WEBVTT FILE

1
00:00:00.000 --> 00:00:04.902
-Үкімет бәрін басқаруы
керек деп ойлаймыз. 

2
00:00:04.942 --> 00:00:07.017
Бірақ үкіметтің мемлекеттік 
тұрғын-үй не 

3
00:00:07.057 --> 00:00:10.115
америкалық үндістердің
мәселесін қалай шешкеніне қарап, 

4
00:00:10.155 --> 00:00:12.553
жаңа өзгерістер енгізетін уақыт
келмеді ме деп ойлайсың,солай ма?

5
00:00:12.593 --> 00:00:14.553
Түбегейлі өзгерістер жасайтын кез келді. 

6
00:00:14.593 --> 00:00:17.738
Жеке кәсіпкерлер бұрын тек
үкімет жасай алады 

7
00:00:17.778 --> 00:00:19.870
деген істерді істеуде.

8
00:00:20.972 --> 00:00:23.403
Ауыз су сияқты
қарапайым затты алайық. 

9
00:00:23.443 --> 00:00:25.403
Әдетте үкімет онымен
қамтамасыз етеді. 

10
00:00:25.443 --> 00:00:27.817
Американың көп бөлігінде 

11
00:00:27.857 --> 00:00:30.830
қалалық су басқармаларының нашар
жұмысынан құбырларды тот басқан. 

12
00:00:30.870 --> 00:00:33.136
Джерси-Ситиде (Нью-Джерси) 

13
00:00:33.176 --> 00:00:34.606
судың дәмі нашарлап кетті, 

14
00:00:34.646 --> 00:00:37.000
кейде үкіметтің өз
сынақтарынан өтпей қалады, 

15
00:00:37.040 --> 00:00:39.127
соған қарамастан
су бағасы қымбаттай түсті. 

16
00:00:39.167 --> 00:00:41.127
Қала жұмысшылары
мэр Брет Шундлерге 

17
00:00:41.167 --> 00:00:42.918
қолдарынан басқа ештеңе
келмейтіндерін айтты. 

18
00:00:42.958 --> 00:00:44.998
Олар тіпті баға өсуін де
бәсеңдете алмады.

19
00:00:45.038 --> 00:00:47.216
-«Тарифтерді көтермеу үшін
шығынды төмендете 

20
00:00:47.256 --> 00:00:49.493
аласыз ба?» деп сұрадық,
ал олар «жоқ» деп жауап берді.

21
00:00:49.533 --> 00:00:53.348
-Бюрократтардың ең көп айтатыны-
«мүмкін емес». 

22
00:00:53.388 --> 00:00:55.531
Сөйтіп Шундлер ерекше қадамға барды. 

23
00:00:55.571 --> 00:00:59.676
Ол су құбырын қалпына келтіруге теңдер
жариялады,оны бір коммерциялық компания ұтты. 

24
00:00:59.716 --> 00:01:02.034
Бірнеше ай ішінде жеке компания 

25
00:01:02.074 --> 00:01:04.774
үкімет жөндей алмаған
құбырларды жөндеп шықты.

26
00:01:04.814 --> 00:01:06.946
Бірақ ауыз суды
сырттағы жеке компанияға 

27
00:01:06.986 --> 00:01:09.150
қалай сеніп,тапсыруға болады?

28
00:01:09.190 --> 00:01:10.357
-Шын мәнінде,суымыз 

29
00:01:10.397 --> 00:01:12.448
бұрынғыға қарағанда
қауіпсіз және таза.

30
00:01:12.488 --> 00:01:13.957
-Қаладағы су бірінші рет 

31
00:01:13.997 --> 00:01:17.478
ең жоғары сапа стандарттарына
сай және арзан. 

32
00:01:17.518 --> 00:01:21.289
Жеке компания салық төлеушілерге
35 миллион доллар үнемдеді.

33
00:01:21.329 --> 00:01:22.325
Олардың қолынан келмегенде ше?

34
00:01:22.365 --> 00:01:24.287
-Оларды жұмыстан шығарамыз.
Маған бәрібір. 

35
00:01:24.327 --> 00:01:26.845
Олардың қолынан келмесе,келісімшартты
басқа біреуге береміз.

36
00:01:26.885 --> 00:01:28.422
-Бұл мақсатқа жетуге көмектесе ме?

37
00:01:28.462 --> 00:01:30.525
-Иә. Олар жұмыстан
шығып қалудан басқа 

38
00:01:30.565 --> 00:01:33.298
қорқытатын ештеңе жоқ сияқты дейді.

39
00:01:33.338 --> 00:01:34.688
-Міне,айырмашылық қайда жатыр. 

40
00:01:34.728 --> 00:01:37.752
Үкімет - бұл монополия,
оның нақты бәсекелесі жоқ, 

41
00:01:37.792 --> 00:01:41.394
жаңашылдық жасауға не
көбірек тырысуға ынталы емес.

42
00:01:41.434 --> 00:01:44.705
-Мына адамдар
Джерси Ситидің су бөлімі 

43
00:01:44.745 --> 00:01:47.338
"мүмкін емес" деп айтқан кезде,
осында жұмыс істеген. 

44
00:01:47.378 --> 00:01:49.813
Енді олар сол мүмкін еместі іске асыруда.

45
00:01:49.853 --> 00:01:51.278
Сіз қазір көбірек жұмыс істейсіз бе?

46
00:01:51.318 --> 00:01:53.857
-Иә. Жұмыстан босамаймыз,
күн сайын бірдеңе шығады.

47
00:01:53.897 --> 00:01:55.857
-Демек,бұған дейін бар күшіңізді салмағансыз ба?
-Хмм...

48
00:01:55.897 --> 00:01:59.600
-Жай отырып, кофе іштіңіз бе?
-Иә,анда-санда, 

49
00:01:59.640 --> 00:02:01.249
қалаға жұмыс істеген кезде.

50
00:02:01.289 --> 00:02:03.249
-Пайда жеке фирмаларды 

51
00:02:03.289 --> 00:02:06.368
өз шығынын төмендетіп, 
сапаны арттыруға ынталандырады. 

52
00:02:06.408 --> 00:02:10.503
Салыстырмалы түрде,үкімет басқаратын
фирмаларда ондай стимул жоқ.

53
00:02:10.543 --> 00:02:13.984
Осылайша,жеке кәсіпорындардың
дәстүрлі мемлекеттік қызметтерді 

54
00:02:14.024 --> 00:02:17.344
арзан бағамен ұсына алатындығы
таңқаларлық емес.