01:40.890 --> 00:01:45.750
industrije kreditnih kartica smatraju da je
era Divljeg zapada bila neophodna.

00:01:45.750 --> 00:01:48.210
Banke su morale učiti iz svojih grešaka,

00:01:48.210 --> 00:01:49.520
kako bi izgradile ogromne mreže

00:01:49.520 --> 00:01:52.170
koje obezbeđuju međunarodne sisteme

00:01:52.170 --> 00:01:54.870
kredita koje danas uživamo.

00:01:54.870 --> 00:01:57.180
I ljudi koji izdaju kreditne
kartice su

00:01:57.180 --> 00:02:00.720
predstavljali osobe koje zarađuju
najviše plate u bankarstvu

00:02:00.720 --> 00:02:02.070
i kreditnoj industriji,

00:02:02.070 --> 00:02:04.020
što znači da su stvorene nove karijere

00:02:04.020 --> 00:02:06.825
zajedno sa ovim praktičnim karticama.

00:02:06.825 --> 00:02:09.900
Napredak nije lagan, niti predvidljiv.

00:02:09.900 --> 00:02:14.130
Napredak dolazi iz pokušaja, grešaka,
eksperimenata, odbijanja,

00:02:14.130 --> 00:02:18.573
povratne informacije i prilagođavanja, i
nekoliko katastrofa na tom putu.

00:02:22.140 --> 00:02:24.150
Hej! Pogledajte ove druge
sjajne videozapise

00:02:24.150 --> 00:02:25.860
od Free to Choose Network,

00:02:25.860 --> 00:02:27.900
i ne zaboravite da se pretplatite na naš kanal

00:02:27.900 --> 00:02:29.670
da dobijate novosti o epizodama

00:02:29.670 --> 00:02:33.093
od "Novo i poboljšano" sa mnom, Johan Norberg.